کاهش عرضه شیر به بازار

کاهش عرضه شیر طی 2 هفته گذشته در سوپرمارکت‌ها و مغازه‌های سطح شهر حاکی از کاهش تولید این محصول در صنایع شیر ایران است، اما در مورد این که آیا دلیل این کاهش تولید عمدی است یا خیر، نظرات گوناگونی مطرح می‌شود.

برخی مغازه‌داران می‌گویند این کاهش نوعی زمینه‌سازی برای افزایش قیمت شیر است. یکی از صاحبان خرده‌فروشی سطح شهر به «جام‌جم» گفت: شیر توزیعی روزانه به این واحد حدود 50 درصد کاهش یافته و کم شدن عرضه شیر باعث شده تا شیر موجود جوابگوی تقاضا نباشد و موجودی محصول تا بعدازظهر به اتمام برسد.

وی دلیل این مساله را کاهش تولید و عرضه از سوی کارخانه‌ها دانست و افزود: کارخانه‌ها به دنبال افزایش قیمت محصول خود هستند و تاکنون نیز برخی کارخانه‌ها قیمت محصول خود را افزایش داده‌اند.

اما از سوی دیگر تولیدکنندگان عدم تحقق وعده‌های دولت در اختصاص یارانه‌های تولید و بلاتکلیفی در این زمینه را عامل زیاندهی دامداران و کاهش میزان شیر تولیدی می‌دانند.

مشاور انجمن صنفی صنایع لبنی ایران دلیل کاهش عرضه شیر از سوی کارخانه‌ها را کاهش ورودی شیر به کارخانه‌ها دانست و به «جام‌جم» گفت: ورودی شیر به کارخانه‌ها از سوی دامداری‌ها 30 درصد کاهش یافته و می‌توان گفت 80 تا 90 درصد کارخانه‌ها با کمبود ورودی شیر مواجه‌اند.

حسین چمنی در پاسخ به این سوال که با توجه به افزایش قیمت خرید شیر از دامداری‌ها به 520 تومان، چرا دامداری‌ها فروش شیر خود را به کارخانه‌ها کاهش داده‌اند، افزود: نمی‌توانم در این باره قضاوت کنم، اما آنچه مسلم است دامداری‌ها به دلیل افزایش قیمت نهاده‌ها و هزینه‌های تولید ناراضی هستند.چمنی تصریح کرد: همان‌طور که رئیس تشکل دامداران نیز اعلام کرده به دلیل افزایش قیمت نهاده‌ها جیره‌ای که به دام‌ها داده شده، کافی نبوده و روی تولید شیر تاثیر گذاشته است.

وی با اشاره به این‌ که هزینه تمام شده تولید شیر خام در کشور بالاست، گفت: در این زمینه دامدار مقصر نیست. در واقع ممکن است 10 درصد بالا بودن هزینه تولید به بحث مدیریت و بهره‌وری و اصلاح نژاد دام برگردد، اما 90 درصد افزایش هزینه تولید به قیمت نهاده‌ها برمی‌گردد که با توجه به افزایش قیمت‌های جهانی تهیه آن برای دامداران گران تمام می‌شود.مشاور مدیرعامل صنایع شیر ایران در پاسخ به این سوال که آیا حمایت یارانه‌ای از بخش تولید (دامداری‌ها) نشده است، گفت: قرار بود رویه پرداخت یارانه‌ شیر از سمت مصرف‌کننده به تولیدکننده تغییر یابد و مبالغی در قالب خرید علوفه و تامین نهاده‌ها به دامداران پرداخت شود تا قطع همزمان یارانه و تک‌نرخی شدن شیر موجب متضرر شدن دامداران نشود، اما تاکنون خبری از این پرداخت‌ها نشده است.

وی در مورد افزایش قیمت برخی محصولات لبنی اظهار کرد: با اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها و تاثیر قیمت حامل‌های انرژی بر هزینه‌های تولید سازمان حمایت اجازه داد تا قیمت محصولات لبنی 10 درصد افزایش یابد، اما این 10 درصد زمانی بود که قیمت خرید شیر از دامداری‌ها افزایش نیافته بود، اما با تعیین شدن قیمت 520 تومان برای خرید هر کیلو شیر از دامداری‌ها صنایع فرآورده‌های لبنی باز هم هزینه‌هایشان افزایش یافت، چرا که شیر خام 70 درصد قیمت تمام شده فرآورده‌های لبنی را تشکیل می‌دهد، در نتیجه منطقی است که قیمت محصولات 10 درصد دیگر افزایش یابد.

مشاور انجمن صنفی صنایع لبنی ایران افزود: در 10 سال گذشته حاشیه سود صنایع شیر از 12 درصد به زیر 4 درصد کاهش یافته و این نشان می‌دهد صنعت شیر به سمت بحران پیش می‌رود.

