جزئیات قانون جدید خدمت وظیفه

نگرانی‌ها و توجهی که مردم به تغییرات قوانین این حوزه دارند، دو دلیل دارد؛ اول این که بحث سربازی آنقدر حائز اهمیت است که برسرنوشت و تصمیم‌گیری‌های جوانان و خانواده‌ها تاثیر می‌گذارد، بنابراین حساسیت زیادی دارد. در واقع بحث سربازی فقط به افراد ذکور جامعه محدود نمی‌شود و زنان چه در نقش مادر یا همسر با این موضوع ارتباط دارند، اما نکته دوم این است که اغلب خانواده‌ها در مواجهه با خبر تغییرات قوانین نظام وظیفه، نگران اعمال سخت‌گیری‌هایی در اجرای قانون هستند و این موضوع آنها را نگران می‌کند.

در قانون جدید برای کسانی که دوره سربازی را در زمان مورد نظر انجام می‌دهند، سخت‌گیری‌ای صورت نگرفته است، اما برای کسانی که به قوانین احترام نمی‌گذارند، سخت‌گیری‌هایی اعمال شده که به نظر عادلانه هم می‌رسد.

در بحث مشمولان غایب در حال حاضر، قوانین کمی ناعادلانه است. به این ترتیب که اگر فردی یک روز یا 10سال غیبت داشته باشد، ‌مجازاتش یکی است، اما در قانون جدید این مساله متفاوت است و اگر کسی تا سه ماه غیبت کند، تا سه ماه اضافه خدمت دارد، اگر از سه ماه تا یک سال غیبت کند، شش ماه اضافه خدمت خواهد داشت و از یک‌سال بالاتر، دیگر سرباز فراری محسوب می‌شود و علاوه بر مجازات غیبت به دادگاه معرفی و دادگاه مجازاتی علاوه بر مجازات موردنظر را تعیین خواهد کرد.

در قانون جدید این مساله در نظر گرفته شده که با تعیین فرصتی یا براساس قانون قبلی با‌ آنها برخورد شود یا این که در صورت در نظر گرفتن عفو به آنها گفته می‌شود که در صورت مراجعه مجازاتی شامل آنها نمی‌شود. در واقع بر این اساس، قانون عطف به ماسبق خواهد شود، اما بعد از این که زمان تعیین شده، گذشته باشد.

در بحث به کارگیری، قانون موارد جدیدی را در نظر گرفته است. به این معنی که کسانی که مشمولان غایب را در مشاغل مختلف به کار می‌گیرند، باید مجازات شوند. در حال حاضر مشمولان غایب در بسیاری از مراکز خصوصی، آموزشگاه‌ها، شرکت‌ها و حتی در نشریات و رسانه‌ها مشغول به کار هستند در قانون جدید هر کدام از این مراکز برای بار اول باید به ازای به کارگیری هر سرباز، هزینه سالانه یک سرباز را به میزان حدود دو تا 2.5 میلیون تومان پرداخت کنند، در صورت تکرار برای بار دوم یا بیشتر باید هزینه سه سرباز یعنی حدود هفت ونیم تا هشت میلیون تومان را به ازای به‌کارگیری هر سرباز پرداخت کنند. در این خصوص نیروی انتظامی، وزارت کار و وزارت بازرگانی موظف شده‌اند بر این کار نظارت کنند.

بله، در ماده 10 قانون خدمت وظیفه عمومی آمده بود به سرباز غایب، گواهینامه پایان دوره تحصیلی داده نمی‌شود یا سرباز غایب حق ادامه تحصیل و استخدام ندارد یا نمی‌تواند گواهینامه رانندگی بگیرد و موارد این چنینی در نظر گرفته بودیم، حالا در قانون جدید مورد دیگری هم اضافه شده است که براساس آن بانک‌ها حق ندارند به سربازان غایب وام بدهند یعنی با اجرای قانون جدید برای ارائه وام از سوی بانک‌ها یکی از مدارک لازم وضعیت سربازی گیرنده وام است. علاوه بر این دسته‌ای از افراد هستند که غایب محسوب نمی‌شوند، اما درصدد هستند که قانون را دور بزنند. برای این افراد هم مجازات جدید در نظر گرفته شده است.

در واقع این دست از افراد می‌خواهند به قانون حیله بزنند. مثلا در حال حاضر فردی که وارد مدرسه می‌شود معمولا دوران اولیه تحصیلی را طی 12 سال می‌گذراند و به 18 سالگی و سن سربازی می‌رسد، اما برخی افراد سعی می‌‌کنند دوران تحصیلی را طول بدهند تا مثلا پدرشان به 60 سالگی برسد و به هر حال بتوانند از یکی از موارد معافیت استفاده کنند، اما قانون جدید می‌گوید همه باید تا 20 سالگی دوران تحصیلی را تمام کرده و با ورود به 21 سالگی نسبت به وضعیت خدمت وظیفه اقدام کنند، درخصوص تحصیلات تکمیلی هم دوره کاردانی، باید تا دو و نیم سال به پایان برسد. مگر در شرایط خاص که در قانون به آن اشاره شده و قابل اغماض است و تا دو ترم به فرد مورد نظر فرصت ادامه تحصیل داده می‌شود. در کارشناسی و کارشناسی ارشد هم به ترتیب پنج و شش سال به فرد فرصت تحصیل داده می شود و در غیر این صورت فرد مشمول، غایب محسوب می‌شود. برای دوره دکتری و تخصص هم این مدت به ترتیب شش و پنج سال در نظر گرفته شده است. البته همه مواردی که گفته شد در واقع بیشتر محدودیت و احترام به قانون محسوب می‌شود و نمی‌توان اسمش را سختگیری گذاشت.

