کوچولوهای نارس

دکتر نسترن خسروی، فوق تخصص نوزادان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در گفت‌وگو با «جام‌جم» درباره نوزادان کم‌وزن توضیح می‌دهد: این نوزادان هنگام تولد با وزنی کمتر از 2500 گرم متولد می‌شوند و در نتیجه مشکلات‌شان بیشتر از نوزادانی است که وزن طبیعی دارند.

وی می‌افزاید: نوزادانی که با وزن کم (کمتر از 2500 گرم) متولد می‌شوند یا هنگام تولد نارس هستند یعنی قبل از به پایان رسیدن هفته سی و هفتم بارداری به دنیا می‌آیند، ممکن است در دوران نوزادی با مشکلاتی خاص و عوارضی جدی روبه‌رو شوند.

نوزاد نارس یا کم‌وزن ممکن است با مشکلات قلبی، ریوی، کمبود کلسیم، کم خونی و عفونت روبه‌رو شود.

به گفته دکتر خسروی چون ریه این نوزادان تکامل پیدا نکرده و تنفس خود به خودی آنها کم است، با مشکلات تنفسی روبه‌رو ‌هستند؛ گاهی استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی برای این کودکان لازم است و در نتیجه دچار عوارض نارس بودن ریه و استفاده از دستگاه می‌شوند. همچنین به دلیل این‌که سیستم ایمنی این نوزادان ضعیف است، مستعد بروز عفونت نیز هستند.این عضو هیات علمی دانشگاه توضیح می‌دهد: چون مرکز تنفس این نوزادان تکامل پیدا نکرده است، قطع تنفس و آپنه نیز مشکلی شایع برای آنهاست. فشار خون این بچه‌ها هم نسبت به نوزادانی که وزن مناسبی دارند یا به موقع متولد می‌شوند، ممکن است پایین‌تر باشد و مشکلات دیگری را برای آنها به وجود آورد.

به گفته وی، این نوزادان ممکن است دچار کم‌خونی‌ شوند که این مشکل بیشتر و زودتر از سایر بچه‌ها نیز ظاهر ‌می‌شود.

دکتر خسروی با اشاره به مشکلات گوارشی این بچه‌ها، توضیح می‌دهد: چون هنوز دستگاه گوارش این نوزادان تکامل نیافته است، نمی‌توانند به راحتی تغذیه معمول را تحمل کنند. در حقیقت به دلیل نبود هماهنگی بلعیدن و مکیدن که معمولا زیر 34 هفتگی وجود دارد، گاه ناچار هستیم برای تغذیه آنها از لوله استفاده کنیم.

به گفته این فوق تخصص نوزادان بهترین تغذیه برای این بچه‌ها شیرمادر است؛ به این ترتیب عفونت و التهاب روده در این نوزادان بسیار کمتر مشاهده می‌شود. همچنین چون سیستم ایمنی آنها ضعیف است، اگر با شیر خشک تغذیه شوند (چون شیرخشک نسبت به شیر مادر غلظت بیشتری دارد) با مشکل مواجه خواهند شد. بنابراین توصیه می‌شود تغذیه این بچه‌ها حتماً با شیر مادر و با میزان و حجم کم باشد.

دکتر خسروی خاطرنشان می‌کند: یکی از مهم‌ترین مسائل در رابطه با نوزادانی که با وزن کم و نارس متولد می‌شوند تنظیم درجه حرارت بدن است چون این بچه‌ها مستعد افت دمای بدن هستند. به همین دلیل بلافاصله بعد از تولد باید این نوزادان را در جایی گرم نگه داشت؛ آنها حتما باید زیر گرم‌کننده تابشی قرار بگیرند، کلاه داشته باشند و دور از سرما نگه‌داری شوند.

وی به مشکلات سیستم عصبی مرکزی این نوزادان نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: خونریزی‌های داخل بطنی در این نوزادان شایع است و به همین دلیل ممکن است دچار تشنج و عوارض خونریزی مغزی هم بشوند.

