شعر جوان و ابداع

برهمین اساس من شاعران جوان را دعوت می‌کنم که ضمن توجه به صور و ظواهر شعر و وجوه صوری آن در پی آن باشند‌ بتوانند همان کاری را انجام دهند که گذشتگان ما انجام داده‌اند. یعنی به دنبال اندیشه و هویت قومی و دینی باشند.اگر به‌طور تفسیری به تاریخ شعر بنگریم می‌بینیم تعدادی قله‌های کوچک که از آنها آثار چشمگیری بر جای نمانده است حرکتی را آغاز کرده‌اند تا به رودکی رسیده‌اند و رودکی نقطه قابل اتکایی برای جریان‌های بعد از خودش بوده است شاعری که پایه‌های شعرش بر اندیشه و معرفت استوار است.نکته دیگری که باید به آن اشاره کنم و به نوعی مشکل اصلی شعر معاصر هم محسوب می‌شود و از روزگار نیما و شاگردان او آغاز شده، این است که جماعت شاعر همواره به دنبال سبک مشخصی بوده‌اند و به تعبیر شفیعی‌کدکنی این سبک مشخص به سادگی به دست می‌آید اما مانایی شعر را تضمین نمی‌کند.

کافی است به فراگیرترین شاعر زبان فارسی یعنی حافظ و آثارش نگاه کنیم، درمی‌یابیم که بسامد ابداع در کار حافظ بسیار کمتر از سایرین است اما آنچه سبب شده، دیوان حافظ در تمامی خانه‌ها کنار قرآن قرار گیرد، این است که حافظ تمامی ادوار فکری پیش از خویش را در شعرش شاخص می‌کند و این هنر اصلی حافظ است.هنگامی‌که بتوانیم مضامین را به موضوع یا پیام‌ها را به کد تبدیل کنیم، شاعری ملی و ماندگار می‌شویم و برجسته‌ترین نمونه چنین شاعری از قرن هشتم به بعد همان حافظ است.

بنابراین شاعران جوان نباید فراموش کنند که غول‌های ادبی‌ای چون حافظ، سعدی، فردوسی و مولانا پشت سر آنها و شاعری چون بیدل پیش روی آنهاست، چراکه هرگونه ابداع صوری را بیدل در شعرش آورده و به کمال رسانده است.

در پایان این نکته را هم نباید فراموش کرد که آنچه در دهه اخیر نگرانی اصلی من بوده این است که شعر ما آهسته آهسته به سوی شکل‌زدگی پیش می‌رود و باید بتوانیم کلیدهایی را برای پیوند ادبیات داستانی کنونی با صورت اجمالی ادب، یعنی شعر معاصر پیدا کنیم و این امر نیازمند گفت‌و‌گوی قصه‌نویس و شاعر با یکدیگر است تا داده‌های ذهنی خود را با یکدیگر رد و بدل کنند. توجه داشته باشیم که دستمایه کار شاعر و قصه‌نویس، زبان و واژه است و هر 2 از تخیل استفاده می‌کنند و درخشش خود را مدیون درخشش زبان هستند. به عبارت دیگر اگر هر یک به زبانی ویژه دست یابند به موفقیت رسیده‌اند و برای ارتقای زبان، شاعران و قصه‌نویسان باید با یکدیگر در ارتباط باشند و آثار همدیگر را مطالعه کنند.

یوسفعلی میر شکاک
شاعر و نویسنده