مقدمه‌ای بر Qt

چارچوب کاری net. یک ضعف داشت و آن هم اجرا نشدن کد‌های آن در سیستم‌هایی غیر از ویندوز بود. البته شرکت Novell با ارائه Mono سعی کرد.net را با دیگر سیستم‌های عامل‌ آشتی دهد که در این کار تا حدودی موفق بود؛ اما نتوانست کل چارچوب کاری net. را به بقیه سیستم‌های عامل‌ منتقل کند.

در این بین شاهد ظهور یک کتابخانه بزرگ بودیم که براحتی روی تمامی سکوهای نرم‌افزار اجرا می‌شد. این کتابخانه Qt نام دارد که توسط نوکیا و Digia توسعه داده شده‌است. اولین نسخه از این کتابخانه سال ۱۹۹۲ عرضه شد. در حال حاضر آخرین نسخه آن 4.8 بتا است که در جولای ۲۰۱۱ منتشر شده‌است. در حال حاضر نیز این کتابخانه سیستم‌های ‌عاملی‌ را که در زیر آورده شده‌اند، پشتیبانی می‌کند:

Embedded Linux، Mac OS X
Microsoft Windows، Linux‌/‌X11
Windows CE، Symbian، MeeGo Haiku، Amiga OS

این کتابخانه به صورت منبع‌‌باز بوده و برای دانلود آن می‌توانید به نشانیqt.nokia.com مراجعه کنید.

از آنجا که این سیستم عامل به صورت متن باز است، بعضی توسعه‌دهندگان مشغول Port (انتقال) این چارچوب کاری به دیگر سیستم‌ عامل‌‌ها هستند ؛ به طور مثال هم برای iPhone هم برای Android نسخه‌های مجزایی توسعه داده شده‌است.

به عبارتی Qt چارچوب کاری توسعه نرم‌افزار مبتنی بر چند سکوی نرم‌افزاری است که برای توسعه برنامه‌های رابط کاربری استفاده می‌شود.

Qt ابتدا سال ۱۹۹۱ توسط هاوارد نورد (Haavard Nord) و آیریک چامبه‌انگ (Eirik Chambe-Eng) توسعه داده شد، سپس اولین نسخه آن بعد از تغییرات فراوان در سال ۱۹۹۲ منتشر کردند. این چارچوب کاری با زبان C++ نوشته شده‌است و همان طور که گفته شد به صورت متن باز تحت لیسانس LGPL ارائه شده‌است. شما می‌توانید با استفاده از C++ به کد نویسی با Qt بپردازید ؛ اما برنامه‌نویسان دیگر به همین بسنده نکرده‌اند و آن را به دیگر زبان‌ها از جمله C#، Java،‌Ada و... نیز انتقال داده‌اند.

Qt در بین برنامه‌نویسان به عنوان یک چارچوب کاری که می‌تواند در همه سکو‌های نرم‌افزاری اجرا شود، محبوبیت خاصی دارد. برنامه‌های زیادی مبتنی بر Qt توسعه داده ‌شده‌اند و خیلی از کاربران رایانه در دنیا از آنها استفاده می‌کنند. در زیر چند نمونه از پرطرفدارترین برنامه‌های توسعه داده شده توسط Qt‌ آورده شده ‌است.

Autodesk Maya، Adobe
Photoshop Elements، Skype
VLC media player،VirtualBox

برای توسعه برنامه‌های Qt به چه ابزاری نیاز داریم؟

خود Qt یک IDE و یک GUI Designer در اختیار شما قرار می‌دهد که با استفاده از آنها براحتی می‌توانید تحت چارچوب کاری Qt برنامه‌های خود را توسعه دهید.

اما Qt یک افزونه برای Visual Studio‌ ارائه کرده‌است که برنامه نویس در سیستم عامل لینوکس می‌تواند با استفاده از IDE قدرتمند Visual Studio به توسعه برنامه‌های مد نظر بپردازد.

همان‌طور که گفته شد این چارچوب کاری از زبان C++ استفاده می‌کند، اما مانند بقیه چارچوب‌های کاری فقط به C++ شباهت دارند.

برای مثال نام کلاس‌ها در Qt با حروف بزرگ شروع می‌شود و نام متد‌ها با حروف کوچک.

در حــــال حاضـــــر از پایگــــاه‌داده‌های IBM DB2 (version 7.1 and above)،Borland InterBase،MySQL،Oracle Call
Interface Driver ، Open Database Connectivity (ODBC) - Microsoft SQL Server and other،ODBC-compliant databases،PostgreSQL (versions 7.3 and above)،SQLite version 2،SQLite version 3،Sybase Adaptive Server پشتیبانی می‌کند.

کد زیر را در نظر بگیرید:

QApplication» #include،

QTextEdit» #include،

int main(int argv، char **args){

QApplication app(argv، args);

QTextEdit textEdit;

textEdit.show();

return app.exec();

}

توجه کنید که در دو خط اول 2 کتابخانه که برای این برنامه نیاز است include شده‌اند، اولی QtApplication است که برای اجرا کردن برنامه‌های Qt استفاده می‌شود و 2 مقدار را در سازنده خود دریافت می‌کند.

اولی یک عدد صحیح است که نشان دهنده تعداد پارامتر‌هایی هست که هنگام اجرا به برنامه ما داده می‌شود (در مورد فرستادن مقدار به برنامه‌ها در شماره‌های پیش توضیح داده شده‌است) و دیگری یک آرایه دو بعدی از char است که پارامتر‌ها را مشخص می‌کند، دقیقا همانند برنامه‌های C++.

سپس یک شیء از کلاس QTextEdit می‌سازیم و با متد show آن را نمایش می‌دهیم و در نهایت با فراخوانی متد exec شیء QtApplication برنامه خود را اجرا می‌کنیم.

امیربهاءالد‌ین سبط‌الشیخ