دنیای بدون نشانی

کروم، مرورگری بود که سال 2008 که وارد بازار شد نتوانست نظر همه افراد را به خود جلب کند، ولی در اواسط سال 2010 و با شروع کروم 6 ، گوگل نگاهی سریع به واسط کاربری کروم انداخت و نوار فهرست انتخاب آن را ارتقاء بخشید. گوگل قابلیت‌های غیرضروری را حذف و دکمه‌ها را در هم ادغام کرد تا فضا را ذخیره کند و به محتوای وب فضای بیشتری دهد. موزیلا و مایکروسافت هم به دنبال واسط‌هایی با ظاهر ساده‌تر برای دوره جدید اینترنت رفتند تا اولویت اصلی را به محتوای وب بدهند. در این رقابت تمام پیکسل‌ها شمرده می‌شوند و ممکن است شاهد بیشترین تغییرات از زمان اختراع مرورگرهای وب (1993) در آنها باشیم.

مرورگر Mosaic که 18 سال پیش توسط محققان NCSA ساخته شد، به وسیله جمع‌آوری محتوای وب به محبوبیت رسید. این مرورگر یک برنامه کاربردی انقلابی بود، چرا که به محتوای اینترنت یک واسط کاربری گرافیکی داد و طراحی ارگونومیک آن قابلیت‌های بسیار بیشتری از محیط ویندوز اوایل دهه 90 ارائه کرد. از آن زمان تاکنون هدف اصلی مرورگرها پیمایش وب بوده است. درواقع مرورگر Mosaic 2 نوار آدرس داشت که یکی برای نشان دادن عنوان سند استفاده می‌شد و دیگری که تاکنون نیز به همان شکل باقی مانده است.

در پی پاکسازی واسط کاربری در کروم سال 2010، بسیاری از کارشناسان از قصد گوگل در از بین بردن نوار آدرس خبر دادند. اولین کاربرد این ایده در نسخه‌های قناری (Canary) کروم 13 پیاده‌سازی شد. کاربر می‌تواند با فعال‌کردن یک گزینه، نوار آدرس را پنهان کند. با یک کلیک روی تب، نوار آدرس مربوط به آن تب نمایش داده می‌شود و با کنار رفتن ماوس از روی آن یا ادامه ندادن کاربر به تایپ کردن، نوار آدرس دوباره ناپدید می‌شود. گوگل اعلام کرده است که با حذف نوار ابزار، طراحان وب 30 پیکسل بیشتر در اختیار خواهند داشت که این مساله برای صفحه‌های کوچک‌تر مانند تبلت‌ها یا نت‌بوک‌ها بسیار با اهمیت است (این دلیلی است که ما را دوباره متعجب می‌کند که چرا گوگل، کروم را برای ماشین‌ها و تبلت‌ها ارائه نمی‌کند. در حالی که بهینه‌سازی‌های بی‌شماری برای واسط کاربری لمسی در کروم وجود دارد، ولی این مرورگر هنوز برای دستگاه‌های با صفحه لمسی ارائه نشده است).

نوار آدرس مخفی در کروم ممکن است بهترین طراحی ممکن نباشد. گاهی می‌خواهید بدانید آدرس جایی که در آن هستید چیست و این مساله که مجبور باشید مکان‌نما را جابه‌جا کنید تا آدرس را متوجه شوید، ممکن است کمی ‌خسته‌کننده باشد. همچنین برخی فاکتورهای خطر برای امنیت نیز وجود دارد مانند خطر مضاعف حمله‌های افراد سودجو، چرا که کاربر آدرس سند را به طور پیشفرض نمی‌بیند و این مساله براحتی می‌تواند این تفکر را به وجود آورد که این صفحه معتبر است.