به عقیده چمنی، بهترین راه حمایت از تولید و مصرف‌کننده این است که دولت یارانه تولید را پرداخت کند، چون دامدار خط مقدم تولید است و بسیاری از دامدارها در مرحله زیاندهی هستند و اگر یارانه تولید به آنها اختصاص یابد، باعث کاهش هزینه‌های تولیدشان می‌شود که در نهایت به نفع مصرف‌کننده است.وی با اشاره به این‌ که گرانفروشی با گرانی متفاوت است، گفت: در حال حاضر کشور با تورم 2 رقمی مواجه است و همین باعث می‌شود هزینه تولید افزایش یابد در نتیجه نمی‌توان با کنترل دولتی قیمت‌ها را کاهش داد.

مشاور انجمن صنفی صنایع لبنی ایران افزود: اکنون 850 برند و واحد تولیدی در کشور با مجوز وزارت صنایع و وزارت جهاد کشاورزی در زمینه تولید مواد لبنی فعالند و اگر مکانیزم عرضه و تقاضا حاکم باشد، تولیدکنندگان برای حفظ سهم بازار مجبورند در چنین فضای رقابتی با افزایش کیفیت تولید و کاهش حاشیه سود اقدام به تولید کنند.

سعید سلطانی، مدیرعامل اتحادیه مرکزی دامداران نیز با تایید کاهش میزان شیر تولیدی به «جام‌جم» گفت: 70 درصد هزینه تولید شیر مربوط به خوراک دام است. در حال حاضر قیمت نهاده‌ها بشدت افزایش یافته و قیمت هر کیلو جو از 311 تومان در فروردین به بیش از 500 تومان در روزهای اخیر رسیده است، بنابراین طبیعی است که وقتی فقط قیمت یک کیلو جو از قیمت یک کیلو شیر بالاتر باشد، دامدار زیان می‌بیند.وی افزود: اعمال جیره‌بندی خوراک دام از سوی دامداران باعث کاهش 20 درصدی تولید شیر شده است، چون دامدارها مجبورند خوراک گران به دام بدهند و شیر استحصالی را ارزان بفروشند، بنابراین برای خسارت کمتر جیره غذایی را کاهش داده‌اند.سلطانی در پاسخ به این سوال که آیا قیمت 520 تومان برای خرید شیر اعمال می‌شود، گفت: متاسفانه خیلی از کارخانه‌ها با این قیمت شیر نمی‌خرند و می‌توان گفت خرید شیر از دامداران به طور متوسط با قیمت 440 تا 450 تومان صورت می‌گیرد که جوابگوی هزینه‌ها نیست.

وی درباره یارانه تولید گفت: قرار بود براساس قانون بودجه 90 کشور، 500 میلیارد تومان برای حمایت از این بخش یارانه تولید بدهند، اما اختصاص آن در بلاتکلیفی است و حتی رویه و روش‌های عملیاتی کردن آن نیز مشخص نیست و با توجه به زیان دامداران اختصاص آن ممکن است زمانی صورت گیرد که نوشداروی بعد از مرگ سهراب باشد.

پیش از این، محمدرضا فرزین، دبیر ستاد هدفمندی یارانه‌ها طی گفت‌وگویی درباره یارانه شیر بیان کرده بود با توجه به این‌ که دامداران به دلیل خرید پایین‌تر از قیمت تمام شده شیر در کارخانه‌ها معترض بودند و منابع محدود یارانه شیر اجازه افزایش گروه‌های هدف را نمی‌داد، تلاش می‌کنیم روش پرداخت یارانه شیر با هدف حمایت از تولیدکنندگان (دامداران) و همچنین افزایش گروه‌های هدف و دسترسی بیشتر مردم به شیر تغییر کند.

وی افزود: در روش جدید، قیمت تمام شده تولید شیر برای دامداری‌ها و قیمت فروش آن برای مصرف‌کننده به تفکیک استان‌ها تعیین می‌شود و قیمت‌های استانی خواهیم داشت که با همکاری استانداری‌ها و نهادهای ذی‌ربط و همچنین نظارت سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان انجام می‌شود.

هر چند قیمت خرید شیر در استان‌ها تعیین شده است، اما هنوز اعتبار تعیین شده برای یارانه تولید برای حمایت از دامداران اختصاص نیافته و به نظر می‌رسد با تاخیر آن دامداران خسارت بیشتری دیده و در نهایت با کاهش عرضه شیر، مصرف‌کننده نهایی که حالا یارانه‌ای برای مصرف ندارد، متضرر خواهد شد.

سیما رادمنش / گروه اقتصاد