فروپاشی تفکر سرمایه داری

تا پیش از فروپاشی شوروی سابق دو نظام کمونیستی براساس اقتصاد بسته دولتی و دیگری اقتصاد باز و لیبرالیستی غربی در جهان حاکم بود. با فروپاشی شوروی سابق عملاً نظام کمونیستی فروپاشید و غرب نیز با استفاده از این فرصت خود را تنها الگوی جهانی معرفی کرد.

غرب بر این ادعا بوده که نظام سرمایه داری و لیبرالیستی می‌تواند اقتصاد و سیاست جهان را تعریف سازد و جهان چاره‌ای جز پذیرش این امر را ندارد. پس از گذشت دو دهه یک جانبه گرایی غرب در اقتصاد جهان، اکنون تحولی قابل توجه در عرصه اقتصاد دیده می‌شود.

بحران اقتصادی شدید در درون اروپا و آمریکا می‌رود تا این کشورها را به آشوب و نا آرامی و انزوای جهانی سوق دهد. نکته‌ای  مهم در این تحولات آنکه اولا ملتهای اروپایی و آمریکایی‌ها برخلاف گذشته که خواست خود را بهبود شرایط اقتصادی عنوان می‌کردند،اکنون به دنبال حذف نظام سرمایه داری هستند.

 نکته جالب توجه آنکه شعار مردم آمریکا در اعتراضات زنجیره‌ای و طولانی مدت «وال استریت» حذف نظام سرمایه داری و بورس" وال استریت" به عنوان نماد نظام سرمایه داری غرب است. مردم این کشورها دریافته‌اند که بحران اقتصادی آنها نه به دلیل بحران جهانی و چالش‌های بخش صنعتی بلکه بر حاکمیت تفکر سرمایه داری به ساختار سیاسی آنها است.

تفکری که در آن جامعه، فدای ثروتمندان و صاحبان سرمایه می‌گردد چنانکه کمکهای اقتصادی دولتها نیز به این افراد است و جامعه هیچ دستاوردی از آن ندارد. ملتهای غربی برای نخستین بار به دنبال حذف نظام سرمایه داری هستند و مسأله استقلال و درآمد به امری حاشیه‌ای برای آنها مبدل شده است.

ثانیا، نکته دیگر آنکه جهانیان نیز دوری از اقتصاد غرب را در پیش گرفته‌اند به گونه‌ای که بسیاری از کشورها به دنبال جایگزینی مدلی بومی و یا جدید در اقتصاد خود هستند. برخی مدل چینی را در پیش گرفته‌اند، برخی اقتصاد بومی را اجرا می‌کنند.

نکته مهم آن است که اقتصاد اسلامی از جمله کاربردی‌ترین مولفه‌هایی است که بسیاری از کشورها حتی جوامع غیر اسلامی آن را دریافته و به سمت آن حرکت می‌کنند،اقتصادی که پویایی و جهان شمولی بودن را برای خروج از بحران اقتصادی پیش روی ملتها و دولتها قرار می‌دهد.

به هر تقدیر می‌توان گفت که اعتصا‌ب‌ها و اعتراضات اخیر مردم اروپا و آمریکا دارای یک شاخصه جدید است و آن اینکه محور اعتراضات را حذف نظام سرمایه داری تشکیل می‌دهد امری که غرب همواره از آن هراس داشته چرا که حذف تفکر سرمایه داری به منزله فروپاشی غرب و سلطه جهانی آن است که سالها با نام اقتصاد پیشرفته از آن برای سلطه بر کشور استفاده می‌کرده است.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین