مهار دلار

به گزارش خبرنگار جام‌جم، پس از وعده روز چهارشنبه رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد مبنی بر تک‌نرخی کردن ارز در عرض 48 ساعت، ظهر پنجشنبه محمود بهمنی با اعلام قیمت 1226 تومان برای نرخ رسمی و مرجع دلار تصریح کرد که از امروز وضعیت توزیع، سهمیه و نرخ‌های متفاوت دلار دگرگون خواهد شد. به این ترتیب بانک مرکزی قیمت رسمی و مرجع دلار را با حدود 100 تومان افزایش از آخرین قیمت اعلامی که 1129 تومان است به 1226 تومان می‌رساند. ظاهرا اساس و شالوده سیاست ارزی بانک مرکزی بر این استوار است که به‌طور جدی نیازهای ارزی متقاضیان رسمی را طوری تعیین کند که دیگر آنان نیازی به مراجعه به بازار غیررسمی نداشته باشند و به این ترتیب سطح تقاضا در بازار آزاد کاهش یافته و به تبع آن قیمت‌ها نیز فروکش کند. به عبارت بهتر این که بانک مرکزی می‌گوید ارز را به هر میزان در اختیار مردم قرار می‌دهد به این معنی نیست که هر کس که نیازی به مصرف ارز ندارد و می‌خواهد مثلا پس‌اندازش را به دلار تبدیل کند، بتواند به ارز 1226 تومان دسترسی داشته باشد.

بانک مرکزی ظاهرا این بار به طور جدی در پی آن است که نیاز متقاضیان واقعی ارز را با قیمت جدید به هر میزان تامین کند. این یک واقعیت است که در طول 3 ماه گذشته بسیاری از فعالان اقتصادی نظیر تجار و واردکنندگان کالا و همچنین مسافران از عدم پاسخگویی بانک‌ها و صرافی‌ها به نیازهای ارزی خود گلایه‌مند بودند، به طوری که تلاش‌های آنان برای دریافت ارز به قیمت‌های تعیین شده به جایی نمی‌رسید. سرانجام نیز آنان چاره را در مراجعه به بازار آزاد می‌دیدند تا ارز مورد نیاز خود را از دلالان تامین کنند که در نهایت این زنجیره باعث افزایش تقاضا در بازار غیررسمی، نایاب شدن دلار و افزایش شدید قیمت‌ها شد.

این در حالی است که به نظر می‌رسد دست‌های دیگری نیز در آشفتگی بازار ارز در کار بوده است. محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور روز پنجشنبه در این باره گفت که علاوه بر تاجران و تولیدکنندگان و کسانی که در خارج از کشور سرمایه‌گذاری کرده‌اند، یک گروه از باندها و دلالان با هدف سودجویی و برخی سیاسیون با هدف ضعیف نشان دادن دولت در آشفتگی بازار ارز در هفته‌های اخیر دست داشته‌اند.

اما بانک مرکزی با قاطعیت می‌گوید از امروز این وضعیت اصلاح خواهد شد و دسترسی نیازمندان واقعی ارز به دلار
1226 تومانی به هر میزان تسهیل و آسان می‌شود تا آنان دیگر نیازی به مراجعه به بازار غیررسمی برای تهیه ارز احساس نکنند و تب تقاضا در این بازار فروکش کند. این امر سیاستی منطقی است، به شرط آن که بانک مرکزی واقعا آنقدر ارز در اختیار بانک‌ها‌، صرافی‌ها و سایر عاملان توزیع قرار دهد که به همه نیازها پاسخ داده شده و واقعا نیازی به مراجعه به بازار آزاد توسط متقاضیان احساس نشود. تحقق این کار نیازمند تحقق شروطی عملی است.

به دنبال اعلام استقرار سیستم تک‌نرخی ارز از امروز شاهد تغییراتی در نحوه توزیع و قیمت‌گذاری ارز خواهیم بود. در بخش قیمت‌گذاری، مطابق اعلام رئیس کل بانک مرکزی سایر نرخ‌های موجود ارز رسمی شامل نرخ ارز در بازار فرعی یعنی نرخ مخصوص ارز در مناطق آزاد و نرخ مخصوص ارز برای تجار که توسط بانک توسعه صادرات ایران اعلام می‌شد، از بین خواهد رفت. همچنین قیمت مخصوص ارز مسافری نیز برچیده خواهد شد که این امر البته از نظر قیمتی به نفع مسافران است، چرا که قیمت ارز مسافری با حدود 136 تومان کاهش از 1362 تومان کنونی به 1226 تومان خواهد رسید. به این ترتیب 4 نرخ از 5 نرخ موجود در بازار ارز شامل نرخ مرجع قبلی، نرخ مناطق آزاد، نرخ بانک توسعه صادرات و نرخ ارز مسافری از میان خواهد رفت و بازار ارز 2 نرخی خواهد شد: یک نرخ، قیمت رسمی جدید بانک مرکزی و نرخ دوم، قیمت ارز در بازار آزاد که اگرچه غیرقانونی است، اما به عنوان یک واقعیت اقتصادی وجود دارد و قابل انکار نیست.

در بخش نحوه توزیع ارز نیز بانک مرکزی دیروز با ابلاغ بخشنامه‌ای به تمامی صرافی‌ها، آنان را به سیستم توزیع ارز به قیمت رسمی جدید ملزم کرد.

پیش از این ابراهیم درویشی، معاون نظارتی بانک مرکزی از احتمال تخصیص سهمیه ارز به صرافی‌ها خبر داده بود، اما هنوز معلوم نیست آیا این سهمیه تخصیص خواهد یافت یا خیر و صرافی‌ها در کوران کمبود اسکناس دلار و احتیاط افرادی که ارز خود را به قیمت بالاتری فروخته و طبیعتا حاضر به فروش آن به قیمت رسمی که پایین‌تر از نرخ بازار آزاد است، نیستند، چگونه به فعالیت ادامه خواهند داد. با این حال بانک مرکزی طی بخشنامه‌ای به صرافان سراسر کشور اعلام کرد، در جهت اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز از تاریخ 8/11/90،صرافان سراسر کشور مجازند با در نظر گرفتن هزینه‌های مربوط به نقل و انتقالات ارزی، نرخ فروش ارز را حداکثر بین 3 تا 5 درصد بالاتر از نرخ بانک مرکزی تعیین کنند.

براساس این اطلاعیه، نرخ فروش نقدی ارز به صورت اسکناس نیز با در نظر گرفتن هزینه‌های تامین اسکناس، حداکثر به میزان یک درصد بالاتر از نرخ مرجع این بانک خواهد بود و صرافان سراسر کشور مکلفند نسبت به ثبت دقیق اطلاعات مربوط به حواله، اسکناس و هزینه‌های مربوط در سامانه سنا اقدام نموده، همچنین نرخ خرید و فروش ارز با شرایط فوق‌الذکر را به‌طور روزانه در تابلوی صرافی درج کنند. تخطی از این اجرای این دستورالعمل موجب ابطال فعالیت صرافان خواهد شد.

رئیس کل بانک مرکزی در گفت‌وگویی که با خبر نیمروزی شبکه یک سیما داشت، جزئیاتی از نحوه اجرایی شدن سیاست جدید تک‌نرخی کردن ارز را اعلام کرد.

وی گفت: همین حالا نرخ ارز تک‌نرخی را اعلام می‌کنیم و این مبلغ 1226 تومان است که همکاران محاسبه کرده‌اند که این نرخ امروز شنبه در تمام نظام بانکی قابل عمل خواهد بود. وی اضافه کرد: تمام حواله‌ها و گشایش‌ها و واردات کالاهای ما با این نرخ صورت خواهد گرفت. بهمنی گفت: برای این‌که تک‌نرخی شدن ارز را اعمال کنیم از بازار فرعی صرف‌نظر کردیم. وی افزود: برای ورود و خروج دانشجویان و حواله‌های مسافران حتی نرخ ارز را کاهش دادیم و تصمیم گرفتیم از روز شنبه(امروز) ارز را طی فیش، بعد از گیت پاسپورت کنترل فرودگاه به آنان تحویل دهیم. رئیس کل بانک مرکزی اضافه کرد: این زمینه را فراهم کردیم که افرادی که حتی مسافرت‌های دورپرواز را دارند، بتوانند مبالغ بیشتری از ارز استفاده کنند و هیچ مشکلی برای هیچ‌یک از هموطنان نباشد. وی افزود: بنابراین نیازی به مراجعه به بازارهای آزاد برای تهیه ارز وجود نخواهد داشت و نظام بانکی همه نیازهای آنها را با توجه به مصرفشان برآورده می‌کند.

بهمنی خاطرنشان کرد: وقتی اعلام می‌کنیم خرید و فروش ارز در بازارهای غیررسمی مجاز نیست یعنی بحث مبارزه با پولشویی را مطرح می‌کنیم، بنابراین خودمان باید نیازهای آنها را تأمین کنیم. وی گفت: کمیته‌ای از یک هفته پیش تشکیل شد و تا دیروز صبح مشغول بود تا براساس قولی که داده بودیم رقم تک‌نرخی ارز را اعلام کنیم و با محاسباتی که داشتیم مبلغ 1226 تومان را اعلام کردیم. رئیس کل بانک مرکزی گفت: اگر مسافر است باید اطمینان پیدا کنیم که این ارز حتما خارج می‌شود، بنابراین در گیت فرودگاه به مسافران پول را می‌دهیم یا این‌که به بانک ملی مراجعه و فیش دریافت می‌کنند و سپس هنگام مسافرت و پس از کنترل پاسپورت، مسافران می‌توانند ارز خود را از طریق باجه‌هایی که تعبیه کردیم، دریافت کنند.

بهمنی اضافه کرد: هم‌اکنون پایمان را فراتر گذاشته و گفته‌ایم از هر جای دنیا که نیاز دارند کالا وارد کنند، برنامه‌ریزی می‌کنیم که در همان کشور ارز را به حساب فروشنده واریز کنیم و حتی نیاز به حواله نباشد. وی درباره میزان ارزی که در اختیار افراد قرار می‌گیرد، گفت: برای تولیدکنندگان و واردکنندگان میزان ارز نامحدود است و هر میزان که بخواهند گشایش کنند، در اختیار آنان ارز قرار می‌دهیم و برای دانشجویان نیز مشخص و دستورالعمل آن قبلا ابلاغ شده است.

رئیس کل بانک مرکزی با بیان این‌که برای مسافران هم رقم آن تعیین شده است و هزار دلار را درنظر گرفته بودیم، افزود: در حال افزایش این نرخ هستیم تا بتوانیم برای سفرهای نوروزی این رقم را افزایش دهیم تا مسافران حتی در سفرهای دورپرواز هم مشکل کمبود منابع نداشته باشند. رئیس کل بانک مرکزی با بیان این‌که وقتی نرخ کاذب در بازار ارز به‌وجود بیاید، عده‌ای فرصت‌طلب برای کسب سود بیشتر دلار تقلبی وارد می‌کنند، ادامه داد: وقتی که شنیدیم بلافاصله به صرافی‌ها و بانک‌ها اخطار دادیم که مواظب باشند و این‌گونه دلارهای تقلبی را که از کشورهای اطراف وارد می‌شود کنترل کنند تا خدای ناکرده ملت ما از این بابت متضرر نشوند. وی به مردم توصیه کرد از مبادی رسمی نیازهای خود را تأمین کنند و افزود: وقتی صرافی‌های مجاز و بانک‌های ما نیاز را تأمین می‌کنند دیگر لزومی ندارد بر سر چهارراه‌ها یا پاساژها بروند و نیازشان را تأمین کنند قطعا در آنجا کنترلی نخواهد بود و این مشکلات بوجود می‌آید.

بهمنی در پاسخ به این پرسش که آیا پیش‌فروش سکه ادامه می‌یابد و نرخ جدید آن چیست، گفت: در چند روز گذشته حدود 5/4 تا 5 میلیون سکه پیش‌فروش کردیم و پیش‌بینی کردیم که اگر بخواهیم 15 تا 20 روز دیگر، 10 تا 15 میلیون هم پیش‌فروش کنیم این رقم به 20 میلیون می‌رسد.

