اینبار به چندین کوه مرتفع و زیبا در استانهای اردبیل و آذربایجانهای غربی و شرقی میپردازیم.
1ـ سبلان: این کوه مانند دماوند و تفتان آتشفشانی است، ولی از آنجا که در زمان فوران مواد مذاب از چند نقطه خارج شدهاند، کوه به صورت یک مخروط کامل نیست؛ به همین دلیل علاوه بر قله اصلی سبلان به ارتفاع 4811 متر که به آن سلطان ساوالان می گویند، 2 قله فرعی کسره داغ و هرم داغ به ارتفاع 4400 متر نیز به وجود آمدهاند. سبلان در وسط مثلثی فرضی قرار دارد؛ مثلثی که از اتصال 3 شهر اردبیل در شرق، مشکینشهر در شمال غرب و سراب در جنوب غربی به وجود میآید.
اگرچه ارتفاع بلندترین نقطه این کوه از دماوند کوتاهتر است، ولی مساحت قاعده سبلان چند برابر بیشتر از دماوند بوده و چندین هزار کیلومترمربع را شامل می شود. خوب است بدانیم که این بزرگی جثه تاثیر زیادی در آب و هوای منطقه شمال شرق ایران دارد.
سرمای شدید اردبیل، سراب و مشکین شهر و جریان دائمی چند رودخانه پرآب از تاثیرات این کوه بزرگ است. یخ دریاچهای که در بالای مخروط آتشفشان اصلی سبلان قرار دارد، در ماههای مرداد تا اوایل شهریور ذوب می شود و مرتفعترین دریاچه آتشفشانی جهان را تشکیل میدهد.
اطراف کوه سبلان، چشمههای آبگرم سرعین، قطور سویی و شاهبیل، جهانگردان رابه سوی خود میکشد.
2ـ سهند: کوه زیبای سهند در کنار شهر تبریز قرار دارد؛ اگر چه ارتفاع بلندترین قله این کوه 3707 متر است، ولی تعداد زیادی قلههای بالای 3000 متر در این کوهستان در کنار هم قرار گرفتهاند؛ بهطوری که مساحتی چندین هزار کیلومترمربعی، شامل تمام منطقه بین شهرهای مراغه، هشترود، بستانآباد و تبریز را اشغال کردهاند.
وقتی از تهران به تبریز نزدیک میشویم در فاصله 100 کیلومتری این شهر، زیبایی کوه سهند بخصوص در بهار که پوشیده از برف است، رخ مینماید. روستاهای کوهستانی زیبایی نیز در اطراف این کوه قرار دارند. روستای زیبای لیقوان در شمال و کندوان در شمال شرق این کوه جای خوش کردهاند. (البته کندوانی که 16 سال پیش دیده بودم یک روستای بکر و زیبا بود که در سفر امسال به آنجا ساخت و سازهایی را به چشم دیدم که باورم نمیشد چهره یک روستای معروف جهان به این سرعت دگرگون شود.)
3ـ بزقوش: رشته کوهی طولانی و باریک است که شامل چند قله بالای 3000 متر بوده و بهصورت دیواری جنوب سراب را در بر گرفته و آن را از منطقه نسبتا کمارتفاع میانه جدا کرده است. وقتی از اردبیل به سوی تبریز حرکت میکنیم در نزدیکی سراب این رشته کوه زیبا در جنوب خودنمایی میکند و در بیشتر ایام سال پوشیده از برف و دامنههایش پر از گل است.
بجز این سهکوه، منطقه آذربایجان و اردبیل کوههای دیگری نیز دارد مثل کوه زیبای آقداغ (کوه سفید) در جنوب خلخال، کوه کیامکیداغ در شمال و نزدیک رود ارس، کوه ساری داش در غرب ارومیه و در مرز ترکیه که دره معروف بند در ابتدای این کوه مرتفع قرار دارد.
به دلیل همین تنوع در محیط کوههاست که کوهنوردی با گردشگری گره خورده و کوهنوردان را گردشگرانی سختکوش می نامند.
دکتر رضا کریمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: