مرتضی آخوندی عکاسی که توانست آخرین لحظه وداع خانوادههای داغدار میناب را ثبت کند، از جزئیات آن روز خاص میگوید
تابستان ، فصل سوختن
در مناطق گرمسیر کشور بخصوص ناحیه خوزستان احتمال زیادی وجود دارد که با شخصی مواجه شوید که دچار گرمازدگی و یا مارگزیدگی شده باشد.
آیا می دانید در برخورد اولیه با چنین بیماری چه اقداماتی را انجام دهید؛ آیا می دانید همین اقدامات اولیه و به ظاهر کم اهمیت شما می تواند ضامن ادامه حیات وی باشد؛ مطلب زیر به شما کمک می کند در برخورد با چنین بیمارانی بتوانید قبل از انتقال وی به یک مرکز پزشکی ، اقدامات ساده اولیه را انجام دهید و بیمار را از خطر مرگ برهانید.
Heat Exhaustion
(ضعف مفرط حاصل از گرما)
این حالت از شوک بر اثر از دست دادن مقدار زیادی آب و الکترولیت از طریق تعریق زیاد به دنبال قرار گرفتن در هوای گرم و مرطوب اتفاق می افتد. وقتی شخص در معرض دماهای بالاتر از 26 درجه سانتی گراد به همراه رطوبت بالا قرار می گیرد ، دمای بالای محیط ، توانایی بدن برای خنک کردن خودش از طریق تشعشع (radiation) را کاهش می دهد و از طرفی رطوبت بالای محیط ، توانایی بدن برای از دست دادن گرما از طریق تبخیر را هم کم می کند. از سوی دیگر، فعالیت و ورزش منجر به تولید بیشتر عرق و از دست دادن بیشتر مایعات بدن می شود و این حالت را تشدید می کند. علایم و نشانه های بیمار در این حالت مشابه نشانه های اولیه شوک بوده و درمان آنها نیز مشابه است . در این حالت ، فشارخون بیمار پایین می آید (که باعث ضربان ضعیف نبض می شود) و بیمار مکررا از احساس ضعف شکایت می کند. این بیمار معمولا هوشیار بوده ، بشدت عرق می کند و دچار گیجی ، بی قراری ، اضطراب ، ضعف و بی حالی ، سردرد ، سرگیجه و حالت تهوع است . تنفس او سریع ، ضربان نبض وی ضعیف و پوست بیمار سرد و مرطوب است ، ولی درجه حرارت بدن وی طبیعی است . فاکتورهای مستعدکننده ای وجود دارند که باعث می شوند بعضی افراد نسبت به گرما و بیماری های وابسته به آن مستعدتر باشند. برای مثال بچه ها ، افراد مسن ، افرادی که دچار بیماری های مزمن هستند و یا آنهایی که داروهای خاص مصرف می کنند بیشتر درمعرض بیماری های وابسته به گرما قرار دارند. وقتی شما با بیماری که از ضعف مفرط حاصل از گرما رنج می برد مواجه می شوید، بلافاصله ارزیابی و اقدامات اولیه را شروع کنید .ابتدا وضعیت تنفس و جریان خون وی را کنترل و برقرار کنید .از آنجا که چنین بیماری عرق زیادی می کند و در شوک خفیفی قرار دارد که متعاقب از دست دادن مایعات بدنش ایجاد شده ، برای درمان ابتدا او را به یک محیط خنک تر منتقل کنید (برای مثال او را به سایه یک درخت انتقال دهید) و درمان شوک را شروع کنید. اگر بیمار هوشیار بود و حالت تهوع و استفراغ نداشت ، از طریق دهان به او مایعات بدهید تا جایگزین مایعات از دست رفته بدن او از طریق تعریق شود. بهترین درمان برای این حالت نوشیدن آب سرد است سپس در کوتاه ترین زمان ، زمینه انتقال او را به یک مرکز پزشکی فراهم کنید. اگر بموقع به کمک بیمار نشتابید ، بیمار ممکن است دچار وضعیت وخیم تری به نام گرمازدگی (Heat Stroke) گردد.
