ابتکار دیپلماتیک

واضح است که روابط ایران و عربستان روزهای گرم خود را سپری نمی‌کند.

در چنین شرایطی مدت‌ها بحث بر سر این بود که آیا باید به آمریکا اجازه داد شکاف میان کشورهای منطقه و در راس آنها ایران و عربستان را گسترده‌تر کند یا راهی دیگر را باید برگزید؟

پاسخ به این سوال از این رو آسان نبود که ایران و عربستان در تحلیل وقایع جاری منطقه و مبحث بیداری اسلامی دارای اختلاف دیدگاه و رویکرد جدی بوده و حتی نیروهای نظامی عربستان با ورود به بحرین در سرکوب مردم این کشور نقش ایفا کرده و افکار عمومی و عواطف شیعیان در ایران را جریحه‌دار ساخته‌اند.

در این شرایط مذاکره وزیر امور خارجه و سفر او به ریاض طبیعی نمی‌نمود و تداعی برخورد از موضع ضعف را داشت. به هر نحو این قفل بسته مانده بود، چون دو طرف نمی‌خواستند وزن و اعتبار ویژه به دیدگاه و عملکرد طرف مقابل در مسائل منطقه بدهند.

البته مذاکره در سطوح پایین‌تر و در سطح کارشناسی بین دو کشور وجود داشت، اما مذاکره‌ای با ابعاد نمادین و سطح بالا امکان وقوع نداشت.

حتی سفر چند ساعته وزیر امور خارجه ایران برای شرکت در مراسم تشییع ولیعهد فقید عربستان هرچند مفهوم و کارکرد سیاسی خود را داشت،‌ اما با انتقاداتی در داخل مواجه شد.

در این شرایط ابتکار طراحی سفر وزیر اطلاعات به عنوان مقام ارشد امنیتی دولت و نظام و مذاکره او با نایف که به خاطر بیمار بودن امیر عبدالله پادشاه عربستان عملا مرد اول قدرت در عربستان محسوب می‌شود، رویکردی برای دور زدن بن‌بست‌های موجود بود.

باید در نظر داشت نفس مذاکره ایران و عربستان و اصولا مذاکره ایران با هر کشور و جمع دیگر مثل کشورهای گروه 5+1 یا دیگران به معنای انجام گفت‌وگو در فضای «سلطان به سلامت باد و هرچه شما بفرمایید» نیست.

ایران و عربستان با هر سطح از اختلاف کشورهای همسایه و متعلق به منطقه و جهان اسلام هستند و گفت‌وگوی آنها و انتقال دیدگاه‌ها، انتظارات، انتقادات و پیشنهادها می‌تواند به شناخت بهتر از مسائل و جلوگیری از پیشبرد آسان برنامه‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی در منطقه کمک کند.

به همان دلیل و منطقی که در وقت مقتضی نمایندگان ایران در قالب 5+1 یا مذاکرات با شرکت دولت عراق با آمریکا هم مذاکره کرده‌اند؛ وزیر اطلاعات ایران با نایف بن عبدالعزیز دیداری به‌موقع و فکر شده انجام داده است.

جلال برزگر - دبیر گروه سیاسی