تدوین یک قانون مهم برای سینماگران

شاید جا داشت از همان آغاز که جای خالی «قانون حضور سینماگران ایرانی در پروژه‌های خارجی» به وضوح لمس شد، مسوولان سینمایی به فکر رفع این نقیصه می‌افتادند تا مواردی از این دست تکرار نشود و سینماگران ایرانی بتوانند با اطلاع از این قانون موضعگیری‌های درست‌تری اتخاذ کنند.

چه بسا اگر این قانون وجود داشت، بسیاری از حاشیه‌های اخیر مربوط به سینمای ایران اجازه ظهور و بروز نمی‌یافت.

اما به هر روی و با تاخیری نسبتا طولانی بالاخره روز گذشته مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی از تدوین قانونی برای چگونگی حضور بازیگران ایرانی در پروژه‌های خارجی خبر داد؛ خبری که اگرچه در نگاه اول خوب و عقلانی به نظر می‌رسد اما کمی تامل پیرامون آن کافی است تا بدانیم در صورت نبود نگاهی همه‌جانبه به این قانون، حتی ممکن است ابهامات و تناقض‌ها بیشتر از قبل شود و تامل جدی‌تری در این باب بتواند مسیر از بین رفتن ابهامات بعدی را هموار کند. شاید به عنوان نمونه‌ای از این ابهامات، اشاره به چگونگی حضور «بازیگران زن» سینما در بیان مدیرعامل بنیاد فارابی کافی باشد.

براساس اظهارات ایشان، بازیگران زن ایرانی در صورتی که بخواهند در پروژه‌ای خارجی ایفای نقش کنند، باید به اعتقادات و ارزش‌ها، حجاب و عفاف ویژه زن ایرانی پایبند بمانند. اگرچه مدیرعامل محترم فارابی ارائه خدمات مطلوب و پشتیبانی معنوی از سوی وزارت امور خارجه برای این سینماگران را هم از راهکارهای ضابطه‌مند کردن این حضورها دانسته‌ است. اما در نهایت، این حد و حصر به این معناست که این بازیگران یا باید حضور در پروژه را بپذیرند یا پایبندی به اعتقادات را و به احتمال قریب به یقین؛ دلیل انتظاراتی که سینماگران غرب از بازیگران زن دارند ـ که معمولا با معیارهای ایرانی اسلامی در تضاد است ـ جذابیت‌های فریبنده چنین امری، آنها را در موقعیت‌های اشتباهی قرار می‌دهد.

پس ما عملا به​جای هدایت و تشویق آنها در برگزیدن راه صحیح، این گروه از بازیگران را تنها در میان یک دوراهی از پیش مشخص رها می‌‌‌کنیم. از سوی دیگر زرق و برق و وسوسه شهرت و حضور در هالیوود یا پروژه‌های جهانی ممکن است پای ایمان برخی بازیگران را سست کند.

اگرچه داشتن قانون در این مورد، یقینا از بی‌قانونی بهتر است، اما این قانون تا وقتی نقش کمک‌دهنده و تشویق‌کننده نداشته باشد، نمی‌تواند مشکلی را حل کند و اساسا فقط به قانونی خشک و محدودکننده بدل خواهد شد. این قانون باید بتواند با ارائه راهکارهای روشن و منعطف و پرهیز از تعاریف کلی و صرفا محدودکننده به بازیگر در انتخاب گزینه درست یاری رساند تا به رغم محروم نشدن از حضور جهانی، به اصول و اعتقادات ایرانی و اسلامی هم پایبند بماند.

کیوان امجدیان / دبیر گروه فرهنگ و هنر