اصول مذاکره
دور جدید مذاکرات میان جمهوری اسلامی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی امروز و فردا در وین برگزار میشود. این مذاکرات در حالی آغاز شده است که دور پیشین مذاکرات به ادعای آژانس با نتیجه مطلوبی همراه نبوده است و آنها نتوانستهاند خواستههای خود از جمله بازدید از پارچین را اجرایی سازند.
هرچند که آژانس به عنوان نهاد بینالمللی مسئول نظارت بر فعالیتهای هستهای اعضا میباشد اما نکاتی چند در رفتار آژانس مشهود است که اصلاح آنها میتواند زمینهای برای نتیجه بخش بودن مذاکرات گردد.
نخست آنکه آژانس انرژی اتمی براساس ان پی تی باید حقوق اعضا را در دست یابی به دانشهستهای تضمین کرده و از هیچ کمکی دریغ ننماید. در همین حال آژانس حق ارائه درخواستهای فراتر از ان پی تی در بازدیدهای خود را ندارد به ویژه اینکه این مراکز جنبه نظارتی داشته باشد و به امنیت ملی کشور ارتباط یابد.
متاسفانه آژانس در قبال ایران از یک سو به تعهدات خود برای اعطای کمک جهت دست یابی به دانش هستهای عمل نکرده است، چنانکه آنها سوخت 20 درصد غنی شده برای راکتور تحقیقاتی و پزشکی تهران را نیز تأمین نکردند و از سوی دیگر درخواستهای غیر مسئولانهای را برای بازدید مطرح کردهاند که به کلی در چارچوب اختیارات آژانس نیست چنانکه ادعای آنها درباره پارچین نمودی از آن است.
دوم آنکه به رغم همکاریهای گسترده ایران با آژانش رویکرد غرب گرایانه آژانس و تحقق آمانو مدیرکل موجب بی اعتمادی شدید ایران به صداقت رفتاری آژانس شده است. بسیاری از محافل سیاسی و رسانهای جهان اذعان دارند که آژانس استقلال خود را کنار نهاده و به اجرای خواستههای غرب به ویژه آمریکا میپردازد و اطلاعاتی را نیز در اختیار آنها قرار میدهد چنانکه حتی پیش از برگزاری نشستهای فصلی آژانس در اقدامی غیرقانونی متن گزارش آژانس درباره ایران در اختیار غربی ها و رسانههای آنها قرار میگیرد.
رفتارهای آژانس موجب بی اعتمادی از سوی ایران شده است به گونهای که حتی برخی از ناظران سیاسی خروج از ان پی تی را به دلیل خلف وعدهها و عدم استقلال آژانس از حقوق ایران دانستهاند.
به هر تقدیر آژانس باید دریافته باشد که از یک سو ایران تسلیم زیاده خواهیها نخواهد شد و به فعالیتهای صلح آمیز هستهاش ادامه میدهد و از سوی دیگر عدم استقلال آژانس در اجرای تعهداتش در قبال اعضاء، ابهامات بسیاری را در صداقت آژانس ایجاد کرده است.
سکوت آژانس در برابر زرادخانههای هستهای صهیونیستها و غرب در حالی که ادعاهای واهی را درباره فعالیتهای صلح آمیز هستهای ایران مطرح میکند نمودی از این رفتارهای مغرضانه است که ریشه ابهامات درباره راستی آزمایی آژانس میباشد.
آژانس اگر به دنبال رسیدن به نتیجه مطلوب مذاکرات است باید این نگاه مغرضانه را کنار نهاده و با سیاستهای تعاملی و بر اساس ان پی تی در حمایت از حقوق هستهای ایران و خلع سلاح هستهای به ترمیم چهره تخریب شده خود بپردازد، چرا که استمرار سیاستهای کنونی دستاوردی برای آژانس نخواهد داشت و در نهایت به انزوای جهانی آن منجر خواهد شد.
قاسم غفوری-جام جم آنلاین
گفت و گو
