حکایت علم از زبان صنعت ‌

همچنین در یکی از گورهای این شهر بقایای پیکر زنی یافت شده که دارای چشم مصنوعی بوده و طبق مطالعات انجام شده، او مدت زمان زیادی را با آن چشم مصنوعی سپری کرده است. جنس و ماده‌ای که این چشم با آن ساخته شده هنوز بدرستی روشن نیست و تشخیص آن به آزمایش‌های بعدی موکول شده است اما به نظر می‌رسد ‌چشم مذکور از جنس قیر طبیعی که با نوعی چربی جانوری مخلوط شده، ساخته شده است. روی این چشم مصنوعی، ریزترین مویرگ‌های داخل کره چشم توسط مفتول‌های طلایی به قطر کمتر از نیم‌میلی‌متر طراحی شده‌اند، مردمک چشم در وسط طراحی شده و بجز آن تعدادی خطوط موازی که تقریبا یک لوزی را تشکیل می‌دهند، در پیرامون مردمک دیده می‌شود؛ از دو سوراخ جانبی واقع در دو‌سوی این چشم مصنوعی جهت نگهداری و اتصال آن به حدقه چشم استفاده می‌شده است.

در میان آثار هنری به دست آمده از شهر سوخته علاوه بر تخته نرد و شطرنج، یکی از نقاشی‌هایی که بر جامی سفالین کشیده شده، توجه جهان را بیش از پیش به این منطقه جلب و ثابت کرد که ساکنان شرق ایران، مردمانی بسیار باهوش و ذکاوت بوده‌اند.

تصاویر این جام‌ نشان داد ‌نخستین نقاشی متحرک (انیمیشن) دنیا در شهر سوخته خلق شد. هنرمند نقاش در این اثر بزی را تصویر کرده که با حرکت سریع و دورانی جام، به سمت درختی که در کنارش کشیده شده، در حال پرش است. ‌منصور سجادی‌، باستان‌شناس و سرپرست هیات کاوش‌های اخیر در شهر سوخته چندی پیش در گفت‌وگویی با «میراث خبر» گفته بود: «در کاوش‌های خود روی محوطه باستانی شهر سوخته به نکته بسیار جالبی برخورد کردیم. در جریان کاوش گوری که ظرف سفالین با نقاشی متحرک از آن به دست آمده بود، به اسکلتی برخورد کردیم که به احتمال فراوان تصویرگر همین جام بوده است. روی این جام سفالین نخودی رنگ، تصویر یک بز و یک درخت دیده می‌شود.

نقاشی این جام بسیار هنرمندانه دور تا دور آن انجام شده است. تصویرگر این جام، بز را به حرکت وا داشته و آن را با یک حرکت جهشی به درخت نزدیک کرده است. حرکت در این تصاویر بخوبی مشاهده می‌شود.» باستان‌شناسان با نزدیک کردن این تصاویر به یکدیگر موفق شدند نمونه‌ای از یک تصویر متحرک را در قالب یک فیلم 20ثانیه‌ای به دست آورند.

آثار و شگفتی‌های به دست آمده از شهر سوخته به همین‌جا ختم نمی‌شود. پارچه‌هایی که در شهر سوخته یافت شده در هیچ کجای دیگر مشابه ندارد. صنایع و هنرهای رایج در شهر سوخته، چیزهایی مانند ریسندگی، خراطی، معرق، سفالگری، حصیربافی، کفاشی، ساخت ابزار فلزی و ساخت زیورآلات بوده؛ ضمن آن‌که مراکز صنعتی آنان عموماً خارج از شهر قرار داشته است.