دریاچه بزنگان در خراسان رضوی یکی از همین جاذبههای طبیعی است، دریاچهای که اگر هیچ کاری انجام ندهی و تنها روی بلندیهای مشرف و لابهلای نیزارهای اطراف آن بنشینی و به آن چشم بدوزی، چنان آرامشی نثارت میکند که شاید حتی در کنار آبهای خزر هم نتوانی مشابه آن را بیابی، آرامشی که شاید ناشی از وجود گلبیبی باشد که جسمش در اتاقکی ساده کمی آنسوتر از دریاچه و بر بلندای تپهای آرام گرفته است و روحش بر صدر آبی دریاچه نشسته و نظارهگر است. اینجا را تنها آبگیر طبیعی خراسان رضوی میدانند، جایی در جنوب رشته کوههای هزار مسجد که همچون نگینی بر طبیعت استان میدرخشد، دریاچهای زیبا و دلنواز که تنها چند دقیقه تماشای آبهای آرام و زلالش آن هم در یک بعدازظهر رخوتانگیز، آرامشی غریب در دلت مینشاند.
تنها دریاچه استان خراسان رضوی در 110 کیلومتری مشهد و ۸۰ کیلومتری شهرستان سرخس قرار دارد.
وسعت آن حدود ۸۰ هکتار و عمیقترین نقطه آن ۱۲ متر است. این دریاچه به دلیل قرارگرفتن در منطقه معتدل و نزدیکی به دنباله رشتهکوه هزار مسجد، دارای شرایط آب و هوایی ویژهای است و آب آن از طریق بارندگیهای سالانه و چشمههای کوچک حاشیه و کف دریاچه تامین میشود.
بزنگان محل زیست مناسبی برای گونههای ماهی کپور، شیرماهی و قزلآلا و زیستگاه حداقل 130 گونه از پرندگان آبزی و کنارآبزی بومی و مهاجر است که همه ساله برای زمستانگذرانی این منطقه زیبا را انتخاب کرده و با حضور خود بر زیبایی و جذابیت دریاچه میافزایند.
حیات وحش قابل توجه و زیبایی هم دارد به گونهای که در محدوده آن پستاندارانی مانند قوچ، میش، پلنگ، گربه پالاس، سیاه گوش و کفتار زندگی میکنند.
این دریاچه همچنین از اهمیت علمی و تحقیقاتی بالایی به لحاظ گونههای آبزی برخوردار است به طوری که تاکنون 33 گونه فیتوپلانکتون جلبکی در آن شناسایی شده است.
از شگفتیهای دریاچه این است که قسمتی از آن دارای آب شور و قسمتی دیگر دارای آب شیرین است به گونهای که میتوان در آن هم ماهی قزلآلا و هم کپور پرورش داد. سطح قسمت شور آن به علت وجود املاح زیاد حتی در سردترین ماههای سال یخ نمیبندد.دریاچه آرام شرق ایران که با چشمانداز زیبا و هوای دلربایش این روزها شما را به سوی خود میخواند در نتیجه فعالیتهای کوهزایی دوران گذشته و عقبنشینی دریاهای قدیم برجای مانده است و از دیرباز خنکای فرحبخش خود را بر گستره داغ سرخس میپراکنده است.ضلع شمالی دریاچه به سرزمین صاف و همواری محدود میشود که زیر کشت دیم قرار دارد و چشمان شما را به مهمانی دشتی سبز و حاصلخیز میبرد.
ضلع غربی آن با شیب ملایم ساحل دریاچه را در برمیگیرد و به علت عمق کم و ورودی آبهای جاری از پوشش نیزاری انبوهی برخوردار است که در آن شمار زیادی انواع پرنده آبزی زندگی میکنند.ضلع جنوبی هم به رشتهکوهی محدود میشود که دریاچه با آرامش خاطر به آن تکیه زده و در کنارش آرام گرفته است. پوشش غالب روی این رشتهکوه، گیاهان و درختچههای ارس، درمنه، گدامینه و پوششی از گیاهان پایهدار نی و لویی است. درختچههای گز نیز در اطراف دریاچه بوفور یافت میشود.
دریاچه بزنگان در سال 85 به عنوان یک اثر ملی به ثبت رسید . این دریاچه در نزدیکی روستایی به همین نام و در 5 کیلومتری آن در شهرستان سرخس در خراسان رضوی قرار گرفته است.
فاطمه مرادزاده / گروه ایران
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم