شاهدان بدانند

فرمانده شاهد مکلف است پس از دریافت احضاریه مقام قضایی، شاهد را به موقع اعزام کند. مقام قضایی مکلف است تا از گواهان به طور جداگانه و بدون حضور متهم تحقیق کند، همچنین تحقیق از گواهان در دادسرا غیرعلنی است. گواه قبل از ادای شهادت باید سوگند یاد کند البته حق دارد از این عمل خودداری کند که در این صورت شهادت او بدون سوگند شنیده می‌شود.

شاهد می‌تواند از امضای اظهارات خود امتناع کند که در این صورت اوراق بازجویی مربوط به او توسط مقام قضایی و منشی شعبه امضا می‌شود. گواه پس از دریافت احضاریه باید نزد مقام قضایی حضور پیدا کند مگر این که عذر موجهی داشته باشد. در صورت حاضرنشدن گواه، مقام قضایی دوباره او را احضار می‌کند و پس از مرتبه دوم اگر بدون عذر موجه حاضر نشود جلب می‌شود. اگر گواه برای حضور نزد مقام قضایی مدعی ضرر و زیان از حیث شغل و کار خود شود یا درخواست هزینه ایاب و ذهاب کند، مقام قضایی با تعیین میزان آن، متقاضی شهادت (شاکی یا متهم) را مکلف به پرداخت آن خواهد کرد و اگر متقاضی احضار گواه توانایی پرداخت این هزینه را نداشته باشد به تشخیص مقام قضایی هزینه از بیت‌المال پرداخت می‌شود. در مواردی که دادگاه از گواهان درخواست ادای شهادت می‌کند و بعد معلوم شود که آنها خلاف واقع شهادت داده‌اند ـ اعم از این که به نفع یا ضرر یکی از طرفین دعوا باشد ـ علاوه بر مجازات شهادت دروغ چنانچه شهادت خلاف واقع آنان موجب وارد آمدن خسارت شود به پرداخت آن نیز ملزم می‌شوند.

هر گاه به علت غیبت یا بیماری، سفر، حبس و امثال آن حضور گواه ممکن نباشد گواهی بر شهادت گواه اصلی در دادگاه شنیده می‌شود. هر یک از طرفین دعوا که به شهادت گواه متوسل شوند باید گواهان خود را در زمانی که دادگاه تعیین می‌کند حاضر و معرفی کند. گواهی هر گواه بدون حضور سایر گواهان شنیده می‌شود البته دادگاه می‌تواند بعد از شنیدن شهادت گواهان از آنان به صورت دسته‌جمعی تحقیق کند. هیچ‌یک از طرفین دعوی حق ندارند اظهارات گواه را قطع کنند و می‌توانند سوالات خود را پس از ادای شهادت مطرح کنند. دادگاه نمی‌تواند گواه را به ادای شهادت تشویق یا در کیفیت ادای آن راهنمایی و کمک کند همچنین نمی‌تواند او را از ادای شهادت منع کند، اظهارات گواه باید عینا در برگ صورتجلسه قید شده و به امضای شاهد برسد و اگر نخواهد یا نتواند امضا کند مراتب امتناع یا ناتوانی او در صورتجلسه آورده می‌شود. در امور مدنی نمی‌توان گواه را جلب کرد. در صورت معذوربودن گواه برای حضور در دادگاه یا به تشخیص دادگاه می‌توان شهادت او را در محل کار یا منزلش شنید.