رئیس کل بانک مرکزی ادامه داد: همیشه این فکر را می‌کردیم که اگر 20 میلیون سکه در 4 ماه بعد به بازار عرضه شود چه اتفاقی می‌افتد و این عرضه می‌تواند بازار را بشکند. وی گفت: برای این‌که خریداران این ضرر را نداشته باشند قیمت جهانی را محاسبه با احتساب کارمزد نرخ را تعیین می‌کنیم و در اختیار آنان قرار می‌دهیم. بهمنی تاکید کرد: پیش‌فروش سکه همچنان ادامه دارد تا زمانی که تقاضا بسیار کاهش یابد و یا از بین برود. بهمنی همچنین به برخی جریان‌سازی‌ها در کشور اشاره و اضافه کرد: یکشنبه منزل بودم که پیامک آمد قیمت‌ها افزایش یافته است و برای پیگیری این موضوع به چهارراه استانبول و سبزه‌میدان رفتم دیدم خبری نیست و بازار تعطیل است و کسی خرید و فروش نمی‌کند؛ اما چگونه ساعت به ساعت قیمت‌ها بالا می‌رود. وی با تاکید بر این‌که به مسائل روانی باید دقیقا توجه کنیم، گفت: نمی‌خواهیم خریداران سکه و ارز متضرر شوند و همه ما باید حواسمان باشد گرفتار این سیاست‌ها و حباب‌سازی‌ها نشویم.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور روز پنجشنبه در مراسم افتتاح چند طرح صنعتی و عمرانی در استان کرمان با بیان این‌که ارز صرفا برای واردات استفاده می‌شود، اظهار کرد: در کشورمان واردات به چند شکل انجام می‌شود به طوری که عده‌ای از بانک مرکزی ارز می‌گیرند تا از طریق آن کالا وارد کنند، گروه دیگری هستند که صادرات دارند و در قبال همان صادرات، واردات نیز انجام می‌دهند که این گروه نیازی به ارز ندارند.

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی، احمدی‌نژاد افزود: عده دیگری هستند که بیرون از کشور سرمایه‌گذاری کرده‌اند و بدون این‌که چیزی صادر کنند یا ارزی بگیرند، خودشان فعالیت می‌کنند، اما گروه دیگری هم هستند خارج از کشور سرمایه‌گذاری می‌کنند که نیازمند ارز هستند که بانک مرکزی ارز مورد نیاز آنها را با قیمت پایه تاکنون تامین کرده و تامین می‌کند، به طوری که طی سال جاری یک نفر هم پیدا نشده است که ادعا کند کالایی وارد کشور کرده و بانک مرکزی ارز نداده باشد. رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: سال گذشته 90 میلیارد دلار ذخیره ارزی در کشور وجود داشت که تا پایان سال بیش از 90 میلیارد دلار از فروش نفت، میعانات گازی، بنزین و گازوئیل درآمد ارزی برای کشور به وجود آمد که طی 10ماه گذشته از 82میلیارد دلار عبور کرده است.

رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: در خصوص نوسانات قیمت ارز و طلا چند گروه دست‌اندرکار هستند. یک گروه باندها و دلالانی هستند که از آشفتگی بازار سود می‌برند، به طوری که این گروه از برخی خلا‌های قانونی استفاده کرده و هر چقدر ارز هم خواستند به آنها داده شد، اما آنها به جای این‌که کالا وارد کنند ارزها را پیش خود نگه داشتند تا گران‌تر بفروشند که در این راستا ضعف بانک مرکزی و برخی دستگاه‌ها این بود که به این سیستم اعتماد کردند. احمدی‌نژاد گفت: ‌گروه دیگر دست‌اندرکار نوسانات ارز و سکه به ظاهر سیاسیون هستند که در این راستا به بانک مرکزی فشار می‌آورند که چرا قیمت را بالا نمی‌برید، سپس خودشان مطرح می‌کنند که دولت قدرت اقتصادی ندارد تا ارز را کنترل کند.

رئیس‌جمهور با بیان این‌که برخی بازار را آشفته کرده و عده‌ای از این موقعیت سوءاستفاده کردند، گفت: در روز رحلت پیامبر عزیز اسلام (ص) یک بازی زشت اقتصادی – سیاسی – رسانه‌ای به راه افتاد که برخی رسانه‌ها قیمت ارز و سکه را لحظه‌ای اعلام می‌کردند که به نظر من این یک خیانت بود. احمدی‌نژاد در ادامه به موضوع تحریم غربی‌ها اشاره و اظهار کرد: ‌با به وجود آمدن این بازی زشت در داخل کشور غربی‌ها مدعی شدند که با تحریم آنها اقتصاد ایران به هم ریخت، در حالی که این یک دروغ بزرگ است، چرا که بانک مرکزی از ارز لازم برخوردار است.

