روش جدید عرضه سکه

 باورش سخت است، اما بانک مرکزی که تا همین چند روز پیش معاملات آتی سکه بورس کالا را قمار خواند، کمی بعد نه تنها پذیرفت برخی از سکه‌های طلای تحت مالکیت خود را در قالب این معاملات در بورس کالا عرضه کند، بلکه پا فراتر گذاشت و خبر از عرضه نقدی سکه طلا در بورس کالا داد.

مقامات بورس کالا دیروز از تشکیل جلسه‌ای مشترک با بانک مرکزی در حضور معاون اول رئیس‌جمهور خبر دادند که براساس آن توافقاتی جدید برای عرضه سکه طلا در بورس کالا صورت گرفته که شاید به تقویت موقعیت این بورس در ترکیب بازار سرمایه کشور و اقبال بیشتر سرمایه‌گذاران به آن منجر شود، بجز سایر حاشیه‌های این جلسه که احتمالا روبوسی و رفع کدورت‌ها بوده است، بورس کالا در تلاش برای تثبیت موقعیت خود و میزبانی برای پذیرش کالاهای باارزش‌تر و استراتژیک‌تر از کالاهایی که تاکنون عرضه می‌کرده، موقعیتی از این جلسه به دست آورده است.توافقی که دیروز رسانه‌ای شد، می‌تواند توجه سرمایه‌گذاران خرد به بورس کالا را جلب و به معاملات آن رونق ببخشد.

حسین پناهیان، مدیرعامل بورس کالا در همین رابطه اظهار داشت: در جلسه هفته گذشته در حضور معاون اول ریاست جمهوری، ‌وزیر امور اقتصادی و دارایی، رئیس کل بانک مرکزی و رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، پس از بحث و تبادل نظر درخصوص آخرین وضعیت بازار معاملات نقدی و آتی سکه مقرر شد علاوه بر عرضه سکه طلا در معاملات آتی، بخشی از معاملات نقدی سکه به این بورس منتقل شود.وی درخصوص اهداف این تصمیم اظهار کرد: به منظور تنوع‌بخشی به ابزارهای معاملاتی بازار سکه طلا و تعمیق این بازار و انسجام‌دهی هرچه بیشتر و کمک به ایجاد تعادل در معاملات این بازار این تصمیم اتخاذ شد.

دکتر پناهیان با اشاره به عملکرد 3 ساله بازار معاملات آتی سکه در بورس کالای ایران و استقبال روزافزون فعالان بازار از این معاملات اظهار کرد: این بازار در حال حاضر تنها بازار متشکل، قانونمند و تحت نظارت در زمینه طلا است که مشخصات تمامی خریداران و فروشندگان به صورت دقیق و کامل ثبت شده و قابل هرگونه نظارت است.وی افزود: یکی از مشخصه‌های اصلی بازار معاملات آتی سکه طلا در قیاس با سایر بازارها، شفافیت ذاتی و قابل نظارت معاملات آن است.

در همین حال رئیس سازمان بورس و اوراق بهاردار با اشاره به مذاکرات انجام شده با رئیس کل بانک مرکزی درباره شائبه قمار بودن معاملات آتی سکه در بورس، گفت: محمود بهمنی عنوان می‌کند که اگر معامله کالی به کالی باشد، قمار است.

کالی به کالی نوعی معامله است که خریدار و فروشنده بدون پرداخت پول یا تحویل کالا برای انجام معامله در آینده توافق می‌کنند و این نوع معامله به خاطر آسیب‌های آن در اسلام قمار و حرام است.به گزارش مهر، علی صالح‌آبادی در جمع خبرنگاران در مورد صحت طرح قمار بودن معاملات آتی سکه از سوی رئیس کل بانک مرکزی گفت: در این باره در ملاقاتی با بهمنی مذاکراتی را انجام دادم و از وی سوال کردم آیا چنین موضوعی را مطرح کرده است یا خیر؟

وی افزود: رئیس کل بانک مرکزی عنوان کرده است که اگر معامله کالی به کالی باشد، قمار است، در عین حال بنده پاسخ دادم که معاملات بورس کالی به کالی نیست. چون در ابتدای انجام آن 10 درصد وجه معامله نقدی دریافت می‌شود که بهمنی پاسخ داد من نگفته‌ام که معاملات بورس قمار است؛ بنابراین مساله حل شد.

به گفته رئیس سازمان بورس، تمام مراحل فقهی هر معامله‌ای که بخواهد در بورس شکل بگیرد در کمیته فقهی توسط فقها مورد بحث قرار می‌گیرد. با توجه به این ‌که معادلات آتی دارای پیچیدگی‌هایی است، در جلسات مربوطه مورد بحث قرار گرفت؛ به طوری که 9 جلسه در کمیته فقهی در این مورد بحث شد.

