رقابت پیرامونی

روسیه و آمریکا همواره در ابعاد مختلف با یکدیگر در رقابت بوده‌اند، رقابتی پنهان و آشکار که در سراسر عرصه بین الملل اجرایی شده است. منطقه آسیای مرکزی و قفقاز از جمله مهمترین مناطقی است که دو کشور تلاش دارند بیشترین نقش را در آن ایفا کنند.

کد خبر: ۴۱۲۹۷۳

از یک سو روسیه این کشورها را بر جای مانده از دوران امپراتوری شوروی سابق دانسته و حفظ آنها را برابر با امنیت و ثبات خود تعریف می‌کند و از سوی دیگر آمریکا ورود به این مناطق را کسب منافع اقتصادی و دست یابی به منطقه‌ای استراتژیک در برابر روسیه و حتی سایر کشورهای جهان می‌داند.

نکته قابل توجه در روابط دو کشور، تشدید رقابت آنها در این مناطق است که در ابعاد مختلف صورت می‌گیرد. اولا اجرای نشست سه جانبه میان سران روسیه، آذربایجان و ارمنستان برای حل مساله قره باغ به میزبانی روسیه،‌ اعزام نمایندگان نظامی روسیه به تاجیکستان و زمینه چینی برای سفر مدودف رئیس جمهور روسیه به این کشور، سفر دوره‌ای مدودف به ازبکستان و قزاقستان و ... نشانگر توجه جدید روسها به اقمار گذشته خویش است.

روسها نشان داده‌اند که در برابر سایر بازیگران همچنان خود را بازیگر اصلی منطقه دانسته و خواستار حفظ این نفوذ هستند. ثانیا در مقابل آمریکا نیز تحرکات خود را در منطقه تشدید کرده است. برگزاری نشست مشترک امنیتی آمریکا و جمهوری آذربایجان، گفت و گوی تلفنی اوباما رئیس جمهور آمریکا با سران آذربایجان و ارمنستان در مورد قره باغ،‌حضور مستشاران نظامی و سیاسی آمریکا در تاجیکستان، ازبکستان،‌قزاقستان، قرقیزستان تاکید واشنگتن بر اجرای توافقات امنیتی و نظامی با کشورهای منطقه در زمینه مبارزه با تروریسم به ویژه در قالب همکاری در جنگ افغانستان و ... نشانه‌‌های تحرکات بیشتر آمریکا در منطقه است.

بهانه‌های آمریکا برای رسیدن به این مقصود را می‌توان در دو اصل ادامه جنگ افغانستان و مبارزه با تروریسم و نیز اجرای طرح سپر موشکی مشاهده کرد. محور اصلی این تحرکات نیز جمهوری آذربایجان و تاجیکستان می‌باشند. بسیاری از ناظران سیاسی و نظامی بر این عقیده‌اند که آمریکا به دنبال حضور نظامی بلندمدت در این کشورها بوده و اکنون بهانه تراشی‌های امنیتی و استراتژیک را برای رسیدن به مقصد در پیش گرفته است. پایگاه «قبله» در جمهوری آذربایجان که اکنون در اجاره روسیه است از جمله اهداف واشنگتن می‌باشد.

آمریکایی‌ها برای تقویت جبهه خویش در برابر روسیه،‌ناتو را نیز به صحنه آورده که از مقامات ارشد ناتو از جمله راسموسن دبیر کل به این مناطق در این چارچوب است. به هر تقدیر می‌توان گفت که رقابت فراگیر میان روسیه و آمریکا در آسیای مرکزی و قفقاز آغاز گردیده که می‌تواند به تنشهای جدید میان طرفین منجر شود به ویژه اینکه روسها این مناطق را خط قرمز خود دانسته و حاضر به امتیاز دهی به غرب نمی‌باشند.