حلقه مفقوده ای به نام " انگیزه "

ششم اسفند سال گذشته آزمونی از سوی وزارت بهداشت برگزار شد که قرار بود بر اساس آن 23هزار نیرو در رشته‌های پیراپزشکی استخدام شوند که از این تعداد دست‌کم 18هزار نفر قرار بود از رشته‌های پرستاری باشند.

اما به گفته وزیر بهداشت، در حال حاضر بیش از 77 هزار تخت بیمارستانی به سیستم بیمارستانی کشور اضافه شده درحالی که بیمارستان‌های آموزشی با کمبود شدید نیروی انسانی مواجه است.

مرضیه وحید دستجردی یکی از چالش‌های مهم در بیمارستان‌ها را کمبود نیروی انسانی در رشته‌های مختلف اعلام و اظهار می‌کند: با توجه به شوق ارائه خدمات در مدیران بیمارستان‌ها، تخت‌های بیمارستانی افزایش پیدا کرده و برای ارائه خدمات بهتر نیز باید نیروی انسانی را افزایش دهیم.

ظاهرا طی شش سال گذشته 14 هزار و 400 تخت بیمارستانی به سیستم درمانی کشور اضافه شده و 35 هزار تخت نیز در حال ساخت است که سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

به گفته وزیر بهداشت، بیشترین نیروی انسانی وزارت بهداشت در بیمارستان‌ها مشغول هستند و رسیدگی به وضعیت آنها در ارتقای خدمات کیفی به مردم نقش مهمی دارد و رضایت آنها می‌تواند تاثیر زیادی در جلب رضایت مردم داشته باشد.

ظاهرا آزمون استخدامی سال گذشته بیشتر برای گروهی از پرسنل بیمارستانی و پرستاران مثمرثمر بوده که به شکل قراردادی مشغول به کار بودند و این آزمون کمکی برای رسمی‌شدن نوع استخدام آنها محسوب می‌شد.

بر این اساس، آزمون استخدامی سال گذشته لزوما نمی‌توانست تعداد نیروهای استخدامی را افزایش دهد؛ چرا که تعداد زیادی از شرکت‌کنندگان نیروهای مشغول به کاری بودند که به این آزمون به شکل فرصتی برای تغییر قرارداد کاری نگاه می‌کردند.

محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار و عضو شورای عالی سازمان نظام پرستاری با تایید این موضوع به «جام‌جم» می‌گوید: آزمون استخدامی وزارت بهداشت علاوه بر رسمی کردن نیروهای قراردادی، توانست به جذب نیرو در بیمارستان‌های شهرهای کوچک کمک کند؛ اما شهرهای بزرگ از جمله تهران همچنان با کمبود نیرو خصوصا در بخش پرستاری مواجه است.

شریفی‌مقدم معتقد است که کمبود نیرو در سیستم وزارت بهداشت و البته کمبود پرستار به عوامل دیگری از جمله سختی کار و نبود درآمد کافی بر می‌گردد.

به گفته او، بیشتر فارغ‌التحصیلان پرستاری در مواجهه با سختی کار پرستاری و متوسط حقوق 450 هزار تومان، بیکاری را ترجیح می‌دهند.

دبیرکل خانه پرستار ادامه می‌دهد: شمار پرستاران خانه‌نشین با وجود زیاد بودن تعداد فارغ‌التحصیلان بالاست. در واقع به‌خاطر سختی کار و کم بودن درآمد‌ها بیشتر فارغ‌التحصیلان این رشته مجبورند خانه‌نشین شوند.

بجز این مساله، تفاوت نحوه ارائه خدمت، میزان درآمد و شأن و جایگاه پرستاران در بخش‌های خصوصی و دولتی هم حکایت پیچیده‌ای دارد.

شریفی‌مقدم با اشاره به بررسی‌های انجام شده در زمینه تمایل پرستاران برای استخدام در بخش دولتی، می‌گوید: بررسی‌ها نشان می‌دهد تمایلی برای استخدام وجود ندارد و این نشان از وخامت وضعیت پرستاری دارد.

