بردسیر، ‌گلستانی در دل کویر

گردشگرانی هم که اهل کوهنوردی هستند از اینجا بی‌نصیب نمی‌مانند چون کوه‌های معروفی در این شهرستان وجود دارد؛ ارتفاعاتی مانند کوه کله گاو در شمال، کوه‌های جوپاری در مشرق، کوه چهل تن و چهل مراد در جنوب و کوه پنچ در مغرب. کمی دورتر هم کوه‌های هزار ولاله‌زار قرار دارد که سرچشمه دائمی هلیل‌رود هستند.‌ استان کرمان در کنار کویر بی‌انتهای خود و زیبایی‌های آن از مناطق خاص ییلاقی و چشم‌اندازهای زیبایی نیز برخوردار است؛ چشم‌اندازهایی از قبیل تپه‌های ماسه‌ای که به گویش اهالی تلماسه نامیده می‌شود. این تپه‌ها بر اثر وزش باد و جابه‌جا شدن ماسه‌ها پدید می‌آید و شکل و اندازه آنها به دلیل وزش مداوم باد در حال تغییر است.‌ نکته جالب دیگری که در مورد زیبایی‌ها و شگفتی‌های طبیعت این سرزمین باید گفت این‌ که در دل این کویر یکی از بزرگ‌ترین مراکز پرورش گل و تهیه گلاب قرار دارد؛ بردسیر یکی از مهم‌ترین مراکز تهیه گلاب در ایران است و وجود 2250 هکتار سطح زیر کشت گل‌محمدی از ویژگی‌های مهم شهرستان بردسیر و بویژه بخش لاله‌زار است که می‌تواند گردشگران زیادی را به‌این منطقه بیاورد. ‌در منطقه بردسیر چندین چشمه معدنی هم وجود دارد که گردشگران می‌توانند از خواص درمانی آنها استفاده کنند.

در ۶۴ کیلومتری مسیر اصلی کرمان به بردسیر، راهی از جاده اصلی منشعب می‌شود که به طرف «میهنه دره» در ضلع غربی رودخانه گیشکی می‌رود؛ آنجا از شکاف سنگ‌ها چشمه آب گرم جریان می‌یابد.

این چشمه در جنوب شهرستان بردسیر و در شمال روستای قلعه عسگر قرار دارد؛ آب چشمه در وسط رودخانه به صورت جوشان از زمین خارج می‌شود و همواره گرم است.‌ از دیگر چشمه‌های بردسیر می‌توان به چشمه گزوییه، چشمه نور و چشمه سرخ هم اشاره کرد.

روستای بیدخون یا بالاده پیشینه‌ای کهن و قدمتی دیرینه دارد. مورخان قدمت این روستا را به دوره‌های پیش از اسلام مربوط می‌دانند. این روستا از شرق به کوه یشم، از جنوب شرقی به کوه قلعه دسکوئیه و از جنوب و جنوب شرقی به کوه بهر آسمان محدود می‌شود. آب و هوای روستا، در بهار و تابستان مطبوع و دلپذیر و در زمستان‌ها سرد است.‌ در این روستا، درخت گردوی کهنسالی وجود دارد که براساس برخی مستندات قدمت آن به 2000 سال قبل می‌رسد.‌ رودخانه دائمی بیدخون که از ارتفاعات اطراف روستا سرچشمه می‌گیرد شادابی و طراوت ویژه‌ای به این ناحیه بخشیده است.‌ غار یخی و بندر یخدان هم در 7 کیلومتری جنوب شرقی روستا قرار دارد که از جاذبه‌های طبیعی این منطقه محسوب می‌شود.

لاله‌زار منطقه‌ای است که در زمستان و تابستان زیبا و دیدنی است. در تابستان خنکای نسیمی که از ارتفاعات بیش از 4000 متری کوه‌های همجوار می‌وزد، گرمای این فصل را به فراموشی می‌سپارد و بهار را به ارمغان می‌آورد.‌ در فصل زمستان نیز لاله‌زار از شکوه و زیبایی خاصی برخوردار است.

