کتاب‌های سخنگو

یکی بود، یکی نبود، شروع بسیاری از کتاب‌های قصه کودکان و نوجوانان و ورودیه‌ای جذاب و شیرین برای کتاب خواندن است که کودکان با شنیدن آن با جان و دل آماده شنیدن داستان مورد علاقه‌ خود می‌شوند. اما امروزه با این آمدوشدهای روزمره و سختی‌های زندگی ماشینی‌، امکان شنیدن یکی بود، یکی نبود مادربزرگ‌ها آسان نیست و ضرورت‌های جامعه امروزی، استفاده از فناوری را ناگزیر کرده است.

تلاش برای ارتقای کتابخوانی، بی‌شک از طریق همگام شدن با امکانات جدید این عصر میسر است. کتاب‌های گویا یا کتاب‌های سخنگو (Audio Book)، از جمله دستاوردهای قرن اخیرند که به مدد آن در این حیات بشدت ماشینی، کتابخوانی و مطالعه فراموش نمی‌شود. هر چند که هیچ چیز جای کتاب خواندن را نمی‌گیرد!

کتاب گویا از آن دسته امکاناتی است که در سال‌های اخیر با پیشرفت وسایل شنیداری در خدمت ترویج فرهنگ مطالعه برای عموم افراد قرار گرفته و ابزاری است، سرگرم‌کننده و فوق‌العاده برای صرفه‌جویی در وقت و زمان؛ قطعاتی شنیداری‌اند که به صورت فایل صوتی امکان مطالعه یک کتاب را در هر زمان و مکانی برای ما مهیا می‌کنند که در دسته‌بندی‌های مختلفی چون داستان، رمان، کودک و نوجوان، آموزشی، علمی، هنری و... تولید و انتشار می‌یابد.

کتاب‌های سخنگو یا گویا به اشکال مختلف اعم از آنالوگ و دیجیتال، روی نوار کاست، دیسک نوری، صوتی CD Audio، MP3 و گوشی‌های تلفن همراه قابل استفاده است. البته لازم به ذکر است که با گذشت زمان، تعریف کتاب گویا گسترده‌تر شده و دیگر منحصر به کتاب‌های خواندنی نیست و بسیاری از موارد دیگر چون مقالات، سخنرانی‌ها، یادداشت‌ها و... را نیز شامل می‌شود. امروز کتاب گویا قالبی است دیجیتالی که به کتابخوان‌ها امکان می‌دهد تا متن کتاب دلخواه خود را به جای خواندن، بشنوند.

یکی از مزایای استفاده از این کتب، استفاده بهینه از زمان‌های غیرکارآمد و امکان انجام همزمان کارهاست. بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند در کنار سایر کارها یا در سفرهای روزمره شهری خود در حین رانندگی، کتاب‌های دلخواه خود را از طریق موبایل یا پخش‌کننده‌های صوتی بشنوند و به ایـن ترتیب زمان‌هایی را که به طــور عادی از دست رفته محسوب می‌شوند به بهترین زمان برای مطالعه کتاب تبدیل کنند.

از مزایای دیگر کتب سخنگو، اهداف آموزشی آن است، ابزاری است ارزشمند جهت یادگیری که بر خلاف کتاب‌های سنتی، فرد می‌تواند هنگام انجام کارهای دیگر به یادگیری بپردازد.

کتاب‌های گویا همچنین برای استفاده سالمندان، بیماران، نابینایان و معلولان فرصت مناسبی را فراهم می‌کند تا افراد با شنیدن آنها بخش زیادی از اوقات خود را به بهترین شکل پرکنند.از دیگر مزایای کتب سخنگو، ایجاد علاقه به کتاب در کودکان است. مهم‌ترین مهارتی که یک کودک می‌تواند کسب کند، مهارت خواندن است و کتاب گویا، می‌تواند براحتی کودکان را برای زبان‌آموزی تحریک و تشویق کند تا بتوانند کلمات را هم از طریق شنیدن و هم از طریق دیدن یاد بگیرند و این روش کمک به تسریع مضاعف آموزش و یادگیری در آنان می‌شود.

شبکه اینترنتی «ایران‌صدا» با توجه به ساختار خود و نوع مخاطبان که اغلب به دنبال برنامه‌های کوتاه‌مدت و پرمحتوا هستند، اقدام به تولید و انتشار این قالب از برنامه‌سازی کرده است و در حال حاضر بالغ بر 3323 عنوان کتاب گویا با موضـوعــات گوناگون علمی، فرهنگی، ادبی، تـــاریخی، دینی، ورزشی و اندیشه در سایت شبکه (www.iranseda.ir) موجود است که در قالب‌های مختلف رادیویی از جمله نمایش، روایی و کارشناس محور در دسترس مخاطبان قرار دارد.

همچنین این شبکه به عنوان اولین شبکه رادیو اینترنتی رسمی در ایران، در جهت تحقق هدف ایجاد یک رسانه دیجیتال حقیقی در رسیدن به یک پورتال صوتی، در محورهای گوناگون از جمله ایجاد و توسعه کتابخانه کتاب‌های گویا فعالیت می‌کند.

این کتابخانه با برخورداری از گنجینه ارزشمند صداهای ماندگار و فاخر رادیو، طیف متنوعی از موضوعات را پوشش می‌دهد که از جهت جذب مخاطب همواره از تشخص و سرآمدی ویژه‌ای برخوردار بوده است.

امروزه صنعت نشر کتاب سخنگو در دنیا، صنعتی بزرگ و قابل توجه است که می‌تواند ضمن ارتقای فرهنگ کتابخوانی در جامعه، توسعه بازار کار مطلوب با درونمایه فرهنگی و تلفیق دنیای نشر سنتی با امکانات و الزامات نشر روز را فراهم آورد.