خانواده خوب

مفهوم «خانواده» یکی از آنهاست که مناسب با شرایط باید تغییراتی در ذهنیات خود نسبت به آن ایجاد کنیم. یکی از بهترین راهکارها برای این موضوع، مطالعه و آشنایی با نظریات دیگر در مورد خانواده است.

کتاب «خانواده خوب» یکی از کتاب‌های این حوزه است که با نثری ساده، امور مهم خانواده را تعریف و بررسی کرده است.بخش نخست کتاب با این سوال ساده و مهم شروع می‌شود.

از بدو پیدایش انسان روی کره‌ زمین، همواره زنان و مردان‌ با تشکیل کانونی به نام خانواده، عمری را در کنار یکدیگر سپری کرده، فرزندانی در دامان پر مهر خویش پرورده‌اند و سپس از این جهان رخت بربسته‌اند. طبیعی‌ترین شکل خانواده همین است که هیچ عاملی جز مرگ نتواند پیوند زناشویی را بگسلد و میان زن و شوهر جدایی بیفکند. کوشش مصلحان جامعه مخصوصا پیامبران خدا، پیوسته این بوده است که نظام خانواده، نظامی مستحکم و پایدار باشد و هرگز هیچ عاملی نتواند این کانون سعادت را متلاشی کند.

دنیای امروز که دنیایی مضطرب و پریشان است، به‌‌رغم پیشرفت‌های حیرت‌انگیز علم و صنعت، در مساله خانواده با مشکلات بزرگی روبه‌روست. برای این که بتوانیم مشکلات زندگی خانوادگی را از جامعه خود ریشه‌کن کنیم باید بدانیم که خانواده چیست و این واحد کوچک اجتماعی را چگونه باید دید و تعریف کرد.البته خانواده را از دیدگاه‌های مختلف می‌توان تعریف کرد که پاره‌ای از آنها سطحی و پاره‌ای دیگر عمیق است. واضح است که هر چه دیدگاه ما از عمق بیشتری برخوردار باشد، بهتر می‌توانیم به این نهاد، رونق ببخشیم و ناپایداری را از محیط آن دور کنیم.

شاید کسانی باشند که زناشویی آنها انگیزه اقتصادی دارد. پدری دختر خود را به خاطر سبک کردن هزینه زندگی به خانه شوهر می‌فرستد یا برای استفاده از مزایای اقتصادی، دخترش را به مرد ثروتمندی می‌دهد همچنان که بعضی از مردان، دختری را به خاطر ثروت او یا ثروت پدرش به همسری انتخاب می‌کنند. بعضی از ازدواج‌ها نیز به خاطر قدرت و موقعیت است. خانواده‌های قدرتمند و دارای موقعیت، در ازدواج‌های خود به این مساله توجه زیادی دارند؛ آنها می‌کوشند که از این راه، بر موقعیت و قدرت خود بیفزایند و نگذارند کسی از طبقه پایین‌تر به جمع‌شان اضافه شود.

زیبایی هم یکی از انگیزه‌هاست. بسیارند کسانی که زیبایی را اصل می‌دانند و به هیچ یک از ارزش‌های انسانی توجه نمی‌کنند. در مجموع، کسانی که به خاطر مال یا جمال و یا قدرت، تشکیل خانواده می‌دهند، خانواده برای آنها، کانون بهره‌گیری از ثروت، قدرت یا زیبایی است. از نظر ایشان با از بین رفتن آن امور، ‌بنیان خانواده نیز زایل می‌گردد. البته اسلام مخالف این نیست که زن و شوهر از مال، مقام، قدرت و جمال یکدیگر بهره‌مند شوند، اما به طور حتم، مخالف این است که اساس تشکیل خانواده، اموری مادی و غیر قابل دوام باشد.

نویسنده سپس به تعریف خانواده می‌پردازد و چنین می‌نویسد:

خانواده به تعبیر ساده عبارت است از کوچک‌ترین واحد اجتماعی که حاصل ازدواج یک زن و مرد است. تعریف دیگر، خانواده را شامل مجموعه‌ای از افراد می‌داند که با هدف و منافع مشترک زیر یک سقف گردهم می‌آیند.

اسلام، خانواده را گروهی متشکل از افرادی دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی معرفی می‌کند که هسته اولیه آن را ازدواج زن و مرد تشکیل می‌دهد و در پی برقراری رابطه زوجیت بین زن و مرد، هر یک دارای وظایف و حقوق جدیدی می‌شوند. ارتباط خویشاوندی در سایه ازدواج پدید می‌آید و اعضای آن دارای روابط قانونی، اخلاقی و عاطفی می‌‌شوند. اساس تشکیل خانواده آن است که زن و مرد بر اساس اراده خود به تاسیس آن همت گمارند و با پذیرش تکالیف مترتب بر آن به سوی اهداف متعالی ازدواج گام بردارند.

نویسنده کتاب پس از تعریف خانواده به موضوع مهم نقش خانواده در جامعه می‌پردازد.

خانواده تنها نظام اجتماعی است که در همه جوامع، اعم از مذهبی و غیرمذهبی، پذیرفته شده و توسعه یافته است. خانواده در جوامع مختلف از نقش، پایگاه و منزلت‌های گوناگون برخوردار بوده و با این که هسته‌ای کوچک از اجتماع محسوب می‌شود، در حیات اجتماعی مردم تاثیری فوق‌العاده دارد.

هسته اول همه سازمان‌ها و نهادهای اجتماعی، خانواده است. همه نقش‌های مربوط به ایجاد تمدن، انتقال مواریث، رشد و شکوفایی انسان‌ها به آن مربوط می‌شود. همه سنت‌ها، عقاید و آداب، ویژگی‌های فردی و اجتماعی از طریق خانواده به نسل جدید منتقل می‌گردد. جامعه متشکل از خانواده‌ها بوده و مختصات آن از طریق روابط خانوادگی قابل توصیف است. اثرات مفید یا زیان بخش خانواده به جامعه هم سرایت خواهد کرد. چگونگی مشی و سبک زندگی خانواده، در اخلاق جامعه و در صحت یا بیماری آن نقشی موثر دارد.

کتاب خانواده خوب توسط نشر شهر و با قیمت 3000 ‌ تومان چاپ شده است.این کتاب شامل 4 فصل با عنوان‌های «خانواده و ضرورت تشکیل آن»، «نحوه رفتار اعضای خانواده با یکدیگر»؛ «روان شناسی خانواده» و «اقتصاد خانواده» است.

کورش اسعدی‌بیگی