آیا زنان شاغل کودک‌آزارند؟

نمونه‌ای از این اظهارات دیروز در گزارشی به نقل از یک جامعه‌شناس در گفت‌وگو با یکی از خبرگزاری‌ها به چاپ رسید که وی در واکنش به افزایش پدیده کودک‌آزاری با حمله به مادران شاغل آنان را «کودک‌آزاران پنهان» خوانده است. وی گفت: برخی از مادران پیش از این که به فکر رسیدگی به مشکلات و نیازهای تربیتی کودک باشند، به فکر پر کردن جیب خود برای رفاه بیشترند. برخی مادران پیش از این که خود را مادر بدانند، خود را کارگر سرمایه‌داران می‌دانند. کودکی که در روز فقط چند ساعت در کنار مادری خسته و بی‌حوصله، که وظایف گوناگون خانه‌اش عقب‌افتاده است به سر می‌برد، بسیار مورد غفلت، بی‌توجهی، کمبود عاطفی، انحرافات اخلاقی، قرار گرفته و گاه مورد آزار مادر بی‌حوصله و پرمشغله قرار می‌گیرد.

جملات این جامعه‌شناس از چند بعد قابل تامل است: نخست این که موارد متعدد کودک‌آزاری نشان می‌دهد اتفاقا بیشتر این‌گونه آسیب‌ها در خانواده‌هایی با سطح سواد اندک و پیش چشم مادرانی رخ داده که نسبت به کودکانشان توجه کافی نداشته‌اند، اما هیچ‌یک از تحقیقات انجام شده تایید نمی‌کند که در خانواده‌های مادران شاغل، آزار کودکان بیشتر است.

این جامعه‌شناس خدمت مادران به سرمایه‌داران و پر کردن جیب و رواج تجمل‌گرایی را عامل کودک‌آزاری خوانده در حالی که بررسی موارد کودک‌آزاری متاسفانه رابطه فقر اقتصادی و اعتیاد را با شکنجه کودکان تایید می‌کند. این کارشناس اجتماعی همچنین مادران شاغل و بی‌حوصله را منجر به بروز انحرافات اجتماعی می‌داند در حالی که برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهد که مادران شاغلی که از رضایت و ارتقای شغلی برخوردارند، از زندگی زناشویی خود رضایت بیشتری دارند و این رضایت در ارتباط آنان با اعضای خانواده تاثیر مثبتی دارد.

گذشته از تحلیل‌های خرد، گویا این جامعه‌شناس فراموش کرده که در سطح کلان نیز مشارکت اقتصادی زنان یکی از بازوهای توسعه است، آن هم در جامعه‌ای که سرعت تخصص‌گرایی زنان آن مثال‌زدنی است، هر چند در جامعه ما از تخصص زنان آن‌طور که باید استفاده نمی‌شود و این امر را نرخ اشتغال 12 درصدی آنان تایید می‌کند، اما تحلیل یک آسیب اجتماعی به مدد کلیشه‌های نخ نماشده سالیان دور نشانه ضعف کارشناسان در تحلیل ماهوی یک مساله اجتماعی است.

اگر این کلیشه ذهنی را که «زنان در خدمت سرمایه‌داری، کودک‌آزاران پنهان هستند» بپذیریم و فراموش کنیم که در بسیاری از خانواده‌ها زنان این روزها به نان‌آورانی همپای مردان تبدیل شده‌اند. نخست باید از نبود حمایت‌های اجتماعی از زنان شاغل، عدم مشارکت مردان در امور داخلی خانواده و پیش‌بینی نشدن قوانینی برای ارائه خدمات ویژه به زنان شاغل دارای کودکان خردسال گله‌مند باشیم، نه این که صورت مساله را پاک کنیم.

کتایون مصری / گروه جامعه