غار در حال رشد را از نزدیک ببینیم

اما آن روزها فکرش را هم نمی‌کردم که شاید 20 سال بعد چنین دنیایی را با چشمان خود ببینم. دنیایی سراسر شکوه و زیبایی، اما در دل تاریکی که بیشتر شبیه به رویاست تا واقعیت.

غار چال‌نخجیر (به معنای شکارگاه) در منطقه‌ای به همین نام و بین جاده نراق و دلیجان در استان مرکزی قرار دارد. این غار به خاطر اشکال زیبا و اسفنج‌ها و قندیل‌هایی که 70 میلیون سال از عمر آنها می‌گذرد، یکی از 10 غار زیبای جهان به شمار می‌رود. این غار سال 1367 به صورت اتفاقی توسط سازمان آب کشف شد و بعد از بررسی‌های اولیه و اعزام کارشناسان از کشورهای مختلف، دومین غار آهکی جهان لقب گرفت. هرچند تاکنون 11 کیلومتر از مسیر غار توسط غارنوردان پیموده شده، ولی فعلا تنها 1200 متر از آن برای بازدید گردشگران آماده است.

غار چال‌نخجیر مربوط به دوران سوم زمین‌شناسی و متشکل از چندین تالار زیبا به نام‌های تالار عروس، تالار دریاچه، تالار هیولا و تالار چهل ستون است که هر کدام از آنها مانند نمایشگاهی از اشکال مختلف سنگ‌ها و قندیل‌ها در اعماق زمین هستند. یکی از امتیازهای این غار، افقی بودن مسیر داخلی است که بازدید از آن را برای همه آسان کرده است و همه مردم می‌توانند بدون تجهیزات حرفه‌ای غارنوردی، در آن قدم بزنند.

بعد از مسافت کوتاهی با مجسمه‌های سنگی و آهکی شبیه عقاب، تمساح و کرگدن روبه‌رو می‌شوید که دست طبیعت به آرامی و بعد از 70 میلیون سال تراشیده است. از دیگر نکات جالب توجه سیستم تهویه هواست که به صورت طبیعی و از شکاف‌ها و روزنه‌هایی که به محیط خارج غار می‌رسد، انجام می‌شود. دمای هوای غار تقریبا ثابت است و در زمستان و تابستان 14 درجه سانتی‌گراد است. در یکی از دالان‌های فرعی دریاچه‌ای زیرزمینی به مساحت 200 متر جای گرفته که آب آن خنک و قابل شرب است. بلندترین فضای غار در تالاری است که 25 متر ارتفاع دارد و با توجه به نورپردازی‌های انجام شده، منظره زیبایی را پدید آورده است. به خاطر محیط آهکی و تاریکی مطلق، هیچ جانداری قادر به ادامه زندگی در این غار نیست.

یکی از نکات جالب در غار چال‌نخجیر، زنده بودن آن است. به طوری که هنوز هم غار در حال رشد است و حجم قندیل‌های غار به آرامی در حال افزایش است. برای تشکیل هر دو سانتی‌متر از قندیل‌های غار، 100 سال زمان لازم است، پس حتما هنگام بازدید از غار، در حفظ و نگهداری این شاهکار زیبای خلقت، نهایت دقت را داشته باشید.

با توجه به این که در بعضی از راهروها فضای کمی برای عبور گردشگران وجود دارد، معمولا تعداد 50 نفر به مدت 45 دقیقه از غار بازدید می‌کنند تا بعد از بازگشت گروه اول، نوبت به گروه بعدی برسد. هر گروه با همراهی راهنمایانی از میراث فرهنگی به داخل هدایت می‌شوند و از توضیحات راهنما استفاده می‌کنند.

همین مساله باعث شد تا مسوولان به فکر بیفتند و چاره‌ای بیندیشند تا گردشگران از راه دیگری خارج شوند و نیازی به بازگشت از مسیری که رفته‌اند، نباشد. بالاخره بعد از بررسی به این نتیجه رسیدند که بهتر است قسمتی از کوه را منفجر کنند تا راه جدیدی برای خروج پیدا شود! متاسفانه به‌رغم هشدار فعالان محیط زیست، به دلیل این انفجار، نه‌تنها خبری از راه جدید نشد، بلکه قسمت‌های عمده‌ای از این غار زیبا نابود شد. غار منحصربه‌فردی که 70 میلیون سال زمان برای تشکیل آن سپری شده بود. سفر برای دیدن غار چال‌نخجیر فصل خاصی ندارد و شما می‌توانید هر زمان که خواستید از آن بازدید کنید، البته اگر مسوولان میراث فرهنگی از قیمت 5000 تومانی(‌!) بلیت ورودی کم کنند، اوضاع خیلی دلچسب‌تر می‌شود. ضمن این که دیدنی‌های زیادی هم در شهرها و روستاهای اطراف غار وجود دارد.

ازجمله شهر مشهداردهال، آبشار گیسونراق و آرامگاه بی‌بی‌زبیده در میان کوه‌ها، دریاچه سد 15 خرداد دلیجان، کاروانسرای دودهک، معبد تاریخی در روستای خورهه، دشت گرگون و نیایشگاه باستانی سیجون واقع در منطقه زیبای جاسب که همگی در فاصله کمتر از یک ساعت از غار قرار دارند و همه این جاذبه‌ها می‌تواند هر شخصی را با هر سلیقه‌ای راضی کند.

اما یادمان باشد هنگام بازدید نکاتی را باید رعایت کنیم، اول این که با توجه به محیط فاقد باکتری غار، از صدمه زدن یا خارج کردن قندیل‌ها یا ریختن هرگونه زباله در غار پرهیز کنیم، زیرا محیط غار بسیار حساس و آسیب‌پذیر است و نکته بعدی این که عکاسی با نور فلاش، به دیواره‌های غار آسیب می‌رساند؛ پس یادتان باشد نکاتی را که راهنمایان در این باره یادآور می‌شوند، به دقت رعایت کنید.

به هر حال غار چال‌نخجیر به همراه سایر دیدنی‌های اطراف آن، یکی از جاذبه‌های برجسته گردشگری در استان مرکزی است و این ظرفیت را دارد که با رسیدگی و نگهداری اصولی، به عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی به مردم معرفی شود و نقش مهمی در جذب سرمایه و اشتغال در منطقه ایفا کند.

رسول شهبازی