Heat Stroke
(گرمازدگی)
این حالت وقتی که شخص در یک محیط بسیار گرم برای مدت زمان طولانی قرار می گیرد ، ایجاد می شود. در این حالت ، مکانیسم های بدن برای آزادسازی گرما و ثابت نگه داشتن دمای بدن با مشکل روبه رو می شود و درجه حرارت داخلی بدن بسرعت افزایش می یابد و به سطحی می رسد که باعث آسیب به مغز می شود. بدون درمان سریع و مناسب ، بیمار دچار گرمازدگی جان خود را از دست خواهد داد. شخصی که دچار گرمازدگی می شود ، ممکن است نیمه هوشیار باشد و شاید بسرعت هوشیاری خود را از دست بدهد. درجه حرارت بدن وی ممکن است به 41.1 درجه سانتی گراد برسد. پوست او معمولا خشک ، گرم و قرمز است به طوری که در لمس ، گرمای زیادی احساس می شود. در فرم کلاسیک آن ، معمولا تعریق وجود ندارد، ولی در فرم فعالیتی آن که در افراد ورزشکار و یا سربازان دیده می شود، تعریق نیز وجود دارد و مرکز تنظیم درجه حرارت بدن در مراحل اولیه سالم است . در برخورد با چنین بیماری ابتدا وضعیت تنفس و جریان خون وی را کنترل و برقرار کنید. بیمار را هرچه سریع تر از محیط گرم دور و به یک محیط سرد منتقل کنید. لباسهای بیمار حتی لباسهای زیر او را بکنید و بیمار را با آب سرد خیس کنید. شما می توانید با یک آبپاش باغبانی یا یک دوش در خانه یا محل کار و یا یک لوله آب آتش نشانی با فشار پایین و یا هر وسیله ای که در دسترس دارید روی بیمار آب بپاشید و دمای بدنش را پایین آورید. اگر بیمار هوشیار است ، بسرعت به او آب سرد بدهید تا بنوشد و پس از اقدامات اولیه ، زمینه را برای انتقال سریع وی به یک مرکز پزشکی مناسب برای درمان بیشتر فراهم کنید، چرا که چنین فردی ممکن است بسرعت هوشیاری خود را از دست بدهد و در محیط خارج از بیمارستان کاری از دست کسی برنیاید. جدول زیر علایم و نشانه های ضعف مفرط حاصل از گرما و گرمازدگی را با هم مقایسه می کند.
ضعف و خستگی مفرط حاصل از گرما
- درجه حرارت بدن طبیعی
- تعریق وجود دارد
- معمولا هوشیار ، همراه با گیجی و حالت تهوع
- پوست سرد و مرطوب است.
- تعریق وجود دارد
- معمولا هوشیار ، همراه با گیجی و حالت تهوع
- پوست سرد و مرطوب است.
گرمازدگی
- درجه حرارت بدن بالاست
- پوست خشک است (معمولا)
- نیمه هوشیار (یا بیهوش)
- پوست گرم و قرمز است.
- پوست خشک است (معمولا)
- نیمه هوشیار (یا بیهوش)
- پوست گرم و قرمز است.
به خاطر بسپارید
گرمازدگی یک اورژانس است ، که نیاز به اقدام فوری دارد. درجه حرارت بدن باید بسرعت پایین آورده شود.
