گنجی به نام کاغذ

در بسیاری از کشورها از چوب درخت اکالیپتوس برای تولید کاغذ استفاده می‌شود. درخت اکالیپتوس بسیار سریع رشد می‌کند. ویژگی منحصر به فرد درخت اکالیپتوس این است که کنده‌های بریده شده آن توانایی تولید نهال‌های جوان را دارد. این گیاه از جمله گیاهان بسیار سازگار است که چوب آن نیز بسیار با کیفیت است. تنها ویژگی نامطلوب درخت اکالیپتوس این است که در مقایسه با دیگر درختان برای رشد به آب بیشتری نیاز دارد. در نخستین مرحله از فرآیند تولید کاغذ، لازم است از طریق کشت گیاه، بستری برای تامین مواد اولیه تولید کاغذ فراهم شود. به این ترتیب، بذرهایی که در گلخانه در دمای 21 تا 27 درجه سانتی‌گراد نشا شده‌اند، به داخل خاک منتقل می‌شوند. سن درختانی که قطع می‌شود، نقش مهمی در افزایش بازده اقتصادی فرآیند تولید دارد. با قطع درختانی که 10 تا 13 سال دارند، نهال‌های جوان جایگزین آنها می‌شود. پس از جمع‌آوری تنه درختان و انتقال آنها به کارخانه‌های کاغذسازی، پوست درختان را از تنه آنها جدا می‌کنند.

در مرحله بعد تنه درخت شسته می‌شود تا هر گونه ناخالصی از سطح آن پاک شود. سپس تنه به قطعات کوچک‌تری شکسته شده، چوب پخته شده و خمیر چوب تولید می‌شود. در این مرحله الیاف سلولزی را در آب می‌گذارند تا رطوبت را جذب کرده و متورم شود. با این روش، الیاف سلولزی موجود در بافت چوب از هم جدا شده و هر گونه ناخالصی که در سطح این الیاف وجود دارد، از بین رفته و پاک می‌شود. خمیر کاغذی که در این مرحله تهیه می‌شود، قهوه‌ای رنگ است و از آن برای تهیه کاغذهای کاهی و جعبه‌های مقوایی استفاده می‌شود. در مرحله بعد برای سفید شدن خمیر و تهیه کاغذ مرغوب از این خمیر، مقداری مواد سفیدکننده مانند پراکسیدهیدروژن، اکسیژن و هیپوکلرید کلسیم به خمیر کاغذ افزوده می‌شود.

همچنین برای افزایش میزان چسبندگی الیاف سلولزی و تهیه بافت یکنواختی از کاغذ لازم است همزمان مواد شیمیایی دیگری مانند چسب، خاک‌رس سفید، پودر تالک، گچ و مواد رنگی نیز به خمیر کاغذ افزوده شود.

در مرحله بعدی از فرآیند تولید کاغذ، خمیری که مواد شیمیایی لازم برای تغییر رنگ و بافت به آن اضافه شده است، در آب خیس می‌شود، سپس از دستگاهی که از صفحات توری مانند تشکیل شده است، عبور می‌کند. با عبور خمیر از روی این صفحات، قسمت عمده آب آن خارج شده و سپس خمیر کاغذ از میان پرس‌های قوی عبور می‌کند تا باقیمانده آب موجود درآن نیز خشک شود. با عبور خمیر خشک شده از میان غلتک‌های مخصوص برش کاغذ، خمیر به صورت صفحاتی در اندازه‌های مختلف برش داده شده و بسته‌بندی می‌شود. تولید یک تن خمیر سلولزی برای تهیه کاغذ مستلزم جمع‌آوری یک تن چوب است. برای تولید مقوای نازک به ازای هر تن چوب به 300 هزار لیتر آب نیاز داریم و برای تولید کاغذ معمولی که در صنعت چاپ از آن استفاده می‌شود، مقدار آب مصرفی به ازای هرتن چوب به 200 هزار لیتر کاهش می‌یابد.

مترجم: فرانک فراهانی‌جم

منبع: Britanica