فصل طوفان در استان یزد

به گزارش مهر، بیابان‌ها و کویرهایی که یزد را محاصره کرده‌اند، همواره یکی از کانون‌های شن‌های روان بوده‌اند و این امر سبب شده تا این استان سالانه شاهد بروز ده‌ها طوفان شن با شدت بالا و بادهای شدید همراه با گرد و غبار شدید باشد؛ شن‌هایی که به جای باران بر سر مردم این دیار می‌بارند.

مردم یزد بر این باورند که یزد برخلاف سایر نقاط کشور، دارای سه فصل است که این سه فصل تابستان و خاکستان و زمستان هستند و خاکستان در واقع جایگزین بهار و پاییز یزدی‌هاست زیرا در این دو فصل موج شدیدی از طوفان‌های شن به راه می‌افتد و چهره شهر و خانه‌ها را غبارآلود می‌کند.

توسعه بیابان‌ها و عدم اجرای موفق پروژه‌های بیابان‌زدایی به دلایل مختلف و متعدد، سبب شده تا شن‌های روان، همچنان سرگردان و پرسه‌زنان به این سو و آن سو بروند و هر سال بر شدت آنها افزوده شود.

یکی از علل مهم بیابان‌زایی و حرکت بی‌وقفه شن‌های روان، بروز خشکسالی‌های پی‌درپی و تغییر شاخص‌های اقلیمی است که طی 2 دهه اخیر این تغییرات شدت گرفته و بر شدت طوفان‌های شن افزوده است. این امر سبب شده هر سال بالای 100 روز گردبادهای مهیب فصلی در مناطق بیابانی و شنزارهای کویری به هر سو حرکت کنند و در هر حرکت، چند تن شن را از محلی به محل دیگر منتقل کرده و با ورود به شهر، بارانی از شن بر سر مردم کویرنشین بباراند.

گرچه سازمان جنگل‌ها و مراتع تلاش کرده به منظور پیشگیری از پیشرفت مناطق بیابانی، پروژه ملی مقابله با بیابان‌زایی و تثبیت شن‌های روان را در مناطق بحرانی اجرایی کند، اما به نظر می‌رسد کمبود بودجه و خشکسالی سبب شده این طرح با موفقیت چندانی مواجه نباشد.

غرس نهال‌های مناسب مناطق بیابانی و ایجاد گسترده تاغزارها سبب می‌شود که گردبادهای فصلی در برخورد با پوشش تاغزارها منکوب شود زیرا به علت کاشت نهال و بوته، خاک سطوح بیابانی سفت می‌شود و به هیچ وجه سازگاری با پیچش و خیزش گردبادهای فصلی ندارد.

شدت بارش شن‌های روان در برخی موارد به شکلی بوده که سبب مدفون شدن خانه‌ها زیر شن شده به نحوی که طی 100 سال گذشته 3 روستا به طور کامل در حوالی شهر یزد زیر ماسه‌های روان مدفون شده‌اند.

مدیرکل منابع طبیعی استان یزد در مورد علل بروز طوفان‌های شن در مناطقی همچون یزد گفت: کانون‌های حساس به فرسایش بادی، مرکز اصلی برداشت خاک، منشا وقوع طوفان‌های شن در استان یزد محسوب می‌شود.

محمدرضا عالم افزود: توسعه کانون‌های بحرانی باعث شده تا هر بار با وقوع طوفان، مقادیر زیادی ذرات خاک از این کانون‌ها بلند شده و بر سر شهرها و نقاط سکونتگاهی استان ببارد.

وی با بیان این که دشت‌های برهنه و اراضی فاقد پوشش گیاهی و نیز استعداد منطقه برای برداشت ذرات خاک و شن با جریان صعودی هوا، شدت طوفان‌ها را افزایش داده است، افزود: بیابان‌زدایی در یزد که اکنون بیش از 6 میلیون هکتار اراضی بیابانی و کویری دارد، نقش محوری در کاهش اثرات طوفان‌های شن دارد.