ویتامین D را از خورشید بخواهید

دکتر فرشته علیمردانی، داروساز در گفت‌وگو با «جام‌جم» در این‌باره چنین توضیح می‌دهد: ویتامین D یکی از ویتامین‌های مورد نیاز بدن است که در گروه ویتامین‌های محلول در چربی طبقه‌بندی می‌شود. مصرف این ویتامین برای جذب بهتر کلسیم ضروری است؛ چون جذب کلسیم و فسفر در صورت مصرف ویتامین D به مقدار مناسب، بهتر انجام می‌شود.

به گفته وی، این ویتامین در مواد غذایی خاصی مانند تخم‌مرغ، ماهی و بخصوص ماهی‌هایی مانند قزل‌آلا و ساردین، سبزیجات و روغن کبد ماهی یافت می‌شود.

دکتر علیمردانی با اشاره به ویتامین D می‌گوید: درواقع 2 نوع ویتامین D با نام‌های D2 وD3 داریم که خوشبختانه ویتامین D3 که بیشتر به آن نیاز داریم در مقابل آفتاب در پوست بدن ساخته می‌شود؛ بنابراین اگر بتوانیم 3 مرتبه در هفته و روزی 15 تا 20 دقیقه بدون استفاده از کرم‌های ضد آفتاب مقابل نور خورشید قرار بگیریم، معمولا به اندازه کافی ویتامین D در بدن ما ساخته می‌شود.

با توجه به این‌که امروزه شرایط زندگی افراد تغییر کرده است و نمی‌توان به راحتی گذشته در معرض نور خورشید قرار گرفت، باید بیشتر به فکر باشیم و از مصرف مقدار مناسب این ویتامین مطمئن شویم.

دکتر علیمردانی با اشاره به این موضوع می‌گوید: امروزه با کمبود ویتامین D روبه‌رو هستیم و به همین دلیل ممکن است پزشکان مصرف مکمل‌ها را توصیه کنند، اما فراموش نکنید هیچ وقت نباید مکمل‌ها را خودسرانه و بدون تجویز پزشک مصرف کنید؛ چون همان‌طور که کمبود این ویتامین دردسرساز است، مصرف بیش از حد آن نیز می‌تواند موجب ایجاد عوارضی شود.

وی می‌افزاید: مصرف بیش از حد ویتامین D به خصوص اگر همراه کلسیم باشد می‌تواند باعث مسمومیت شود. افرادی که دائم و البته خودسرانه از قرص و آمپول این ویتامین استفاده می‌کنند، ممکن است با مشکل رسوب کلسیم در بافت‌های نرم بدن مواجه شوند. این شیوه حتی ممکن است موجب اختلالات شنوایی، سردرد، تهوع، استفراغ، یبوست و افزایش حجم ادرار شود.

به گفته وی، مصرف بیش از حد این ویتامین در کودکان شیرخوار نیز دردسرساز است و می‌تواند باعث تاخیر در رشد و مشکلات گوارشی آنها شود. در بزرگسالان نیز ممکن است موجب افزایش کلسترول، کلسیم و فشار خون گردد.

دکتر علیمردانی با بیان این که کمبود این ویتامین نیز مشکلات جدی ایجاد می‌کند، یادآور می‌شود: گروه‌های خاصی باید بیشتر دقت داشته باشند تا با کمبود ویتامین D روبه‌رو نشوند؛ افراد بالای 50 سال، کسانی که به مشکلات کلیوی مبتلا هستند، افرادی که رژیم غذایی گیاهخواری دارند یا نوزادانی که فقط با شیر مادر تغذیه می‌کنند، از این دسته افراد هستند.

وی باز هم تاکید می‌کند: ویتامین D، ویتامینی محلول در چربی است که به راحتی از بدن دفع نمی‌شود؛ پس مصرف نابجای آن می‌تواند سبب بروز مشکلاتی برای سلامت فرد شود و به هیچ وجه نباید بدون مشورت و تجویز پزشک از مکمل‌های آن استفاده کرد.

به گفته دکتر علیمردانی، به جای روآوردن به مکمل‌های شیمیایی همه مردم باید فعالیت بدنی‌شان را متناسب با توانایی خود (بتدریج) افزایش دهند، مصرف نمک را کم کنند، بیشتر از میوه و سبزیجات استفاده نمایند، مصرف سیگار را کنار بگذارند و استفاده از لبنیات و مواد غذایی کم‌چرب را افزایش دهند تا زندگی بهتر و سالم‌تری داشته باشند.

