حواس شگفت‌انگیز

دو حس بویایی و چشایی را می‌توان از قدرتمندترین عوامل موثر در بهبود عملکرد سیستم گوارشی بدن به حساب آورد. در حقیقت حس چشایی عبارت است از احساس طعم و مزه مواد شیمیایی محلول که برای مثال در قالب مواد غذایی که می‌خوریم وارد دهان می‌شود. قسمت اصلی حس چشایی روی سطح فوقانی زبان قرار گرفته است و بزاق دهان به عنوان ماده‌ای که موجب انحلال مواد شیمیایی مختلف موجود در انواع غذاها می‌شود، نقش مهمی در احساس طعم و مزه غذاها ایفا می‌کند.

کد خبر: ۴۱۴۶۴۶

حس بویایی نیز عبارت است از احساس این مواد شیمیایی از طریق گیرنده‌های حسی که قادر به دریافت عطر و رایحه این مواد هستند. حس بویایی در مقایسه با حس چشایی طیف عملکردی گسترده‌تری دارد و حتی می‌تواند عطر و رایحه مواد و ترکیباتی که در محیط اطرافمان پراکنده است را نیز به‌خوبی احساس کند. بسیاری از محققان و دانشمندان بر این باورند که شدت حساسیت حس بویایی در مقایسه با دیگر حواسی که از آنها در مجموعه‌ای به عنوان حواس پنجگانه بدن نام برده می‌شود 1000 برابر بیشتر است. گیرنده‌های حسی بویایی در اعماق حفره بینی و در سطح سلول‌های پوششی بویایی مستقر شده‌اند. براساس محاسبات انجام شده در سطح سلول‌های پوششی بینی حدود 25 میلیون گیرنده بویایی وجود دارد. عمر مفید سلول‌های بویایی حدود 30 روز است و پس از آن، سلول‌های جدیدی جایگزین سلول‌های قبلی خواهند شد.

یک سر هر یک از این گیرنده‌های بویایی به پیاز بویایی متصل شده و وظیفه انتقال اطلاعات ثبت شده از طریق حس بویایی را به عهده دارد و به این ترتیب پیاز بویایی می‌تواندمحرک‌های عصبی و اطلاعات مربوط به آن را از این طریق به مغز ارسال کند. سر دیگر گیرنده‌های بویایی به مجموعه‌ای از تاژک‌ها یا تارموهای میکرسکوپی منتهی می‌شود که به عنوان یک پوشش حفاظتی در سطح غشای مخاطی بینی عمل می‌کنند. حس بویایی قادر است بیش از 10 هزار عطر و رایحه مختلف را از هم تشخیص دهد. زبان و قسمت اصلی حس چشایی است که دارای 5 تا 12 هزار پرز چشایی است. هریک از این پرزهای چشایی به طور متوسط از 50 گیرنده حسی تشکیل شده که عمر مفید آنها 10 روز است. به محض فرو بردن غذا در دهان یا کمی قبل از آن غدد بزاقی فعال شده و مایعی با خاصیت قلیایی را که همان بزاق است در داخل دهان ترشح می‌کند. بزاق یک حلال شیمیایی است که به کمک زبان مواد موجود در غذاها را تجزیه کرده و به حس چشایی کمک می‌کند تا بتواند طعم و مزه انواع مختلف غذاها را تشخیص دهد. زبان به کمک پرزهای قارچی شکلی که در سطح آن قرار دارد و موجب ناهموار شدن سطح زبان می‌شود به ما کمک می‌کند تا بتوانیم طعم انواع موادغذایی را که می‌خوریم احساس کنیم. بخش جلوی زبان، طعم و مزه شیرینی دو گوشه کناری زبان در قسمت جلو طعم شوری، دو قسمت کناری در قسمت عقب طعم ترشی و انتهای زبان نیز طعم تلخی را احساس می‌کند و به این ترتیب حس چشایی به کمک زبان انواع طعم‌ها را در چهار گروه اصلی شیرین، شور، ترش و تلخ از هم تشخیص داده و شناسایی می‌کند.