مقبره سنگ‌نوشته‌های تاریخی

وجه تسمیه این بنای عظیم، که به گنبد جبلیه یا جبل‌سنگ معروف است، مشخص نیست، شاید فقط به این علت که از سنگ بنا شده است.

جبل‌سنگ بنایی هشت‌ضلعی است و با لاشه سنگ و ملات گچ و آهک ساخته شده است؛ لازم به ذکر است که ساقه گنبد از سنگ و قبه آن از آجر ساخته و سطوح خارجی گنبد نیز با همین ملات صاف و هموار شده است. بنا از داخل دارای شانزده نورگیر است؛ این نورگیرها نور داخل بنا را تأمین می‌کند. گنبد در گذشته دارای دو در ورودی بوده که امروزه یکی از آنها مسدود شده است.

در حال حاضر کاربری این بنا موزه سنگ است. از تاریخ ساختمان بنا و نام بانی آن اطلاعی در دست نیست. اگر چه در کتاب تذکره الاولیا یا مزارات کرمان تالیف محرابی کرمانی، که در فاصله سال‌های 925 و 939 هجری قمری تألیف شده، از این گنبد سخنی رفته، اما متأسفانه به هویت گنبد و تاریخ بنای آن اشاره‌ای نشده است.

بعضی از مردم، مطابق روایاتی که دهان به دهان به زمان ما رسیده، چنین اظهار می‌کنند که در گذشته در داخل گنبد قبری وجود داشته که مردم کرمان بخصوص زرتشتیان شهر به زیارت آن علاقه زیادی داشتند؛ براساس این باور، سنگ قبر تا سال 1333 در محل خود باقی بوده که در همین سال سیل آن را از بین برده است.

گروهی دیگر بنا را متعلق به بودایی‌ها می‌دانند که در گذشته در ایران ساکن بوده‌اند. در بعضی از کتب تاریخی از بناهایی به نام گنبد گبری و گنبد گنج سخن رفته است که از نظر موقعیت و مکان با محل امروزی این گنبدها مطابقت دارد. لیکن معلوم نیست این مساله تا چه اندازه مقرون به حقیقت است. امروزه به همت سازمان میراث فرهنگی کشور از این بنا به عنوان موزه سنگ و کتیبه‌های سنگی استفاده می‌شود که بازدیدکنندگان این بنا علاوه بر دیدن یکی از آثار بسیار زیبای تاریخی شهر کرمان؛ می‌توانند سنگ‌نوشته‌ها و سنگ‌مزارهای بسیار زیبایی را از دوران پیش از اسلام تا عصر حاضر در این مکان تماشا کنند.

احسان محمد حسینی