ببینید یکی از اهداف ما در اصلاح قانون نظام وظیفه درنظر گرفتن عدالت بود تا قوانین عادلانه، منطقی و عقلایی اجرا شود. در این معافیت نیز مسائلی وجود داشت مثلا پدری که سنش 59 سال و 11 ماه و 25 روز بود و تک‌فرزند ذکورش در سن سربازی قرار می‌گرفت، نمی‌توانست از این معافیت بهره ببرد. از طرفی شرایط استفاده از این معافیت برای مشمولی که دارای پدر متمولی که صاحب چند کارخانه بود و در سلامت کامل به سر می‌برد با مشمولی که پدری مریض و ناتوان داشت، یکسان محاسبه می‌شد و هر دو معاف می‌شدند، اما در قانون جدید تصمیم گرفته شد تا به شکلی عادلانه هر پدری که نیازمند مراقبت باشد و توانایی لازم برای اداره امور خود را ندارد، یگانه فرزند ذکورش بتواند از سربازی معاف شود.

بر این اساس هر پدری در هر سنی با توجه به شرایط جسمی و روحی اگر توانایی انجام امور زندگی‌اش را ندارد و دچار بیماری و مشکلی است، می‌تواند از این قانون استفاده کند و به این ترتیب این قانون، عادلانه‌تر و منطقی‌تر به نظر می‌رسد. پس خانواده‌ها نگران این موضوع نباشند و بدانند که در صورت تایید کمیسیون پزشکی اگر مشخص شود پدری نیازمند کمک است، براساس قانون، یگانه فرزند ذکور بالای 18 سال‌‌شان از سربازی معاف می‌شود.

براساس قانون فعلی، مهلت اجرای قانون سه برادری تا پایان سال 90 است که معمولا در ماه‌های دی و بهمن بررسی‌هایی از سوی ستاد کل نیروهای مسلح انجام می‌شود و در نهایت اسفند مشخص می‌شود که اجـرای قانون سه برادری تداوم خواهد داشت یا خیر.

پیش‌بینی بنده این است که این قانون همچنان اجرا خواهد شد.

ببینید مساله افزایش حقوق سربازان بیشتر از سوی نمایندگان مجلس مطرح شد، اما بحث ستاد کل نیروهای مسلح بیشتر بر خوراک و پوشاک سربازان و افزایش کیفیت این خدمات متمرکز شده بود و در یکی دو سال اخیر نیز اقدامات مناسبی در این خصوص انجام شده و در حال حاضر به طور متوسط ماهی 85 هزار تومان هزینه خوراک سربازان است، البته ما هنوز درصدد افزایش کمی و کیفی تغذیه، پوشاک، مکان خواب و استراحت و بیمه سربازان هستیم و در قانون جدید نیز تسهیلاتی در همین راستا مد نظر گرفته شده است، اما در مورد حقوق سربازان، مبلغ فعلی از نگاه ما مناسب است.

از 46 تا 86 هزار تومان است که به طور متوسط حدود52هزار تومان می‌شود.

سربازی یک دوره مقدس و یک وظیفه شرعی و ملی محسوب می‌شود و این نوع خدمت قابل ارزشگذاری از لحاظ مالی نیست و بحث ایثارگری مطرح است. در حال حاضر سربازان ما در مناطقی با سرمای زیر 20 درجه در حال خدمت هستند و این‌گونه ایثارگری را نمی‌توان با پول ارزشگذاری کرد، چراکه در راه اسلام و کشور است و ارزش کار او بیشتر از هر مبلغی است. گذشته از این بحث با توجه به تعداد سربازان کشور، دولت امکان پرداخت بیشتر به سربازان را ندارد.

براساس طرح مجلس، دولت باید سالانه حدود 2500 تا 3300 میلیارد تومان برای حقوق سربازان پرداخت می‌کرد که چند برابر حقوق فعلی می‌شد، اما امکان تامین این میزان برای دولت وجود نداشت و دولت در حال حاضر حدود هزار میلیارد تومان در این خصوص هزینه می‌کند.

قرار شد در صورت تامین بودجه مورد نظر این کار انجام شود و حقوق سربازان افزایش بیشتری داشته باشد، اما با وجود این از دولت محترم و نمایندگان عزیز انتظار داریم بودجه لازم برای دو برابر شدن حقوق سربازان را تامین کنند تا حقوق سربازان به 90 تا 160 هزار تومان برسد.

قوانین عادی، معمولا تا 15روز بعد از وصول ابلاغ رئیس‌جمهور اجرایی می‌شوند، اما درخصوص قوانین نیروهای مسلح از آنجا که منوط به اذن فرمانده کل قواست، باید منتظر دستور معظم له باشیم. براین اساس پیش‌بینی می‌شود تا اواخر دی ماه بخش‌هایی از این قانون که صراحت دارد و نیاز به آیین‌نامه اجرایی ندارد، به مرحله اجرا برسد.

به او می‌گویم بالغ بر 50 هزار شهید در هشت سال دفاع مقدس از میان سربازان بودند و حدود 150 هزار جانباز سرباز در کشور داریم که جان خود را فدای دفاع از اسلام، جان، مال و ناموس کشور کرده‌اند، پس باید راه این عزیزان ادامه پیدا کند.

مستوره برادران نصیری -‌ گروه جامعه