وقتی سیستم ایمنی بدن بیمار می‌شود

لوپوس ازجمله بیماری‌های خودایمنی و نوعی بیماری التهاب مزمن است که قسمت‌هایی از بدن مانند مفاصل، پوست، خون و کلیه‌ها را در بر می‌گیرد. در این وضعیت سیستم ایمنی بدن بیمار به بافت‌ها و سلول‌های خودش حمله می‌کند که همین موضوع منجر به بروز درد، التهاب و اغلب آسیب وارده به اندام‌ها می‌شود.

لوپوس وضعیت بسیار متغیری است و هر بیمار مبتلا ممکن است علائم متفاوتی با فرد بیمار دیگر داشته باشد و همین موضوع، امر تشخیص را دشوار می‌کند؛ گاهی علائم این بیماری ممکن است با سایر بیماری‌ها تشابه داشته باشند. شدت نشانه‌های لوپوس هم متفاوت است، به طوری که گاه به طور ناگهانی و گاه به آهستگی بروز می‌کنند، گاهی خفیف، شدید، موقتی یا دائم هستند.

در واقع علائم لوپوس معمولا به سیستم‌هایی از بدن بستگی دارد که تحت تاثیر قرار گرفته‌اند ولی به طور کلی علائم معمول این بیماری عبارتند از خستگی شدید یا طولانی‌مدت،‌ تب، کاهش یا افزایش وزن،‌ درد،‌ سفتی یا التهاب مفاصل، وجود جاهای جوش به شکل پروانه‌ای روی صورت که گونه‌ها و بینی را هم می‌پوشاند، زخم‌های پوستی بویژه در دست‌ها، بازوها، صورت، گردن و پشت که با نور آفتاب تشدید می‌شوند، زخم‌های دهانی،‌ ریزش مو، سفیدی یا کبودی انگشت‌های دست و پا در مواجهه با سرما یا موقعیت‌های پراسترس،‌ کوتاهی نفس، درد قفسه سینه، خشکی چشم‌ها، کبود شدن بدن، اضطراب، افسردگی، کاهش حافظه، دردهای عضلانی، کاهش اشتها، تورم غدد همچنین گاهی افراد مبتلا با دردهای شکمی، تهوع، استفراغ و اسهال، تورم دست و پاها به خاطر مشکلات کلیوی، کم‌خونی، لخته خون غیرعادی و حملات صرع مواجه می‌شوند.

در موارد شدید این بیماری مشکلاتی همچون مشکلات کلیوی که ممکن است منجر به مرگ بیمار شود، ایجاد می‌شوند. مشکلات سیستم عصبی مرکزی که خود را با سردرد، سرگیجه، مشکلات حافظه، صرع و تغییرات رفتاری نشان می‌دهد و مشکلات خونی و عروقی که باعث افزایش خطر کم‌خونی و خونریزی می‌شوند را هم در موارد شدید بیماری می‌توان مشاهده کرد. همچینین مشکلات ریوی که بر اثر التهاب محفظه ریه باعث دشواری در تنفس می‌شود را هم باید به این موارد افزود.

در ضمن عفونت از پیامدهایی است که در نتیجه درمان لوپوس ایجاد می‌شود و طی آن سیستم ایمنی ضعیف شده و بدن در مقابل عفونت‌ها آسیب‌پذیر می‌شود. انواع سرطان‌ها بویژه سرطان ریه و کبد ازجمله مشکلاتی است که فرد بر اثر ابتلا به لوپوس بیشتر در معرض آن قرار می‌گیرد.

در این بیماری مرگ بافت استخوانی بر اثر کاهش جریان ذخیره خونی به بافت استخوانی ایجاد می‌شود. از سوی دیگر لوپوس مشکلات بارداری را افزایش می‌دهد و زن باردار مبتلا به لوپوس بیشتر در معرض سقط جنین، افزایش فشار خون بارداری و تولد زودرس نوزاد قرار می‌گیرد.

درمان‌هایی که برای لوپوس صورت می‌گیرد به علائم بیمار بستگی دارد و درواقع با هدف کاهش التهاب بافت‌های بدن و تحت کنترل درآوردن ناهنجاری‌های سیستم ایمنی که عامل التهاب هستند و نیز جلوگیری از بروز عوارض جانبی انجام می‌گیرند. این درمان‌ها کیفیت و طول زندگی بیماران را افزایش می‌دهند. به طور کلی 4 گروه از داروها در درمان لوپوس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی: این گروه داروها که معمولا در درمان التهاب روماتیسمی مفاصل مورد استفاده قرار می‌گیرند، در درمان لوپوس هم موثرند. استامینوفن، آسپیرین، ایبوپروفن و ناپروکسن نمونه‌های داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی هستند. این داروها به تنهایی یا در ترکیبی با سایر داروها به منظور کنترل درد، تب، سردرد، دردهای عضلانی، بی‌قراری و التهاب مفاصل ناشی از لوپوس به کار می‌رود. اگرچه این داروها را بدون نسخه هم می‌توانید تهیه کنید، ولی به خاطر داشته باشید مصرف خودسرانه آنها می‌تواند عوارض خطرناکی مانند ناراحتی‌های گوارشی و خونریزی معده، سوزش سر دل، مشکلات کلیوی، اسهال و از دست دادن آب بدن را برای افراد مبتلا به لوپوس به همراه داشته باشد، پس حتما تحت نظر پزشک اقدام به مصرف این داروها کنید.

داروهای درمان مالاریا: با این که هیچ ارتباطی میان لوپوس و مالاریا وجود ندارد، ولی داروهایی که در درمان مالاریا کاربرد دارند، در درمان لوپوس هم موثرند. این داروها به طور کلی شدت علائم را کاهش می‌دهند. عوارض جانبی داروهای درمان‌کننده مالاریا عبارتند: از مشکلات بینایی، ناراحتی‌های گوارشی و ضعف عضلانی. معروف‌ترین داروی این گروه «هیدروکسی کلروکویین» است که به صورت تنها یا در ترکیب با سایر داروها به منظور کاهش علائمی چون خستگی، درد مفاصل، زخم‌های دهانی، ریزش مو، جوش‌های پوستی و التهاب ریه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کورتیـکواستروئیدها: کـورتیـکواستروئیدها هورمون‌هایی هستند که به صورت مصنوعی ساخته شده‌اند و اثراتی مانند استروئیدهای تولید شده در بدن دارند. این هورمون‌ها به طور طبیعی به مقدار کم فرآیندهای بدن را تحت کنترل درمی‌آورد و زمانی که به عنوان دارو و به مقدار بالا مورد استفاده قرار گیرند، التهاب را کاهش می‌دهند و در کاهش علائم لوپوس موثرند. بیمارانی که بیماری آنها شدید است به مقدار بالایی از کورتیکواستروئیدها و بیمارانی که بیماری آنها مزمن و خفیف است، به مقدار کمی از این دارو نیاز دارند. از نمونه‌های این داروها می‌توان به پریدنیزون، هیدروکورتیزون، ‌متیل پریدنیزولون و دگزامتازون اشاره کرد. این داروها در طولانی مدت عوارضی چون اضافه وزن، کبودی، پوکی استخوان، فشار خون بالا، تپش قلب، دیابت و افزایش خطر عفونت را به همراه خواهد داشت.

داروهای خنثی‌کننده سیستم ایمنی: این داروها با مسدود کردن تولید سلول‌های ایمنی، سیستم ایمنی بدن را تعدیل یا خنثی می‌کنند. در بیماری لوپوس که به خاطر فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی رخ می‌دهد، استفاده از این داروها می‌تواند موثر باشد، ولی این داروها هم با عوارض جانبی همچون تهوع، استفراغ، ریزش مو، مشکلات مثانه، کاهش باروری، افزایش خطر بروز سرطان و عفونت‌ها، آسیب‌های کبدی، کم‌خونی و کاهش سلول‌های سفید خونی همراه است.

علاوه بر مصرف داروهای تجویزی توسط پزشک معالج، با تغییراتی که در سبک زندگی خود ایجاد می‌کنید، می‌توانید تغییرات مثبتی در شرایط خود به وجود آورید. داشتن استراحت و خواب کافی، کاهش مشغولیت و گرفتاری‌های روزمره و کاهش استرس، تغذیه مناسب و ورزش منظم بسیار تاثیرگذار است. قرار گرفتن در معرض نور خورشید می‌تواند شروع‌کننده حملات لوپوس باشد، پس لباس مناسب بپوشید، از کلاه و لباس آستین بلند و کرم ضدآفتاب استفاده کنید. این کارها جوش‌های پوستی را کاهش می‌دهد. البته گاهی نورهای فلورسنت داخل منازل هم می‌تواند در برخی افراد محرک شروع حملات لوپوس باشد.

ورزش منظم حملات را کاهش داده، حملات قلبی را کم و با افسردگی مبارزه می‌کند. دخانیات بخصوص مصرف سیگار خطر بیماری‌های قلبی را افزایش داده و اثرات لوپوس را روی قلب و عروق خونی تشدید می‌‌کند.

استفاده از رژیم غذایی سالم و مصرف میوه، سبزیجات و غلات عامل مهمی در جلوگیری از شروع حملات لوپوس به شمار می‌رود. اگر دچار فشار خون بالا، آسیب‌های کلیوی یا مشکلات معده‌ای ـ روده‌ای هستید باید محدودیت‌هایی را در رژیم خود رعایت کنید. به طور کلی غذای خاصی وجود ندارد که لوپوس را تشدید کند، ولی چنانچه احساس می‌کنید با مصرف غذا یا ماده‌ای علائم بیماری تشدید می‌یابد، آن را کنار بگذارید.