نکات کلینیکی درباره گرمازدگی
از آنجا که در اکثر موارد گرمازدگی ، مرکز تنظیم درجه حرارت بدن سالم و دست نخورده است لذا تجویز داروهای ضد تب برای کاهش دمای بدن موثر نیستند. برای پیشگیری از بروز گرمازدگی توصیه می شود، در هوای با رطوبت نسبی و دمای بیش از 28درجه سانتی گراد از انجام فعالیت های شدید بدنی (مانند مسابقات ورزشی) خودداری کنید. به افرادی که فعالیت بدنی شدیدی دارند (مانند ورزشکاران و سربازان) توصیه می شود که قبل از انجام فعالیت های سنگین ، حدود نیم لیتر مایع و در طول فعالیت نیز بعد از هر نیم ساعت حدود 200cc مایع بنوشند . برای این منظور بهترین مایع محلول حاوی 0.2 گرم نمک و 2.5 گرم گلوکز در 100cc است. حداقل مدت زمان لازم برای خوگرفتن بدن به یک آب و هوای جدید و متفاوت حدود 2هفته است ، لذا به فرماندهان در پادگان های آموزشی توصیه می شود به سربازانی که غیر بومی هستند و برای آموزش نظامی از مناطق غیرگرمسیر به مناطق گرمسیر اعزام شده اند،طی 2هفته اول فشار سنگینی نیاورند و آنها را وادار به انجام فعالیت های شدید بدنی نکنند.
مارگزیدگی (Snake bite)
بیش از 3هزار نوع مار در سراسر دنیا وجود دارد که فقط 200نوع از آنها سمی هستند. از میان مارهای سمی دو گروه Elapidesیا مرجان ها (شامل مار مرجان ، مار کبری و مار مامپا) و Crotalidac یا مارهای افعی (Pitvipers از جمله مار زنگی) عامل اصلی مارگزیدگی و خطرات حاصل از آن هستند. مارهای سمی را می توان به وسیله برخی خصوصیات ظاهری از انواع غیرسمی بازشناخت که عبارتند از:
1- سر مارهای سمی مثلثی شکل است ولی در انواع غیرسمی به صورت نیمه بیضی و بدون زاویه است.
2- محل گزش مارهای سمی با 2 سوراخ اصلی (نیش) و در مارهای غیرسمی به صورت 2 ردیف سوراخ هلالی شکل مشخص می شود.
3- مارهای غیرسمی دارای مردمک مدور هستند ولی مارهای سمی مردمک بیضی شکل (مثل گربه) دارند البته مردمک مار مرجان نیز مدور است ، ولی وجود حلقه های پهن و رنگین در سراسر بدنش آنها را بخوبی مشخص می کند.
مار توسط دندان هایش سم خود را به داخل پوست و عضله تزریق می کند ، این سم می تواند باعث آسیب موضعی پوست و عضله شود و حتی کل اندام را درگیر کند. علایم و نشانه ها ممکن است کل بدن را تحت تاثیر قرار دهند. گزش یک مار سمی بندرت کشنده است . اگرچه تقریبا از 7هزار نفر که هر ساله در ایالات متحده از سوی مارها گزیده می شوند کمتر از 20 نفر آنها جان خود را از دست خواهند داد ، با این حال گاهی این گزش ها می توانند آسیب دایمی در فرد ایجاد کنند. بعضی عوارض مارگزیدگی شامل مشکلات تنفسی ، اشکال در سخن گفتن ، فلج ، تشنج و کماست . علایم و نشانه های اصلی مارگزیدگی شامل درد فوری در محل گزش ، تورم و احساس درد در لمس در اطراف محل گزش ، ضعف و غش ناشی از شوک احساسی در فرد ، تعریق ، تهوع ، استفراغ و شوک است . اساس درمان مارگزیدگی همان درمان شوک است . بیمار را آرام و بی حرکت نگاه دارید. او را بخوابانید و سعی کنید به وی آرامش دهید. محل گزش را با آب و صابون بشویید. اگر کمتر از 30 دقیقه از گزش مار گذشته ، شما می توانید با یک پارچه یا باند بالای محل گزیدگی در اندام را ببندید، ولی سعی کنید خیلی محکم نبندید تا جریان خون در اندام متوقف نشود. شما باید طوری باند را ببندید که قادر باشید انگشت خود را زیر آن قرار دهید. در این صورت مطمئن خواهید شد که جلوی جریان خون اندام را نگرفته اید. پس از انجام اقدامات اولیه ذکر شده ، زمینه را برای انتقال سریع بیمار به بیمارستان یا مرکز پزشکی فراهم کنید. تنها درمان موثر برای گزیدگی مارهای سمی ، تجویز antivenin (سرم ضدسم مار) در بیمارستان است.
