دورها آوایی است ...

اهل سفر که باشید جاده برایتان تنها راهی نیست که شما را به مقصد می‌رساند. جاده برای بسیاری از اهل سفر خود مقصد است. یعنی شال و کلاه می‌کنند و راهی سفر می‌شوند برای دیدن جاده. برای آنهایی هم که آنچنان اهل سفر نیستند این قضیه مصداق دارد. همین خود شما وقتی می‌خواهید به شمال ایران سفر کنید ترجیح می‌دهید از جاده چالوس بروید یا از راه دیگری؟ هر چند درایران هر وقت صحبت از جاده‌های زیبا و رویایی می‌شود بی‌درنگ یاد شمال ایران می‌افتیم، اما این تنها شهرت جاده‌های مه‌ گرفته شمال است که بیشتر دل ایرانی‌ها را می‌برد وگرنه جاده‌های خلوت مرکزی و کویری ایران از زیبایی، کم از ابرهای تودرتوی شمال و باران‌های گاه به گاه جاده‌های شلوغش ندارد.

گر چه این روزها با یادکردن از جاده‌های ایران چیزی که بیشتر به ذهن‌ها متبادر می‌شود ناامنی و تصادفات بی‌شمار و کشته‌های فراوان این جاده‌هاست، اما جاده‌های ایران جدای از ناامنی‌های معمول! زیبایی‌های فراوانی دارند.

جاده چالوس شاید از معدود جاده‌های ایران باشد که عبور از آن بهانه رسیدن به یکی از اماکن گردشگری نیست. این جاده خود منطقه گردشگری است. چهارمین جاده زیبای دنیا که صرف نظر از زیبایی رویایی‌اش، یکی از مهم‌ترین مسیرهای ارتباطی کشور هم محسوب می‌شود. این جاده از شمال به استان مازندران و شهرستان چالوس، از شرق به شهرستان تهران و شمیرانات، از غرب به منطقه طالقان و از جنوب به شهر کرج می‌رسد. جاده‌ای با قدمت بیش از نیم قرن که با پیچ و خم‌های متعدد در دل کوه و زیبایی‌های بکر طبیعی سفری خیال‌انگیز را برای مسافران رقم می‌زند.

اما زیبایی و خاطره‌انگیز بودن جاده کرج ‌‌ـ‌ چالوس تنها به طبیعت شگفت‌انگیز و سوغات آن محدود نمی‌شود. این جاده چهارمین جاده زیبای جهان است و تپه‌های باستانی و روستاهای تاریخی‌ای دارد که گاه قدمت آن به هزاران سال می‌رسد. تونل‌های تودرتو و طولانی هم یکی دیگر از جاذبه‌های جاده کرج چالوس هستند که در میان آنها حتما نام تونل کندوان را شنیده‌اید. معروف‌ترین و طولانی‌ترین و البته یازدهمین تونل جاده چالوس.

جالب است بدانید که تا اواخر دوره قاجار، اصلا جاده کرج ‌‌ـ‌ چالوس وجود نداشته و تنها یک مسیر خاکی و مالرو، راه دسترسی به روستاهای این‌ منطقه را تشکیل می‌داده است. اما این راه ناهموار آنقدر طولانی نبود تا ارتباط شمال و جنوب کشور را میسر کند. این جاده رودخانه‌های شیرین و متعددی مثل رودخانه‌های وارنگه‌رود و شهرستانک است که همه و همه شاخه‌هایی از رودخانه اصلی کرج هستند.

جاده رویایی دیگر این منطقه مسیر بین 2 شهر اسالم و خلخال است. این دو شهر با فاصله 60 کیلومتر به وسیله جاده‌ای به یکدیگر متصل شده‌اند که یکی از رویایی‌ترین جاده‌های ایران را تشکیل می‌دهد. اگر سری به دفاتر گردشگری در ایران بزنید نام این دو شهر را می‌توانید میان تورهای گردشگری این دفاتر پیدا کنید.

مسیر پیچ در پیچی که اسالم و خلخال را در 2 استان اردبیل و گیلان به هم متصل می‌کند، یکی از زیباترین جاده‌های ایران است. دامنه‌های سرسبز و گله‌های سفید گوسفندی که در دوردست‌ها حرکت می‌کنند، چشم انداز ییلاق و کلبه‌های چوبی روستاییان و مه‌ای که دره‌ها را سفیدپوش می‌کند و گاهی حتی تا روی جاده می‌آید و درختان بلند و انبوه که سایه‌شان جاده کوهستانی را گاهی تاریک می‌کند؛ اینها از تابلوهای زیبای این مسیر هستند. انگار واقعا در دنیای دیگری قدم گذاشته‌اید.

اما در مرکز ایران هم جاده‌های شگفتی وجود دارند که از نظر زیبایی کم از جاده‌های شمال ندارند. یکی از آنها جاده سنگفرش گرمسار است.

به نوشته سایت بیابان‌های ایران پس از انتقال پایتخت سلسله صفویه از قزوین به اصفهان، منطقه سیاه‌کوه در شمال کاشان و جنوب گرمسار به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی و طبیعی به عنوان شکارگاه پادشاهان صفویه انتخاب گردید. به همین خاطر آنها اقدام به ساخت بناهایی همچون کاروانسرای عین‌الرشید و کاروانسرای قصر بهرام کردند.

پادشاهان صفوی علاوه براحداث این بناها در شکارگاه سیاه کوه، کاخ‌ها و ساختمان‌هایی در مازندران (منطقه فرح‌آباد ساری و بهشهر) ساخته بودند. آنها برای دسترسی به مناطق شمالی کشور، جاده سنگفرش برای عبور از کویر را ساختند. برای احداث جاده سنگفرش دراین منطقه کویری که در اثر وجود آب و نمک زیاد، زمین‌ها لجنی یا پوک است، با به کار بردن مساعی فراوان، مسیر راه را با قلوه سنگ و در جایی که سنگ وجود نداشت، با خرده آجر ساخته‌اند، به طوری که باریکه‌ای در زمین سست و باتلاقی یا نمکی متراکم و قابل بارگذاری شده است.

این جاده حدود 30کیلومتر و حدود 4 الی 5 متر عرض داردکه بخش میانی آن برجسته و طرفین جاده شیبدار است و اثر فشار و ساییدگی چرخ‌ها و تردد کاروانیان روی سطوح آن احساس می‌شود. این جاده با قلوه سنگ‌های قهوه‌ای مایل به سیاه (استخراج شده از سیاه کوه) همراه ملات آهک (ساروج) مفروش است که پس از سالیان دراز هنوز محکم و استوار بر جای مانده است. جاده تنها مسیری نیست که شما را به مقصد برساند، جاده خود مقصد است.

میثم اسماعیلی