دالکی به نخلستان‌ها نمی‌رسد

این رودخانه از اهمیت بسزایی در نزد مردم این مناطق برخوردار است؛ چراکه امرار معاش حدود 10 هزار خانوار از ساکنان شهرهای برازجان، دالکی، وحدتیه، سعدآباد و تعداد قابل توجهی از روستاهای منطقه در گرو تامین آب و رعایت حقابه رودخانه دالکی است.

به گفته سیاوش هنری، رئیس امور آب شهرستان دشتستان، رودخانه دالکی به دلیل خشکسالی‌های 6 سال اخیر بشدت دچار کم آبی شده است به نحوی که تا قبل از خشکسالی میانگین آبی آن 5 تا 6 متر مکعب آب در ثانیه بود که این میزان در بعد از خشکسالی به کمتر از 5/1 متر مکعب در ثانیه رسیده است؛ یعنی در واقع کمتر از 75 درصد کاهش منابع آبی در این رودخانه داشتیم. دلیل اصلی آن هم کاهش بارندگی طی سالیان گذشته است. وی با بیان این‌که افت منابع آب‌های زیر زمینی ناشی از خشکسالی‌های اخیر نیز در کاهش سطح آب رودخانه دالکی تاثیر بسزایی داشته است، می‌افزاید: مطالعات احداث سد دالکی با ظرفیت مخزنی بالغ بر 434 میلیون متر مکعب در استان بوشهر آغاز شده که فاز یک آن به اتمام رسیده است و فاز 2 مطالعات آن در حال انجام است که در مقایسه با ظرفیت سد نرگسی در استان فارس که در بالا دست سد دالکی قرار است احداث شود، بیش از پنج و نیم برابر است.

هنری می‌گوید: اگر چه کاهش بارندگی دلیل اصلی کمبود آب رودخانه دالکی است، اما بهره‌برداری غلط از برداشت آب این رودخانه توسط کشاورزان و باغداران دلیل دیگر آن است و تا زمانی که مصرف آب مدیریت نشود، این مشکل همچنان پابرجاست.

این مقام مسوول، آبیاری نخیلات با روش‌های غیراصولی و منسوخ شده قدیم و عدم تمایل کشاورزان و باغداران جهت استفاده از روش‌های آبیاری نوین و تحت فشار را از دلایلی ذکر می‌کند که در صورت ادامه می‌تواند همچنان بحران کم آبی رودخانه دالکی را تداوم بخشد و لازم است با اطلاع‌رسانی مناسب نسبت به مشارکت هر چه بیشتر کشاورزان در بهینه‌سازی مصرف آب رودخانه اهتمام شود.

یکی از باغداران پایین دست رودخانه دالکی در این زمینه به «جام‌جم»؛ می‌گوید: درست است که وضعیت بارندگی‌های سالیان گذشته در کاهش آب رودخانه دالکی تاثیر داشته است، اما فعالیت کارگاه‌های سنگ شکن و کارخانه‌های تولید شن و ماسه در قسمت‌های پایین دست رودخانه دالکی باعث شده است تا دستگاه‌های مکانیزه این کارخانه‌ها برای دسترسی به منابع و معادن بیشتر به جان بستر اصلی این رودخانه بیفتند، به‌طوری که حفر گودال‌های عظیم در جای جای بستر این رودخانه موجب قطع شدن جریان آب شده و آبیاری حداقل 70 هزار اصله نخل موجود در باغستان‌های روستای دهقائد را غیرممکن می‌سازد.

غلامحسین مشکین‌پور می‌افزاید: تا زمانی که چاره‌ای اصولی اندیشیده نشود و بر فعالیت این پنج کارگاه سنگ شکن نظارت مستمر نباشد، امیدی به بهبود شرایط نداریم.

وی معتقد است، وجود سد انحرافی سرقنات در نقطه آغازین ورودی رودخانه دالکی به استان بوشهر باعث شده است تا همین مقدار آب هم به نخلستان‌های پایین دست رودخانه دالکی نرسد. در واقع آبی که به این مناطق سرازیر می‌شود تنها از طریق باغات و نخلستان‌های سرقنات و وحدتیه است که این زه هم با فعالیت سنگ‌شکن‌ها به نخلستان‌های ما نمی‌رسد.

مدیرکل امور آب استان بوشهر ، نیز عوامل اصلی خشک شدن رودخانه دالکی را خشکسالی‌های پیاپی، تغییر اقلیم و همچنین برداشت آب از بالا دست رودخانه دالکی یعنی قسمت‌های واقع شده در استان فارس که بیشتر آن صرف آبیاری مزارع کشت برنج و شالیکاری می‌شود، می‌داند و می‌گوید: با توجه به این‌که آب رودخانه دالکی نخلستان‌های منطقه دشتستان یعنی دالکی، وحدتیه، سعدآباد و آبپخش را تامین می‌کند، خشک شدن آن از بین رفتن 8400 هکتار نخلستان با حدود 1500 اصله نخل موجود در این نواحی را در پی خواهد داشت و موجب بیکاری قریب به 6000 نفر کشاورز و باغدار می‌شود.

شاپور رجایی با رد این موضوع که با احداث سد نرگسی در بالا دست رودخانه دالکی، بخش اعظمی از آب رودخانه در استان فارس مصرف شده و دیگر آبی نمی‌ماند که پشت سد دالکی ذخیره شود و جهت مزارع کشاورزی دشتستان استفاده شود، می‌گوید: طبق تصمیم وزارت نیرو آب تخصیص یافته به هر سد 2‌/‌434 میلیون متر مکعب است، لذا مشکلی پیش نخواهد آمد.

هدیه بیت سیاح ‌/ ‌جام‌جم دشتستان