دکتر حسن سبحانی
نظریه توسعه دینی
در مجموعه موارد و مطالبی که در بخشهای پیشین نوشته شد، سرآغاز شناخت و ساخت جامعه الگو را، از توجه به واقعیات موجود و عنایت به نقاط قوت و ضعف حاکم بر آن و همچنین فرصتها و تهدیدهای مرتبط، و از ضروریات پرداختن به این گونه نکات، دانسته و بر آن بودیم که بیتوجهی به انواع و اقسام واقعیات متصلب موجود و صرفا دل در گرو مباحث آرمانی داشتن، میتواند مسیر ما را به سوی ایجاد جامعه الگو با کندی در حرکت و طولانی شدن در مسافت مواجه سازد.
بعد از این مرحله، نوبت طراحی و معماری جامعه الگو رسید و ما، طرحی همچون قانون اساسی را به عنوان معماری جامعه الگو مطرح و سپس به ساخت و ساز آن، منطبق بر سازه و پایهها و چگونگیهای احداث یک بنای رفیع و برخوردار، از قابلیت نمونه بودن مبادرت نمودیم و در این ارتباط، جامعهای با مختصات و ویژگیهای معین که عمده آنها معرفی شد، ساختیم. اکنون بر آنیم که ضمن تاکید بر یکتا و یگانهنبودن سازه و طراحی جامعه الگو و امکان ایجاد جامعههای الگوی متفاوت اما اسلامی، اضافه کنیم که میتوان بر قامت آنچه آمد نظریهای کلان را استوار نمود و آن هم این مقوله است که «جامعه الگوی اسلامی ـ ایرانی با عامل شدن آحاد مردم به آموزههای اسلام متجلی میشود» و چنین جامعهای برای این که از قوه به فعل برسد، در واقع باید همان مراحل و دقایقی را که برشمرده شد رعایت نماید. لذا فهم و ادراک درست و کارشناسانه و بیاعوجاج از دین مبین اسلام و یقین پیدا کردن به این ادراک، چنانچه پایه و مبنای اعتراف و اقرار به قابلیتهای دین برای ایجاد نظامهای متنوع از جمله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، قضایی و نظامی گردد ـ نظامهایی که با یکدیگر سازگاری درونی داشته و هدف نهایی تاسیس جامعه الگو را پیگیری میکنند ـ و آن گاه عمل و اقدام برای آنچه بر بیان و نوشته تعیین شده میرود، آغاز گردد در آن صورت است که در واقع همه عوامل دست در دست یکدیگر در کار ساخت و ساز و تکامل جامعه الگو هستند.
نظریه عنوان شده با آنچه از ناحیه خداوند در قرآن مجید مطرح شده هماهنگ و سازگار است و یقینی محسوب میگردد. البته تلاش انسان و مسوولیت او برای ساختن چنین مهمی، شرط لازم موضوع است؛ شرط لازمی که خود مقید به بسیاری از نکاتی است که ما در این مجموعه به آنها پرداختیم و هرچند به اختصار، اما در حد اشاره مورد تذکر قرار دادیم. اراده پروردگار عالم بر آن است که بر مستضعفان منت گذارده و آنان را جانشین و وارث بر زمین قرار دهد تا به عدل و داد حکومت کنند و به محو ظلم و ستم بپردازند. آرمان مسلمان ایرانی، نایل شدن به این مقصود و مقصد الهی و معنوی است؛ مقصود و مقصدی که در عین برخورداری از جوهرهای روحانی، بیانگر برآورده شدن اهداف مادی و تحقق جامعهای پیشرفته است، که در آن ابزار مادی نایل شدن به معنویت هم بخوبی و به اندازه، تعبیه شده است. ما درصدد تاسیس چنین اجتماع و جامعهای هستیم و در تجدید عهد روزانه خود با آن امام منتقم و پیشوای حی و امید عدالتطلبان برای برپایی ولو نسبی جامعهای تقلا و کوشش میکنیم که با اهداف جامعه مهدوی همسو باشد، هرچند درجات نازلتری از آن را شامل میشود.
گفت و گو
