وقتی اشیاء به صحنه جان می‌دهند

باغ مادربزرگه که روزی فقط خانه این پیرزن تنها بود، پر شده است از فرزندان و نوه‌ها و نتیجه‌ها و... همه آمده‌اند و تا جایی که می‌توانسته‌اند هم وسایل مورد نیاز خود را آورده‌اند. همه باید مسالمت‌آمیز در کنار هم زندگی کنند اما هیچ‌کس نباید توقع داشته باشد که همه‌چیز سرجای خودش باشد. این شلوغی که لازمه درام وضعیت سفید است در طراحی صحنه به خوبی نمود پیدا کرده است. صحنه‌ها شلوغ است. پر است از وسایلی که در اوایل دهه 60 مورد استفاده مردم بود. انقلاب و جنگ شرایط تازه‌ای را رقم زده بود. در آن دوره با کوپن حتی استکان و نعلبکی هم به مردم می‌دادند. استکان‌های تولید داخل که شکل خاصی هم داشتند و انگار فقط برای آن دوره ساخته شده بودند.این استکان‌های کوچک با نقوش چند وجهی برجسته و کوچک در همه خانه‌ها یافت می‌شد.

جالب اینجاست که در وضعیت سفید این استکان‌ها دیده می‌شوند و این یعنی سازندگان وضعیت سفید به ریزترین جزئیات هم توجه داشته‌اند.محمدرضا شجاعی، طراح صحنه و لباس وضعیت سفید اما مثل خیلی دیگر از طراحانی نیست که در مقابل تمجید ما از طراحی صحنه این سریال به‌اصطلاح به کارش پَر و بال بدهد و بگوید بله ما شق‌القمر کردیم و کاری کردیم، کارستان! لوازم را به هزار سختی و مکافات تهیه کردیم و رنج‌ها بردیم! او درباره طراحی صحنه وضعیت سفید در ابتدا به گروه خوب و منسجم این سریال اشاره می‌کند و می‌گوید: وقتی فیلمنامه را خواندیم و نظرات آقای نعمت‌الله را شنیدیم همه دست به دست هم دادیم تا آنچه که کارگردان می‌خواست را مهیا کنیم. برخی از لوازم را کسانی آوردند که در تیم سازنده بودند. حتی برای تهیه این لوازم به خانه مادربزرگ‌ها و پدربزرگ‌هایشان هم سری زدند. برخی را هم از سمساری‌های میدان امام حسین، مولوی، منطقه گمرک و بازار سیداسماعیل تهیه کردیم.

چینش لوازم صحنه در سریال وضعیت سفید ویژه است. اکثر صحنه‌ها شلوغ است و پر از وسایل مختلف. این نوع چینش هم می‌تواند سلیقه طراح صحنه باشد و هم‌ پیشنهاد کارگردان. به گفته شجاعی در وضعیت سفید بیشتر کارها و چینش‌ها پیشنهاد حمید نعمت‌الله بوده. او روی لوازم صحنه حساسیت ویژه‌ای داشته و تا آنچه را که مدنظرش بوده در صحنه آماده نمی‌شده، تصویربرداری را آغاز نمی‌کرده است. شجاعی در این باره می‌گوید: کارگردان می‌خواست با لوازم صحنه حس نوستالژی را در مخاطبان زنده کند و خاطرات آنها را جانی تازه بدهد.

انگیزه آقای نعمت‌الله در این بخش از کار آنقدر زیاد بود که همه گروه را وامی‌داشت تا آنچه را او می‌خواهد مهیا کنند.با دیدن پلان‌هایی که در مدرسه گرفته شده و حجم زیاد لوازم صحنه در این مکان، بیننده به این نتیجه می‌رسد که گروه صحنه و لباس برای این بخش از کار باید سختی زیادی را تحمل کرده باشند. اما شجاعی چیز دیگری می‌گوید: مدرسه‌ای که ما به عنوان لوکیشن از آن استفاده کردیم یکی از انبارهای متروکه آموزش و پرورش است. شجاعی از همکاری با گروه سازنده سریال وضعیت سفید راضی است، او می‌گوید: کار سخت بود اما ما این سختی را حس نمی‌کردیم چون آنقدر گروه با هم صمیمی بودند که حس کار و خستگی به ما دست نمی‌داد! ما 2 سال کنار هم زندگی کردیم و لذت بردیم. اگر وضعیت سفید در انتقال حس زندگی موفق شده است به این دلیل است که زندگی در پشت صحنه این سریال هم جاری بود.سریال وضعیت سفید با بودجه الف ویژه تولید شده است. بودجه خوب می‌تواند حامی خوب و موثری هم برای کار باشد.

شجاعی اما نظر دیگری دارد، او می‌گوید: لوازم صحنه بودجه زیادی لازم نداشت، اما بودجه‌ای که به کار اختصاص داده شد در جاهای دیگر هزینه شد. زمانی که برای تصویربرداری در نظر گرفته شده بود، طولانی‌تر شد و این باعث شد تا هزینه تولید بسیار بالا برود و این بالا رفتن زمان تصویربرداری مشکلاتی را برای تهیه‌کننده به وجود آورد. باغ و خانه‌های آن لوکیشن اصلی سریال وضعیت سفید هستند. شجاعی و گروهش از یک باغ متروکه باغی ساخته‌اند که بیننده باور کند می‌توان در آن زندگی کرد. شجاعی در این‌باره می‌گوید: چون می‌دانستیم حدود 2 سال با ساختمان و خانه‌های باغ کار داریم همه آنها را ساختیم تا در زمان تصویربرداری دچار مشکل نشویم.

طاهره آشیانی / گروه رادیو و تلویزیون