آزمایشگاه موزیلا این کار را با یک افزونه آزمایشی برای فایرفاکس 4 و 5 ادامه داد که قصد آن تغییر نوار آدرس ثابت است. افزونه LessChrome HD1 برای فایرفاکس تقریبا همان تاثیر نوار آدرس مخفی کروم را دارد، با این تفاوت که نوار آدرس زودتر از این که مکان‌نما به بالای صفحه برسد، نشان داده می‌شود. این راه‌حل ساده‌تری نسبت به نسخه گوگل است. تیم گوگل واسط کاربری را با برخی قابلیت‌های پیمایشی در نوار تب‌ها دوباره طراحی کرد درحالی که موزیلا همه چیز را با حذف تب‌ها از بین برد. البته این افزونه اثر جانبی نیز دارد به این صورت که منوی فایرفاکس زمانی که مرورگر در حالت بزرگ شده باشد، باز نمی‌شود. واسط بدون نوار آدرس کروم نیز مشکلات خودش را دارد، مثل نبودن فیلد جستجو که باید بخشی از نوار تب‌ها باشد. هر دو رویکرد، فواید خودشان را داشته و از حالت فوق‌العاده فاصله دارند.

حذف نوار آدرس ممکن است کمی ‌عجیب به نظر برسد ولی در نهایت مفید خواهد بود، چرا که ما به جایی حرکت می‌کنیم که پیمایش وب دیگر مشکل ما نخواهد بود. بصری کردن محتوا بویژه اقسام جدید محتوا مثل نرم‌افزارهای کاربردی تخصصی در بیشترین فضای ممکن، به مساله روز تبدیل می‌شود.

اکسپلورر 9 نتوانست سهم خود را از بازار مرورگری آن طور که مایکروسافت انتظار داشت ارتقا بخشد. طبق آمار StatCounter، هنوز زیر 5 درصد کاربران از IE9 استفاده می‌کنند درحالی که استفاده از مرورگرهای HTML5 رقیب مایکروسافت یعنی کروم 11 و فایرفاکس 4 به ترتیب 16 و 15 درصد هستند. اگر نتایج StatCounter را جمع کنیم، کروم و فایرفاکس روی هم توانسته‌اند گوی رقابت را از IE در زمینه میزان استفاده کاربران بربایند.

هر چند مایکروسافت مجبور نیست هر روندی را دنبال کند درحالی که ما امیدواریم این شرکت، نوآوری‌های خود را ادامه دهد، ضمن این که واسط کاربری جدید چیزی نیست که مایکروسافت بتواند از آن چشم‌پوشی کند. با توجه به تمام خبرگی در طراحی واسط کاربری، مایکروسافت ممکن است راه‌حل نهایی برای چگونگی ایجاد فضای بیشتر حتی بیشتر از فضای منوی مرورگر داشته باشد. پیش‌بینی این است که تمام توسعه‌دهندگان مرورگرها، ادغام یا حذف نوار آدرس در واسط مرورگرها را در سال جاری آزمایش کنند و تمام مرورگرهای دوست‌داشتنی سال 2012 این گزینه را مورد استفاده قرار دهند.

مرورگرهای وب به صورت یک محیط کاملا پویا خواهند ماند و پیوسته تغییر می‌کنند تا بهترین واسط برای یک نرم‌افزار کاربردی مرکزی اینترنت پیدا شود. تا زمانی که طرح آدرس مخفی، انتخابی باقی بماند، موزیلا و گوگل کاربرانشان را با تغییرات پیوسته واسط کاربری‌شان سردرگم می‌کنند. این درحالی است که آنها از مرورگرهای پیشرفته و روزآمد بهره می‌برند. تصور می‌شود که بخش قابل توجهی از کاربران فایرفاکس و کروم با واسط کاربری کاهش یافته کار خواهند کرد و بازخوردشان را به موزیلا و گوگل ارائه می‌کنند.

مایکروسافت کاربران خاص خودش را دارد و همه ما می‌دانیم کاربران اکسپلورر کمتر از کاربران فایرفاکس و کروم از تغییرات استقبال می‌کنند و انتظار آنها را دارند. این کار ممکن است برای مایکروسافت یک فایده داشته باشد؛ درست است که تغییرات مایکروسافت آهسته است، ولی همین مساله سبب می‌شود کاربرانی که در موزیلا و گوگل راه خود را گم کرده‌اند، دوباره جذب مایکروسافت شوند. در مقایسه با رقبا، آخرین مرورگر مایکروسافت یعنی IE9 خیلی قدیمی ‌به نظر می‌رسد. مایکروسافت نمی‌تواند و نباید از روندهای موفق معاصر خود عقب بماند و شاید مجبور شود چرخه انتشار سریع‌تری نسبت به چرخه 12 ماهه کنونی خود برگزیند.