معمولا وقتی حرف از ویتامین D می‌شود، بیشتر به یاد استخوان‌ها و استحکام آنها هستیم، اما باید بدانیم این ویتامین نقش بسیار مهم‌تری دارد. میترا زراتی، کارشناس ارشد تغذیه در این زمینه به «جام‌جم» می‌گوید: شناخت بیشتر و بهتر این ویتامین و تغییر شیوه زندگی مردم دنیا باعث شده است مقدار نیاز بدن به ویتامین D تغییر کند، به این معنی؛ اگر تا چندی پیش توصیه می‌شد باید روزانه 5 میکروگرم ویتامین D در بدن بزرگسالان ساخته شود، امروزه این مقدار به 15 میکروگرم افزایش یافته است.

افزایش نیاز به ویتامین D نشان‌دهنده نقش موثر و مهم آن در حفظ سلامت است. اما ویتامین D به غیر از بهبود جذب کلسیم چه نقشی در حفظ سلامت بدن و عملکرد بهتر آن دارد؟

زراتی در این‌باره توضیح می‌دهد: امروزه ویتامین D را عاملی مهم در تقویت سیستم ایمنی بدن می‌دانند. به این معنا که نقص‌هایی در سیستم ایمنی بدن افرادی که سطح ویتامین D خونشان پایین است وجود دارد. این افراد متاسفانه مستعد واکنش‌های خودایمنی هستند، یعنی دچار بیماری‌هایی می‌شوند که طی آن بدن به علل ناشناخته بر ضد خودش عمل می‌کند.

به گفته وی، یکی از این بیماری‌ها ام‌اس است؛ دیده شده افرادی که سطح ویتامین D خونشان پایین است یا به اندازه کافی از آفتاب استفاده نمی‌کنند یا در شهرهایی با هوای آلوده‌ ساکن هستند، بیشتر در معرض ابتلا به ام‌اس قرار دارند بخصوص زمانی که از نظر ژنتیکی نیز مستعد باشند.

زراتی با بیان این‌که ویتامین D را ماده مغذی ضدالتهاب می‌دانند، توضیح می‌دهد: محققان می‌گویند افرادی که سطح ویتامین D خونشان کافی باشد، کمتر در معرض تصلب شرایین هستند؛ بنابراین میزان کافی این ویتامین هم می‌تواند انسان را از خطر گرفتگی عروق مصون نگه دارد و هم مقاومت به انسولین را در بدن کم می‌کند. طبق مطالعاتی که در این زمینه انجام شده است، افرادی که دیابت نوع 2 دارند اگر طبق نظر پزشک مقدار مناسبی ویتامین D دریافت کنند، بهتر می‌توانند قند خونشان را کنترل کنند.

یکی دیگر از موارد مهم درباره این ویتامین بحث پیشگیری از مسمومیت دوران بارداری است؛ دیده شده است خانم‌هایی که با سطح کم ویتامین D باردار می‌شوند و بارداری را با همین سطح پایین ویتامین ادامه می‌دهند، حدود ماه‌های پنجم و ششم متاسفانه با مسمومیت بارداری روبه‌رو می‌شوند. بنابراین توصیه می‌شود خانم‌هایی که قصد بارداری دارند حتما ویتامین D خونشان را کنترل کنند که در صورت نیاز از این ویتامین استفاده نمایند.

به گفته زراتی، محققان ویتامین D را یک عامل ضدسرطان می‌دانند و دیده شده است وجود مقدار کافی ویتامین D در بدن تقسیم سلولی را کنترل و آن را تنظیم می‌کند. علاوه بر این افرادی که سطح ویتامین D خونشان پایین است بیشتر به فشارخون بالا مبتلا می‌شوند و به همین دلیل این افراد باید مقدار ویتامین D خونشان را اندازه‌گیری و کنترل کنند.

این کارشناس تغذیه با اشاره به این که منابع غذایی ویتامین D به تنهایی برای تامین نیاز بدن کافی نیست، می‌گوید: باید دقایقی از روز را در معرض نور خورشید قرار بگیرید تا ویتامین D به مقدار کافی در بدن ساخته شود. بخصوص اگر در شهرهایی با هوای آلوده زندگی می‌کنید، حتما باید با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت نمایید تا در صورت نیاز برای شما مکمل‌های ویتامین D را تجویز کند.