دبیرکل خانه پرستار با اعلام این‌که استخدام در بخش دولتی یک امتیاز ویژه محسوب می‌شود، ادامه می‌دهد: با توجه به این‌که داوطلبی برای استخدام وجود ندارد، می‌توان گفت که پرستاری در بدترین شرایط خود به سر می‌برد.

او مهم‌ترین علامت این رکود و بحران در پرستاری را ترک شغل و عدم تمایل برای استخدام از سوی پرستاران می‌داند و می‌گوید: مشکلات پرستاران و وعده‌های محقق نشده باعث شده تا پرستاران خودشان تکلیف پرستاری را مشخص کنند.

به گفته شریفی‌مقدم، اشتغال در خارج از کشور، ترک شغل، تغییر شغل و درنهایت خانه‌نشینی پرستاران با توجه به حقوقی که می‌گیرند، باعث کمرنگ شدن انگیزه شغلی در پرستاری شده است.

علت کمبود نیرو در نظام سلامت ظاهرا برای مسوولان نیز مشخص است؛ چرا که معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور اعلام می‌کند: ما نیروی انسانی کم نداریم؛ بلکه با پدیده بی‌انگیزگی مواجه هستیم که باید آن را حل کنیم و در این خصوص علاوه بر آموزش باید انگیزش هم برای نیروها ایجاد شود. همین کمبود انگیزه سبب شده است که در سال‌های اخیر مهاجرت پرستاران و برخی از گروه‌های پزشکی برای کار در خارج از کشور، افزایش یابد تا جایی که چندی پیش رئیس هیات مدیره انجمن کاریابی‌های بین‌المللی از اعزام ۲۰۰۰پرستار ایرانی به ترکیه خبر داد.

مهرداد ایوبی اظهار امیدواری کرد: با اعزام ۲۰۰۰ پرستار به ترکیه در سال ‌جاری، تعداد کل اعزام‌های نیروی کار در رشته‌های مختلف به ۷۰۰۰ نفر افزایش یابد.

براساس اعلام خانه پرستار، متوسط حقوق یک پرستار در کشور در بهترین حالت حدود 600 هزار تومان است.

در مراکز بیمارستانی کشور به دلیل کمبود نیروی پرستار به ازای هر 12 تا 15 تخت بیمارستانی، یک پرستار مشغول به کار است، در حالی که در کشوری مانند آمریکا، یک پرستار تنها مسئول چهار تخت است و در شیفت کاری‌اش، مسوولیت بیشتر از چهار بیمار را ندارد.

در کنار هم گذاشتن این مسائل، ازجمله کمبود نیروی کار در مراکز بیمارستانی، مطالبات پرستاران، سختی کار، حقوق پایین و ساعت کاری زیاد می‌تواند وزارت بهداشت و مسوولانش را به پاسخ نگرانی درخصوص تخت‌های بیمارستانی بدون نیروی کار برساند.

بر این اساس چاره کار تنها در افزایش انگیزه به پرسنل بیمارستانی شامل انگیزه مالی، ارتقای جایگاه و شأن کاری آنها برمی‌گردد که دست‌کم درخصوص نیروهای پرستار این کار تنها با اجرای قانون ارتقای بهره‌وری و تعرفه‌گذاری خدمات آنها قابل اجراست.

طرح تعرفه‌گذاری خدمات پرستاری با بیش از 400 نوع خدمت انجام شده و حدود چهار سال پیش در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسیده، اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

علاوه بر این، قانون ارتقای بهره‌وری کارکنان بالینی نظام سلامت نیز فروردین سال 88 به تصویب رسید و در پی آن، دولت آیین‌نامه اجرایی این قانون را با پیگیری‌های وزارت بهداشت تصویب کرد.

براساس این قانون قرار شد تا با استخدام نیروی جدید، ساعت کاری پرستاران کاهش یابد، اما این قانون نیز مشمول گذشت زمان شده است.

مستوره برادران نصیری - گروه جامعه