چرا دندان‌ها را به سیم بکشیم؟

شمار رو به افزایش مراجعه به مطب‌های دندانپزشکی برای انجام درمان‌های ارتودنسی گواهی بر این مدعاست. اما با وجود رواج درمان‌های ارتودنسی همچنان بسیاری از والدین در مورد این نوع درمان ابهاماتی دارند.

به طور کلی ارتودنسی قسمتی از علم و هنر دندانپزشکی است که به تصحیح ساختارها و ساختمان‌های فکی و صورتی در حال رشد می‌پردازد و در صورتی که دوران رشد به اتمام رسیده باشد ساختمان‌های دندانی را به سمت یک تطابق ایده‌آل هدایت می‌کند. در کل هدف از درمان ارتودنسی، ایجاد تطابق بهتر دندانی در قالب زیبایی قابل قبول و ثبات نتایج درمان است. اما 2 علت کلی، سبب مراجعه بیماران به کلینیک‌های ارتودنسی می‌شود.

اول، ناهنجاری‌هایی که سبب اختلال در عملکرد فکین و سیستم دندانی می‌شود.
دوم، نامنظمی‌‌ها و ناهنجاری‌های دهان و دندان که با زیبایی فرد سازگار نیست و باید به گونه‌ای اصلاح یا متعادل شود.

اما در پاسخ به این سوال که از چه سنی والدین نسبت به بی‌نظمی‌های دندانی فرزندشان حساس شوند باید گفت: بسته به نوع ناهنجاری‌های دندان که شامل دندانی و استخوانی می‌شود، سن مراجعه به متخصص ارتودنسی می‌تواند متفاوت باشد. مثلا برای درمان برخی ناهنجاری‌های خاص مانند شکاف کام و لب باید از همان نخستین هفته‌های تولد به متخصص مراجعه کرد. در برخی ناهنجاری‌های استخوانی مانند کوچکی فک بالا و بزرگی و پیش آمدگی فک پایین شاید بهترین سن مراجعه، اوایل رویش دندان‌های دائمی است. در مورد برخی ناهنجاری‌های استخوانی سن مناسب حدود 10-9 سالگی است. برای اصلاح بی‌نظمی‌های دندانی مناسب‌ترین سن حدود 12 سالگی است که دندان‌های دائمی رشد کرده‌اند.

بی‌نظمی و شلوغی دندان‌های دائمی در 6 و 7 سالگی که معمولا موجب نگرانی والدین می‌شود، در بیشتر موارد طبیعی و به دلیل طبیعت آنها در ابتدای رویش است. اما اولین مراجعه کودک به متخصص ارتودنسی می‌تواند در همین 6 تا 7 سالگی باشد تا کودک از نظر مشکلات اسکلتی مورد معاینه قرار گیرد.

اما در این میان سوال دیگری مطرح می‌شود مبنی بر این که بسیاری از افراد جامعه به دلایل مختلف فرهنگی و اقتصادی، سن مناسب برای اصلاح ناهنجاری‌های فکی و دندانی را از دست داده‌اند و در حال حاضر به دلیل نقص عملکرد یا زیبایی دچار مشکل هستند. درخصوص این افراد چه اقداماتی می‌توان انجام داد؟

در پاسخ به این سوال می‌توان گفت سن، عامل محدودکننده‌ای برای انجام درمان‌های ارتودنسی نیست. پیش‌شرط لازم انجام درمان ارتودنسی، زمینه‌هایی چون سلامت لثه و دندان‌های موجود و همکاری بیمار برای رعایت بهداشت است تا سن.

به همین دلیل به والدینی که به دلیل محدودیت‌های مادی و یا عدم دسترسی به متخصص نمی‌توانند اقدام به درمان ارتودنسی فرزندشان کنند، پیشنهاد می‌شود با کشیدن دندان‌های نامنظم کودکان، پل‌های پشت سرشان را خراب نکنند؛ چراکه ممکن است فرزندشان در سال‌های آینده با رفع مشکل مادی و کسب استقلال و یا رفع موانع دیگر مایل به انجام درمان‌های ارتودنسی باشد.

دکتر حسین پزشکی

متخصص ارتودنسی
و عضو سابق هیات علمی دانشگاه