هوای ‌آلوده و ریه‌های بیمار

این وضعیتی است که این روزها اگر ساکن شهرهای بزرگ باشید، آن را تجربه خواهید کرد؛ آسمانی دود گرفته که نمی‌توان در هوای آن براحتی نفس کشید.

دکتر لیدا عطارد، فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی در گفت‌وگو با «جام‌جم» درباره خطرات آلودگی هوا توضیح می‌دهد: آلاینده‌های موجود در هوا ترکیبات مختلفی دارند که شامل گازهای ازن، NO2، دی‌اکسیدگوگرد، سرب، مونوکسیدکربن و ذرات ریز است.

به گفته وی، ذرات ریز نیز انواع مختلفی دارد؛ ذرات درشت که قطری حدود 10 میکرون یا کمی کمتر از آن دارند، ریز ذره‌ها که قطری حدود 5/2 میکرون دارند و ذرات بسیار ریز که کمتر از یک میکرون هستند.

دکتر عطارد با اشاره به این تقسیم‌بندی‌ها می‌گوید: منابع تولید هر یک از این آلاینده‌ها و اثراتی که بر ریه انسان دارند، متفاوت است؛ چون هر یک از آنها می‌تواند به قسمت‌های مختلفی از ریه نفوذ کند و عوارضی متفاوت داشته باشد.

همیشه وقتی آلودگی هوای شهرهای بزرگی مانند تهران به این مرحله می‌رسد، می‌شنویم که متخصصان توصیه می‌کنند سالمندان و کودکان از خانه خارج نشوند؛ اما تا به‌حال با خود فکر کرده‌اید این آلودگی چطور سلامت انسان را به خطر می‌اندازد و تا چه حد دردسرساز می‌شود؟

دکتر عطارد با اشاره به صدماتی که آلاینده‌ها به ریه انسان وارد می‌کند، می‌گوید: به عنوان مثال دود ماشین که شامل ریزگرد‌ها و ذرات بسیار ریز است، باعث بروز التهاب و انقباض در راه‌های هوایی می‌شود. علاوه بر این، آلودگی هوا می‌تواند باعث شود آلرژن‌ها به مقدار زیادی در محیط پایدار باقی بماند. بنابراین بیمارانی که مبتلا به آسم هستند، مدت بیشتری با آلرژن‌ها ارتباط خواهند داشت و ممکن است تعداد بیشتری از آنها حساس شوند.

به گفته این پزشک متخصص، مشاهده شده است اگر یک بیمار آسماتیک همزمان آلرژن و دود اگزوز را استنشاق کند، شرایط بدتری را تجربه خواهد کرد.

وی می‌افزاید: از دیگر عوارض آلودگی هوا می‌توان به تغییرات حجم ریه‌ها اشاره کرد؛ به طوری که در مواجهه با آلاینده‌ها، هم حجم‌های ریوی کاهش پیدا می‌کند و هم مقاومت در راه‌های هوایی افزایش می‌یابد.

دکتر عطارد با اشاره به دی‌اکسیدگوگرد که در باران‌های اسیدی وجود دارد، توضیح می‌دهد: نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این‌ است که دی‌اکسیدگوگرد باعث ایجاد حملات حاد آسم می‌شود.

به گفته وی، علاوه بر این موارد تغییراتی در حجم ریه‌ها نیز مشاهده می‌شود، به خصوص در مورد بچه‌ها که ریه‌هایشان در حال رشد است. دیده شده است بچه‌هایی که در سنین بین 10 تا 18 سال قرار دارند و در تماس با آلاینده‌ها هستند، حجم ریه‌هایشان کاهش پیدا می‌کند و نمی‌توانند به حداکثر حجم‌های ریوی متناسب با سنشان دست پیدا کنند.

به گفته این پزشک متخصص، اگر این بچه‌ها به مناطقی با هوای سالم‌تر منتقل شوند و حداقل 3 سال آنجا زندگی کنند، شرایط بهبود می‌یابد. دکتر عطارد درباره عوارض حاد آلاینده‌ها خاطرنشان می‌کند: در صورتی که بیماران مبتلا به آسم در معرض آلاینده‌ها قرار بگیرند، دچار مشکلات بیشتری می‌شوند؛ ممکن است تنگی نفس، خس‌خس سینه و درد در قفسه‌سینه را تجربه کنند یا نیازشان به استفاده از داروها افزایش یابد؛ بنابراین در این روزها تعداد بستری‌ها، مراجعه به اورژانس و غیبت از مدرسه و محل کار به دلیل حملات آسم بیشتر می‌شود.

این روزها دائم می‌شنوید که هوا در وضعیت هشدار قرار دارد و کودکان، سالمندان و بیمارانی که مشکل ریوی دارند باید بیشتر دقت داشته باشند، اما شاید هنوز گروهی این موضوع را خیلی جدی نگرفته باشند و تصور کنند آلودگی هوا برای آنها مشکلی ایجاد نمی‌کند.

دکتر عطارد با اشاره به این که بیماران باید به اخبار هواشناسی دقت داشته باشند، درباره روزهایی که آلودگی به مرحله هشدار می‌رسد و در وضعیت خطرناک است، می‌گوید: توصیه می‌شود بیماران در این روزها کمتر از خانه خارج شوند و بیشتر در محیط‌های بسته بمانند. افرادی که عادت دارند در فضای باز ورزش کنند، در روزهای آلوده بهتر است یا طول مدت ورزش را کاهش دهند یا نوع آن را؛ به عنوان مثال اگر برنامه ورزشی آنها دویدن است در این روزها فقط پیاده‌روی کنند تا میزان آلاینده‌هایی که وارد ریه‌هایشان می‌شود کاهش یابد.

این فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی تاکید می‌کند: بیماران حتما باید داروهای‌ خود را همراه داشته باشند تا در صورت نیاز بتوانند از آنها استفاده کنند. اگر در چنین روزهایی مکرر دچار حمله می‌‌شوند نیز توصیه می‌شود حتما با پزشک تماس بگیرند و از او کمک بخواهند.

به گفته وی، افرادی که در مکان‌های پرترافیک و شلوغ زندگی می‌کنند باید دقت بیشتری داشته باشند، چون حتی محیط داخل خانه نیز ممکن است آلوده باشد. بنابراین توصیه می‌شود تا حد امکان سعی کنید از محیط‌هایی با غلظت‌ بالای آلودگی دور شوید.

وقتی هوا آلوده می‌شود و نفس کشیدن به‌راحتی روزهای معمولی نیست، همه باید مراقب باشند، نه فقط سالمندان و کودکان و بیماران. دکتر عطارد در این‌باره توضیح می‌دهد: همه افراد در معرض صدمات ناشی از آلاینده‌ها قرار دارند و به همین دلیل توصیه می‌شود در این روزها در صورتی که کار ضروری ندارند، از محیط‌های بسته خارج نشوند و تا حدممکن با آلاینده‌ها تماس نداشته باشند.

وی درباره علائمی که به مراجعه به پزشک نیاز دارد، می‌گوید: احساس درد در قفسه‌سینه، سرفه‌های مکرر، احساس تنگی‌نفس، خس‌خس سینه، سوزش در راه‌های هوایی یا چشم‌ها از جمله علائمی است که به مراجعه به مراکز درمانی نیاز دارد. در نهایت توصیه می‌شود در روزهای آلوده، بیماران آسماتیک تا حد امکان از منزل خارج نشوند و حتما داروهای خود را همراه داشته باشند. همچنین زمانی که با مشکلی روبرو شدند نیز باید به پزشک مراجعه کنند.