صالح‌آبادی با بیان این‌ که چارچوب‌های طراحی شده برای معاملات آتی سکه هیچ‌گونه مشکلی ندارد، افزود: قوانین و مقررات لازم هم در شورای بورس مورد تصویب قرار گرفته است. ابزار آن نیز در چهل و یکمین جلسه شورای بورس در تاریخ یکم بهمن سال 86 به تصویب رسیده است.

سخنگوی سازمان بورس و اوراق بهادار ادامه داد: در جلسه مذکور رئیس کل وقت بانک مرکزی حاضر بود و این معاملات را تایید کرد، حتی پس از آن محمود بهمنی طی نامه‌ای به بورس قرارداد آتی سکه را مثبت ارزیابی و عنوان کرد که با عرضه نقدی سکه در بورس کالا موافق است.

رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار همچنین گفت: پیش‌فروش سکه در شعب بانکی به دلیل نبود بازار ثانویه معاملات نامناسب است زیرا باید امکان معامله اوراق آن نیز برای سرمایه‌گذاران وجود داشته باشد.

به گزارش ایرنا، وی افزود: بورس پیشنهاد پیش‌فروش سکه در قالب قرارداد آتی را ارائه کرده زیرا هرگونه قرارداد دیگری از نظر بورس مطلوب نیست.معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی تصریح کرد: اگر پیش‌فروش سکه در شعب بانک انجام شود، بازار معاملات ثانویه اوراق پیش‌فروش سکه تا سررسید تحویل آن که معمولا چند ماه بعد است، وجود ندارد.وی ادامه داد: با نبود بازار ثانویه معاملات سکه سرمایه‌گذار امکان مبادله و فروش اوراق را ندارد.به گفته وی، دلیلی برای این ‌که پیش‌فروش سکه در شعب بانک انجام شود، وجود ندارد زیرا بازار آتی و ثانویه آن فعال است و لذا این بازار بهترین ساز و کار برای تعادل‌بخشی به بازار ارز و سکه است.رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار درخصوص نظارت بر قیمت‌ها در معاملات آتی سکه، گفت: قیمت تابع عرضه و تقاضا است و سازمان بورس باید بستر را فراهم کند تا تقاضا‌ها و عرضه‌های مختلفی در بازار شکل گیرد.

رئیس سازمان بورس در خصوص قرارداد آتی ارز نیز گفت: این قرارداد از نظر فقهی دارای مشکل نیست و در کمیته فقهی تصویب شده اما در صورتی که بانک مرکزی وارد بازار شود و ارز را به صورت آنی در بازار عرضه کند، بازار ارز نیز قانون هدایت و کنترل توسط اوراق آتی خواهد بود.

صالح‌آبادی تصریح کرد: در بازار آتی یک عرضه‌کننده وجود ندارد بلکه عرضه‌کنندگان و تقاضاکنندگان متعدد در بازار وجود دارد و این امر سبب می‌شود تا بازار به تعادل برسد.

اگر عرضه سکه طلا توسط بانک مرکزی چه در قالب قراردادهای آتی و چه در قالب فروش نقدی در بورس شروع شود، انحصار قدیمی بانک مرکزی در عرضه سکه شکسته خواهد شد. چرا که بورس نیز در کنار شعب بانک ملی سکه عرضه می‌کند و مردم می‌توانند بخشی از نیاز خود را از این طریق تامین کنند. تاکنون سکه‌های خرید و فروشی در بورس کالا صرفا توسط خود مردم ارائه می‌شد. بانک مرکزی سکه‌ای را در بورس کالا عرضه نمی‌کرد. البته روش خرید سکه از بورس مثل بانک نیست. از یک‌سو سهمیه و محدودیت ندارد، اما از سوی دیگر قیمت را عرضه و تقاضا تعیین کرده و بانک مرکزی مانند سکه‌های عرضه شده در بانک ملی هر روز صبح اقدام به قیمت‌گذاری نخواهد کرد. همچنین بورس فقط برای خرید سکه نیست، برای فروش آن هم هست. این چنین است که شاید بتوان امیدوار بود بازار سکه از سطح سکه‌فروشی‌های سطح شهر و بانک‌ها که مکانیزمی بعضا ناشفاف دارند، به بورس که سازوکار شفافی دارد، منتقل شود.

جالب اینجاست که یکی از ابزار اعمال این شفافیت در بورس، ثبت معاملات و روشن بودن مشخصات خریدار و فروشنده است که این امکان در سطح بازار وجود ندارد. این چنین است که باید منتظر ماند و دید بانک مرکزی علاوه بر اجرای طرح پیش‌فروش سکه به قیمت ثابت، چه زمان وعده خود برای عرضه سکه در بورس کالا را عملی خواهد کرد.