گنبدی از جنس دریا

جزیره قشم بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس، همواره یکی از جاذبه‌های گردشگری جنوب ایران بوده و از چند دهه اخیر با اجرای سیاست مناطق آزاد تجاری، میزان مسافران این جزیره بشدت افزایش پیدا کرده و به موازات آن امکانات رفاهی ـ اقامتی رشد محسوس داشته است.

شاید برای بسیاری از مسافرانی که از سراسر ایران به قصد جزیره قشم سفر می‌کنند، خرید کردن و گشت و گذار در بازارچه‌ها و پاساژهای آن اصلی‌ترین انگیزه سفر باشد، ولی نباید اجازه داد ‌ این موضوع باعث نادیده‌گرفتن سایر دیدنی‌های جزیره شود. یکی از دیدنی‌های این جزیره برای گردشگران و بویژه دوستداران آثار تاریخی و فرهنگ‌های بومی، مقبره بی‌بی‌تم‌سنتی است. مقبره بی‌بی‌تم‌سنتی در روستای تم سنتی در جزیره قشم واقع در استان هرمزگان است. از روستا که بگذرید با بستری خشک شده از رودخانه‌ای که گویا تا همین چندی پیش جاری بوده ، روبه‌رو می‌شوید و پس از گذشتن از آن اولین چیزی که توجهتان را جلب می‌کند، نمای باقیمانده گنبدی تاریخی است که نشان می‌دهد آدرس را درست آمده‌اید. بنا از جنس سنگ و مرجان همراه با روکش آهک صدفی ساخته شده است. اگر شما هم جزو افراد کنجکاو و تیزبین باشید با کمی پیاده‌روی در اطراف این آرامگاه دچار شگفتی فراوانی می‌شوید زیرا با یک نگاه اجمالی می‌توانید تعداد زیادی تکه‌های سفال را از دوره‌های مختلف تاریخی و همچنین سنگ قبرهای تاریخی مشاهده کنید.

این مکان دارای ارزش و احترام خاصی بین مردم روستاست، به این صورت که دور تا دور آن را قبرهای بسیاری از دوران مختلف تا امروزه پوشانده است. بنای مقبره دارای پلانی چهار ضلعی است که از خارج به 8 ضلعی تبدیل و به گنبد ختم می‌شود. آنچه از شواهد و قرائن پیداست در چهار طرف بنا سازه‌هایی وجود داشته که امروزه تخریب شده‌اند. این سازه‌ها به صورت یک تل آوار در ضلع جنوبی، بقایای دو دیواره در ضلع غربی و باقیمانده اتاقی کوچک در ضلع شمالی و طاق‌نماهای تزئینی در ضلع شرقی به چشم می‌خورد. در داخل اتاق مقبره تلی از خاک دیده می‌شود که روی آن یک پارچه سبز رنگ کشیده شده است که بیانگر اعتقاد اهالی روستا به تدفین شخصی بزرگ و احتمالا امامزاده در این محل است. شاید در کمتر نقطه‌ای از ایران بتوانید مشابه این گنبد را پیدا کنید زیرا جنس گنبد بنا از مرجان‌های دریایی است و از داخل نیز با آهک صدفی اندود شده است.

هنوز در گوشه و کنار این بنا آثار کاشیکاری و رنگ‌های تند تکه‌های باقیمانده کاشی به چشم می‌خورد که نشان می‌دهد در روزگاری دور این بنا دارای تزئیناتی از جنس کاشی بوده است.

در اطراف این گنبد تعداد زیادی سنگ قبر با اشکال مختلف دیده می‌شود که روی بیشتر آنها کتیبه‌هایی به خط کوفی، نسخ و ثلث وجود دارد. متاسفانه بیشتر این سنگ قبرها باید در ویترین موزه‌ها باشند، اما به دلیل رطوبت و عوامل جوی مانند بارش باران در حال نابودی هستند و هنوز فکری به حال آنها نشده است.

در کوتاه آرامگاه، رو به گورستانى وسیع و باصفا باز مى‌شود که روى مزارهاى آن گل کاکتوس کاشته‌اند. بوته‌هایى که از حدود آبان ماه تا اردیبهشت ماه هر سال غرق گل‌هاى سرخ رنگ و زیبا هستند.

نام تم سینیتى یا طم صنیتى (به روایت بعضى کتاب‌ها) در حقیقت باید نامى باشد که اسپانیایى‌ها به بقعه پیر داده و احتمالا تغییر یافته Tomb Saint یا Saint Tomp (مقبره مقدس) است.

پیمان احمدوند