ساعت درونی چیست؟

نوری که وارد چشم‌ها می‌شود ساعت درونی را تنظیم می‌کند. در حالت طبیعی ساعت درونی به صورت چرخه‌های 24 ساعتی کار خود را دنبال می‌کند. یکی از مهم‌ترین راه‌هایی که ساعت درونی فعالیت‌های بدن را تنظیم می‌کند، از طریق تولید هورمون‌هایی مانند آدرنالین، کورتیزول و ملاتونین است. هرچه سن شما بالاتر می‌رود خواب شما بیشتر تحت تاثیر محرک‌های خارجی و داخلی مانند نور، صدا و اضطراب قرار می‌گیرد. ملاتونین همانند یک کلید تنظیم‌کننده عمل می‌کند و باعث جلو یا عقب رفتن ساعت درونی بدن می‌شود. تولید ملاتونین با افزایش سن کاهش می‌یابد. به همین علت است که جوان‌ترها بیشتر می‌خوابند و کمتر از خواب می‌پرند.

اختلال در ساعت درونی بدن نظم شبانه‌روزی بدن را به هم می‌ریزد. عوامل موثر بر اختلال در نظم شبانه‌روزی بدن عبارتند از: کارهای شیفتی، بارداری، تغییر در ساعت به دنبال تغییر موقعیت جغرافیایی، داروها و تغییر در رویه زندگی. این عوامل موجب بروز اختلالاتی از جمله خواب‌آلودگی و کاهش هوشیاری در کسانی که مجبورند به خاطر مسافرت و تغییر موقعیت جغرافیایی ساعت خود را جلو یا عقب بکشند، می‌شوند. افرادی که در شیفت‌های شب کار می‌کنند ممکن است دچار اختلال خواب شوند. برخی از افراد شب‌ها به سختی به خواب می‌روند به همین دلیل هنگامی که می‌خواهند صبح‌ها برای رفتن به سر کار یا مدرسه از خواب بیدار شوند دچار مشکل می‌شوند. برخی دیگر دچار خواب‌آلودگی عصرانه می‌شوند و زودتر از زمان معمول به خواب می‌روند و قبل از آن که لازم باشد از خواب بیدار می‌شوند. این‌گونه اختلالات براساس نوع مشکل، درمان متفاوتی دارند. هدف درمان در همه انواع این اختلالات تنظیم الگوی خواب افراد و تدوین برنامه مناسبی برای خواب است تا کیفیت زندگی افراد بهبود یابد. درمان معمولا شامل تکنیک‌های سلامت خواب و استفاده از محرک‌های خارجی مانند نوردرمانی و زمان‌درمانی است.