رئیس‌جمهور با بیان این‌که بانک مرکزی دوست دارد ارز بیشتری بفروشد. تا ریال را جمع کند، اما به روش صحیح، تصریح کرد: متاسفانه برخی‌ها آشفته بازاری درست کردند که دشمن شاد شد و عده‌ای هم این را باور کردند و متاسفانه در این راستا عده‌ای هم جنس‌ها را نگه داشتند به خیال این‌که گران‌تر بفروشند. همه اینها کارهای زشتی بود که اتفاق افتاد. رئیس‌جمهور در ادامه با تاکید بر این‌که بر همه روشن است که چه کسانی در این کارها دست داشته‌اند، ‌گفت:‌ همان‌هایی که این بداخلاقی‌ها را به راه انداختند دولت را متهم می‌کنند که با این وضعیت برخورد نمی‌کند. احمدی‌نژاد خطاب به برخی گروه‌ها و باندهای سیاسی دست اندرکار نوسانات بازار ارز و طلا گفت: نصیحت می‌کنم تا دست از این کارهایتان بردارید. آیا از ملت می‌خواهید انتقام بکشید همچون آمریکا یا فکر می‌کنید ملت با این کارها به شما رای می‌دهد؟ بدانید که اگر این رویه به عنوان اخلاق سیاسی در کشور رواج پیدا کند کار بسیار زشتی است. رئیس‌جمهور با بیان این‌که بانک مرکزی تا 2 سال آینده بدون هیچ مشکلی ارز لازم را برای فروش در اختیار دارد، گفت: افراد و ‌گروه‌ها به جای برخی اقدامات بهتر است برنامه‌هایشان را برای انتخابات ارائه کنند و ملت هم خواهند دید و بر اساس برنامه‌هایشان به آنها رای خواهند داد.

احمدی‌نژاد در ادامه با بیان این‌که کسی گفته است که ارز قرار است به 3 هزار تومان برسد، تصریح کرد: چه کسی گفته قرار است چنین اتفاقی بیفتد البته خوشبختانه اکثریت قاطع ملت ایران آگاهانه با این گروه‌ها همراهی نکردند.

رئیس‌جمهور خاطرنشان کرد: ‌اقتصاد ایران به قیمت امروز جهان سالانه بیش از 900 میلیارد دلار است یعنی 900 هزار میلیارد تومان تولید ناخالص کشور است، حال واردات ایران نزدیک به 60 هزار میلیارد تومان است. آیا با این میزان واردات اقتصاد ایران به هم خواهد ریخت ؟ آیا 60 هزار میلیارد تومان می‌تواند با 900 میلیارد دلار برابری کند؟ متاسفانه برخی‌ها در داخل کشور با خارجی‌ها همراه شدند و با حضور سنگین و جنگ روانی به دنبال این بودند که القا کنند وضعیت اقتصادی کشور به هم ریخته است. احمدی‌نژاد گفت: امروز بانک مرکزی این آمادگی را دارد که هر کجا هر کس ارز بخواهد، ارائه کند.

وی در پاسخ به این سوال که چرا برخی فروشندگان با توجیه افزایش نرخ ارز اقدام به گرانفروشی می‌کنند، گفت: واردات به کشور در تمام این مدت یا با ارز 1110 تومانی یا ارز 1350 تومانی آن هم در مناطق آزاد انجام می‌شد؛ بنابراین با ارز‌هایی که در بازار آزاد و با قیمت‌های توهمی خرید و فروش می‌شد، هیچ کالایی به کشور وارد نشده است. به همین دلیل گرانفروشی به این بهانه تخلف است و از هفته آینده سازمان حمایت وارد موضوع شده و با متخلفان برخورد خواهد کرد. فرزین در پاسخ به این انتقاد که گفته می‌شود افزایش نقدینگی در کشور باعث هجوم آن به بازار ارز و افزایش قیمت‌های ناگهانی شده است، اظهار کرد: طی حدود 20 سال گذشته نقدینگی در کشور 27 درصد سالانه رشد داشته است، در حالی که در سال‌جاری تاکنون نقدینگی 5/8 درصد رشد کرده است. از سوی دیگر پایه پولی 4 درصد کاهش و ضریب فزاینده پولی 5/13 درصد رشد داشته است. این به معنای وجود انضباط مالی است و در واقع غلط‌ بودن آن تحلیل را نشان می‌دهد.