بردسیر ده‌ها جاذبه و دیدنی تاریخی هم دارد که برخی از آنها عبارتند از امامزاده سید محمد(ع) در مرکز شهر، سیدسلطان حمید در جاده بافت بردسیر، پیر جارسوز، دوازده امام در روستای سر ملک، تل ابلیس، ارگ بردسیر، آسیاب آبی ترشاب و قدمگاه حضرت خضر(ع)، خانه بهادر ملک، برج بهرامگرد، برج نگار، حمام‌های قدیمی برگرفته از معماری حمام گنجعلی‌خان کرمان و آسیاب‌های آبی.

امامزاده سیدمحمد از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) است که شجره‌نامه معتبر و تاییدشده‌ای دارد. ساختمان این امامزاده دارای یکی از بزرگ‌ترین گنبدهای ساخته‌شده در ایران است و همچنین مناره‌ای با 74‌متر ارتفاع دارد.‌ امامزاده‌های سلطان حمید، عبدالله، حاج بدرالدین و عباس از دیگر اماکن مذهبی و گردشگری این شهرستان به شمار می‌روند.

این اثر در مرکز شهر بردسیر و روبه‌روی مسجد جامع که خود نیز از آثار تاریخی است، قرار دارد. مساحت آن بیش از ۲۳۰۰ مترمربع است که به‌طور میانگین ۸ متر بالاتر از سطح خیابان قرار گرفته است. قدمت این ارگ به حدود ۳۰۰ سال قبل می‌رسد. فضاهای پیدا شده در کاوش‌های مختلف، از جمله یک حیاط با 4 ایوان قرینه که دارای 8 ورودی است و نیز سایر امکانات سکونتی از قبیل آشپزخانه و سیستم آبرسانی بیانگر این واقعیت است که ارگ بردسیر روزگاری مکان مناسبی برای سکونت حاکمان به شمار می‌رفته و به عنوان یک قلعه نظامی هم از آن استفاده می‌شده است. این بنا از خشت خام ساخته شده و در مواردی مانند سنگفرش حیاط و ساخت حوض، از آجر هم استفاده شده است.‌

تاکنون اشیای مختلفی مانند سفال‌های ساده و لعابدار، ظروف مربوط به دوره ایلخانی و صفوی، اشیای فلزی و آلات جنگی و دو گوی فلزی مربوط به توپ‌های دوران صفویه، معروف به زنبورک در اینجا یافت شده‌ است.

تل ابلیس در نزدیکی روستای سلطان‌آباد و کنار جاده کرمان واقع شده است. این تپه باستانی یکی از مهم‌ترین مراکز سکونت در عصر باستان و دوره‌های پیش از تاریخ ایران محسوب می‌شده است.

تحقیقات و کاوش‌های باستان‌شناسی نشان داده کوره‌های ذوب مس با قدمت 5 هزار سال قبل از میلاد در این منطقه وجود داشته است.‌ از دیگر آثار تاریخی شهرستان بردسیر می‌توان به موارد زیر هم اشاره کرد.

آسیاب آبی واقع در شهر گلزار که در دوران قاجاریه ساخته شده، مسجد جامع گلزار که در مرکز شهر واقع است و متعلق به دوره سلجوقیان است و برج بردسیر که به دوران قاجاریه تعلق دارد.

بقعه پیر جارسوز در بلوار امامزاده شهر بردسیر قرار گرفته است. براساس شواهد و اظهارات اهالی، مردم محلی برای آن احترام زیادی قائل هستند. در تاریخ آمده است که این بنا در گذشته به عنوان آتشکده استفاده می‌شده، پس از اسلام بازسازی شد و جمعی از عرفا این مکان را برای عبادت و عبودیت بر می‌گزینند و پس از وفات در همین محل به خاک سپرده می‌شوند. هنوز آثاری از قبور آنها برجاست. شکل این بنا از خارج به صورت چهارضلعی و از داخل هشت ضلعی است. وجود گچبری‌های داخل ساختمان با تزئینات نقاشی و مزین به خط کوفی، جلوه خاصی به آن بخشیده است.

شکیبا خندان