به گفته دکتر خسروی مشکلات بینایی و شنوایی از دیگر عوارضی است که می‌تواند این نوزادان را با مشکل مواجه سازد. به همین دلیل حتماً باید تحت معاینات چشمی و شنوایی قرار بگیرند.

با توجه به عوارض و مشکلاتی که برای نوزادان نارس و کم‌وزن ایجاد می‌شود، بهتر است علل ایجاد این مشکل را بدانید تا در حد امکان بتوانید از بروز این وضعیت پیش‌گیری کنید.دکتر خسروی این علل را به 3 دسته مربوط به مادر، جنین و جفت تقسیم می‌کند و می‌افزاید: از جمله عوامل خطر مربوط به مادر که موجب تولد نوزاد نارس یا کم‌وزن می‌شود، سن مادر است و فرزند مادرانی که قبل از 17 سالگی یا بعد از 35 سالگی باردار می‌شوند بیشتر با این مشکل روبه‌رو خواهند شد.

به گفته این فوق تخصص نوزادان، نامناسب بودن وضعیت اقتصادی و اجتماعی، سیگاری بودن مادر و تغذیه نادرست او نیز از دیگر عواملی است که می‌تواند احتمال تولد نوزاد کم وزن یا نارس را افزایش دهد.

وی ادامه می‌دهد: مراقبت‌های نادرست و ناقص دوران بارداری و کار سخت و شدید مادر در این دوران به‌خصوص بین هفته‌های 25 تا 29 بارداری نیز می‌تواند موجب تولد نوزاد نارس یا کم‌وزن شود. مادرانی که مشکلات و ناهنجاری‌های رحمی دارند هم در معرض این خطر قرار دارند.به گفته این پزشک متخصص، فشار خون، دیابت و خونریزی در دوران بارداری و بارداری‌های چند قلویی نیز از دیگر عوامل خطر است.

این عضو هیات علمی دانشگاه درباره مشکلات جنینی توضیح می‌دهد: ناهنجاری‌های مادرزادی و اختلالات کروموزومی نیز می‌تواند از علل بروز این مشکل باشد.

همچنان که گفته شد مشکلات مربوط به جفت نیز می‌تواند سبب بروز مشکل شود. دکتر خسروی در این زمینه یادآور می‌شود: هرگونه اختلال در عروق جفت، می‌تواند احتمال این مشکل را افزایش دهد. دکولمان جفت و جفت سرراهی نیز از دیگر عوامل خطر است.

به گفته وی بروز هر گونه عفونت برای مادر در دوران بارداری نیز می‌تواند عاملی برای ایجاد این مشکل باشد.

به یقین هیچ پدر و مادری دوست ندارد فرزندش با چنین مشکلاتی مواجه شود. بنابراین بهتر است با هم‌فکری و مشورت پزشکان بهترین تصمیم را بگیرند تا نوزاد با کمترین مشکل متولد شود.به گفته دکتر خسروی، زایمان مادرانی که در معرض خطر قرار دارند باید در بیمارستانی انجام شود که NICUیا بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان دارد. به این ترتیب در صورت لزوم نوزاد از ابتدا به این بخش منتقل و اقدامات لازم برای او انجام می‌شود.

این فوق تخصص نوزادان تاکید می‌کند: مادران حتماً باید مراقبت‌های دوران بارداری را از ابتدا و حتی قبل از بارداری به دقت و به صورت کامل انجام دهند؛ به خصوص در مواردی که مادر با بیماری یا مشکلی خاص رو‌ به‌ روست رعایت این مورد اهمیت بیشتری پیدامی‌کند. در کل قبل از بارداری باید آزمایشات و معاینات مورد نیاز انجام شود و در تمام مدت بارداری هم تحت نظر پزشک باشند تا نوزاد بدون مشکل متولد شود.