منابع:
ارسال نظرات
1- سر مارهای سمی مثلثی شکل است ولی در انواع غیرسمی به صورت نیمه بیضی و بدون زاویه است.
2- محل گزش مارهای سمی با 2 سوراخ اصلی (نیش) و در مارهای غیرسمی به صورت 2 ردیف سوراخ هلالی شکل مشخص می شود.
3- مارهای غیرسمی دارای مردمک مدور هستند ولی مارهای سمی مردمک بیضی شکل (مثل گربه) دارند البته مردمک مار مرجان نیز مدور است ، ولی وجود حلقه های پهن و رنگین در سراسر بدنش آنها را بخوبی مشخص می کند.
مار توسط دندان هایش سم خود را به داخل پوست و عضله تزریق می کند ، این سم می تواند باعث آسیب موضعی پوست و عضله شود و حتی کل اندام را درگیر کند. علایم و نشانه ها ممکن است کل بدن را تحت تاثیر قرار دهند. گزش یک مار سمی بندرت کشنده است . اگرچه تقریبا از 7هزار نفر که هر ساله در ایالات متحده از سوی مارها گزیده می شوند کمتر از 20 نفر آنها جان خود را از دست خواهند داد ، با این حال گاهی این گزش ها می توانند آسیب دایمی در فرد ایجاد کنند. بعضی عوارض مارگزیدگی شامل مشکلات تنفسی ، اشکال در سخن گفتن ، فلج ، تشنج و کماست . علایم و نشانه های اصلی مارگزیدگی شامل درد فوری در محل گزش ، تورم و احساس درد در لمس در اطراف محل گزش ، ضعف و غش ناشی از شوک احساسی در فرد ، تعریق ، تهوع ، استفراغ و شوک است . اساس درمان مارگزیدگی همان درمان شوک است . بیمار را آرام و بی حرکت نگاه دارید. او را بخوابانید و سعی کنید به وی آرامش دهید. محل گزش را با آب و صابون بشویید. اگر کمتر از 30 دقیقه از گزش مار گذشته ، شما می توانید با یک پارچه یا باند بالای محل گزیدگی در اندام را ببندید، ولی سعی کنید خیلی محکم نبندید تا جریان خون در اندام متوقف نشود. شما باید طوری باند را ببندید که قادر باشید انگشت خود را زیر آن قرار دهید. در این صورت مطمئن خواهید شد که جلوی جریان خون اندام را نگرفته اید. پس از انجام اقدامات اولیه ذکر شده ، زمینه را برای انتقال سریع بیمار به بیمارستان یا مرکز پزشکی فراهم کنید. تنها درمان موثر برای گزیدگی مارهای سمی ، تجویز antivenin (سرم ضدسم مار) در بیمارستان است.
منابع:
1- First Responder, American Academy of Surgeons, National Safety Council.
2- CMMD (Emergency internal Medicine) Orthopaedic
ترجمه : امید رنجبر اهواز
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
وقتی «جوکر» هم دیگر جواب نمیدهد
چرا تاکشوها و رئالیتیشوهای نمایش خانگی ماندگار نمیشوند؟
گفت و گو
نادر فریادشیران در گفت و گوی اختصاصی با جام جم آنلاین؛
۱۶ نفر را با خودم به جام جهانی نمیبردم / فرانسه، شانس اول قهرمانی
بهروز سلطانی در گفت وگو با جام جم آنلاین.