زمان بازنشستگی پدرخوانده

همزمان با آغاز قیام‌های مردمی در کشورهای عربی حوزه خلیج‌فارس و شمال آفریقا، عربستان نیز سیاست‌های خود را به سه اصل استوار ساخت. نخست آنکه قیام‌های مردمی به عربستان سرایت نکرده وآل سعود در حوزه امنیت باقی بماند. دوم آنکه متحدان و نزدیکان آل سعود نظیر آل خلیفه بحرین و صالح یمنی‌ در قدرت باقی بمانند.

ثالثاً برخی از دولت‌های عربی که چندان ارتباطی با عربستان ندارند مانند قذافی لیبی و یا مبارک مصر از صحنه خارج شوند در حالی که کشورهایشان چند تغییر در ساختار اجتماعی و سیاسی احساس نکنند. براساس همین رویکردها عربستان حرکت‌های خود در منطقه را شکل داده است. اکنون در حالی تحولات منطقه همچنان در مسیر قیام‌های مردمی کشورهای مذکور پیش می‌رود که عملکردهای عربستان در سه حوزه اجرایی نتایج متفاوتی داشته است.

اولاً در حوزه داخلی ریاض نتوانسته مانع از ورود بیداری اسلامی به کشورش گردد چنانکه اکنون بسیاری از شهرهای این کشور با اعتراضات مردمی همراه است و به نوعی آل سعود در ورطه بحران داخلی قرار گرفته است.

ثانیاً در حوزه حفظ متحدان و دوستان نیز عربستان چندان دستاوردی نداشته چنانکه به رغم سرکوب‌گری‌های گسترده در نهایت صالح دیکتاتور یمن وادار به کناره‌گیری از قدرت شد و آل خلیفه در بحرین نیز شرایط مناسبی برای ادامه حکومت ندارد و هر روز بر میزان حامیان جهانی ملت بحرین افزوده می‌شود.

 ثالثاً در حوزه حذف دشمنان و مدیریت تحولات سایر کشورها نیز عربستان در دو حوزه اجرایی خود به بن‌بست رسیده است. در قبال کشورهایی مانند مصر، لیبی و تونس، عربستان که ساختار سیاسی آنها تغییراتی داشته است و عربستان به دنبال مدیریت آنها به عنوان پدرخوانده بوده، گرایش‌ها به سوی عربستان بسیار محدود بوده است به گونه‌ای که مردم این کشورها به قیام در برابر عربستان‌ روی آورده‌اند چنانکه در مصر، عربستان وادار به تعطیلی سفارت‌خانه خود شده است. تحولات کشورهایی مانند مصر نشان داد که ملتهای عرب دیگر پذیرنده پدرخواندگی عربستان نبوده و به مقابله با آن برمی‌خیزند.
 
محور دیگر تحرکات عربستان را اقدام برای مقابله با جبهه مقاومت با محوریت سوریه تشکیل داده است. عربستان به دنبال آن بوده تا به نحوی با حذف سوریه، تضعیف عراق، به چالش کشاندن ایران و لبنان، سیطره خود را در منطقه نهایی ساخته و الگوهای بیداری اسلامی ملتهای منطقه را حذف نماید.

هر چند که عربستان در این عرصه همکاری برخی از کشورهای عربی، غربی، ترکیه و حتی صهیونیستها را به خود داشته اما در نهایت در تحقق کامل این اهداف نیز ناکام مانده که نمود عینی آن را در سوریه می‌توان مشاهده کرد.

به هر تقدیر با این شرایط می‌توان گفت که عربستان با سودای پدرخواندگی نه در عرصه داخلی و نه در خارج نتوانسته نقش خود را ایفا کند. به عبارتی دیگر پدر خوانده باید بپذیرد که دیگر جایگاهی برای آن وجود ندارد و باید بازنشستگی خود را اعلام کند.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین