کودکان، بدون مهد

براساس تفاهم‌‌نامه میان وزارت آموزش و پرورش و سازمان بهزیستی ـ که فروردین امسال به امضا رسید ـ آموزش کودکان 4 تا 6 ساله از حیطه وظایف مهدهای کودک خارج شد و بنابراین هیچ مهدکودکی حق ندارد به آموزش کودکان 4 تا 6 سال بپردازد؛ مگر این که به طور جداگانه از وزارت آموزش و پرورش مجوز دریافت کند.

پیش از این وزارت آموزش و پرورش بارها نسبت به نبود انسجام در آموزش کودکانی که در آستانه ورود به دوره ابتدایی هستند، اظهار نگرانی کرده بود، با امضای این تفاهم‌نامه نه تنها دریافت مجوز پیش‌دبستانی از این وزارتخانه اجباری شد، بلکه تدوین محتوای آموزشی و میزان شهریه مراکز پیش‌دبستانی نیز به‌عهده آموزش و پرورش قرار گرفته است.

در این باره فاطمه قربان، معاون آموزش ابتدایی وزیر از صدور مجوز یکماهه و حتی 45 روزه برای راه‌اندازی مراکز پیش‌دبستانی خبر داد. این امر نشان می‌‌دهد که با وجود دخالت آموزش و پرورش، دوره پیش‌دبستانی همچنان در دست بخش خصوصی باقی می‌ماند.

امضای این تفاهم‌نامه نه تنها راه را برای آموزش کودکان زیر 6 و بالای 4 سال در مهدها بست که موسسان و مدیران را واداشت برای اخذ دوره 2 ساله پیش‌دبستانی به طور جداگانه به وزارت آموزش و پرورش مراجعه کنند، اما گویا دریافت مجوز به سادگی آنچه خانم معاون وزیر می‌گوید، نیست.

فاطمه دعایی، مدیر مهدکودک و رئیس کانون همیاری و توسعه مهد‌های کودک‌‌ کشور در این باره توضیح می‌دهد: بسیاری از ما برای دریافت مجوز از آموزش و پرورش اقدام کرده‌ایم ولی آنچه این وزارتخانه پیش‌روی ما قرار می‌دهد، شرایط دشوار تاسیس یک دبستان غیردولتی است، داشتن حداقل 200 متر حیاط بازی برای دریافت مجوز پیش‌‌دبستانی از جمله امکاناتی است که بسیاری از مهدهای خصوصی توان تامین آن را ندارند.

وی اضافه می‌‌کند: در حال حاضر برخی مدیران مدارس دولتی با ادغام چند کلاس ابتدایی، بخشی از فضای خود را به پیش‌دبستانی خصوصی اختصاص داده‌اند و در واقع بابت این فضا به آموزش و پرورش اجاره می‌دهند. این شرایط ناعادلانه نشان می‌دهد که نه‌تنها راه برای استفاده برخی مدیران مدارس دولتی باز شده، بلکه با گذشت 3 سال از مصوبه مجلس مبنی بر اجازه صدور مجوز مراکز پیش‌‌دبستانی به آموزش و پرورش، هیچ بودجه‌ای برای این بخش اختصاص داده نشده است.

از سوی دیگر فاطمه قربان، معاون ابتدایی آموزش و پرورش تاکید دارد: وزارتخانه به دنبال آن است که مراکز پیش‌دبستانی در دبستان‌ها ادغام شود، اما این کار به فضا و امکانات و نیروی انسانی متخصص و همچنین اعتبارات کافی نیازمند است.

شاید به خاطر همین تنگنا باشد که دوره آموزش پیش‌دبستانی همچنان غیردولتی مانده و ورود به آن منوط به پرداخت شهریه است. در برابر چنین اقدامی فاطمه ملکوتیان مدیر مهدکودک می‌پرسد: اگر قرار است آموزش کودکان 4 تا 6 سال همچنان در اختیار بخش غیردولتی باشد، چرا آنها را از مهدهای کودک جدا کرده‌اند؟

این سوال را به طور تلویحی علی باقرزاده، مدیرکل سابق مدارس غیردولتی پاسخ داد زمانی که در گفت‌وگو با «جام‌جم» از نبود انسجام در مواد درسی و وجود کلاس‌های غیرضروری و غیراسلامی در برخی مهدها و مراکز پیش‌دبستانی انتقاد کرد و گفت: اگر پیش‌دبستانی زیر نظر آموزش و پرورش باشد، مربیان این دوره ـ که دوره آمادگی ورود به مدرسه و بسیار حساس است ـ از طرف ما تایید صلاحیت می‌شوند و محتوای آموزشی نیز یکسان خواهد شد.

این سخنان در حالی بیان می‌شود که از امسال کودکان 4 سال به بالا از ورود به مهد منع شده‌اند اما محتوای دروس پیش‌دبستانی هیچ تغییری نکرده است. داریوش خاکی، مدیرکل دفتر دوره پیش‌دبستانی وزارت آموزش و پرورش درباره یکسان‌سازی دروس این دوره می‌گوید: آموزش و پرورش در این مورد دخالتی نمی‌کند و قرار نیست محتوای آموزش دوره پیش‌دبستانی یکسان‌سازی و کشوری شود.

وقتی ماه گذشته برخی رسانه‌ها از ممنوعیت ورود کودکان 4 تا 6 سال به مهدهای کودک خبر دادند، آموزش و پرورش شتابزده این خبر را تکذیب کرد، چرا که با واکنش و نگرانی بسیاری از والدین روبه‌رو شد.

خبر «4 ساله‌ها از امسال به دبستان می‌روند» والدین را نگران کرد، زیرا کودکان 4 تا 6 سال آنان حتی از عهده تامین نیاز اولیه خود مانند به دستشویی رفتن، ناتوانند و دبستان‌ها چنین خدماتی را ارائه نمی‌کنند.»

این سخن را دعایی می‌گوید و اضافه می‌کند: این خبر، والدین شاغل را بیشتر نگران کرد چون تمام قسمت‌های دبستان در تابستان و هنگام بارش برف و آلودگی هوا و ... تعطیل است، در حالی که مهدها همیشه باز هستند و حتی کودکان را تا ساعات آخر روز یعنی 6 صبح تا 7 شب نگه می‌دارند تا والدین شاغلی که گرفتاری خاصی دارند، برای بردنشان مراجعه کنند. به نظر من آموزش و پرورش این تفاهم‌نامه را شتابزده امضا کرده است و این کارکردها را نمی‌تواند در پیش‌دبستانی‌های موجود در مدارس اعمال کند.»

دستورالعمل جامع مدارس پیش‌دبستانی زمستان سال‌گذشته تدوین و تصویب شده ، در حالی که نه از مدرسه پیش‌‌دبستانی دولتی و بدون شهریه خبری است و نه از مربیان متخصص آموزش و پرورش و محتوای آموزشی این دوره که نشان می‌دهد با واگذاری آموزش کودکان 4 تا 6 ساله به مدارس ابتدایی و دریافت شهریه، دولت درصدد کسب درآمد از آموزش این گروه سنی است؛ چراکه سازمان بهزیستی نیز تاکنون به همین شیوه رفتار کرده است.

علی محمد زنگنه، معاون اجتماعی پیشگیری سازمان بهزیستی با اعلام این‌که 14 هزار و 500 مهدکودک در کشور فعال است، می‌گوید: «اگر کودکان 4 تا 6 سال را از مهد‌های کودک‌ حذف کنیم و به دبستان‌ها بسپاریم، مهدها با ورشکستگی روبه‌رو می‌شوند، به همین دلیل مهدها می‌توانند برای دریافت مجوز از آموزش و پرورش اقدام کنند.»

اما مشکل به این سادگی حل‌شدنی نیست. عفت هدایتی، مدیر مهدکودک دراین‌باره انتقاد می‌کند: «دریافت 2 مجوز برای آموزش 2 گروه سنی هیچ ضرورتی ندارد، ضمن این‌که آموزش و پرورش چنان برای صدور مجوز سختگیری می‌کند که برای موسسان مدارس چنین شدتی به خرج نمی‌دهد!»

دستورالعمل آموزش کودکان 4 تا 6 سال در مدارس و در دوره پیش‌دبستانی در حالی تدوین شده که هنوز والدین و مربیان این دوره از جزئیات آن اطلاعی ندارند. این دستورالعمل در حالی طی سال تحصیلی جدید اجرایی می‌شود که تلاش ما برای گفت‌وگو با فاطمه قربان، معاون ابتدایی وزیر هنوز به نتیجه نرسیده است؛ بلکه بسیاری از والدین معتقدند که کودکان 4 و 5 ساله آنان نیازمند خدماتی مانند مربی متخصص، دستشویی، ناهار و جای خواب هستند و توانایی نشستن بر سر کلاس‌های مشابه دبستان را ندارند.

از سوی دیگر بسیاری از مدیران مهدها با موانع جدی برای دریافت مجوز پیش‌دبستانی روبه‌رو شده‌اند که نشان می‌دهد دریافت این مجوز ساده نیست، به همین دلیل برخی مدیران مهد چنین تفاهم‌نامه‌ای را مغایر اصل 44 و توسعه مشارکت بخش خصوصی در حوزه آموزش می‌دانند، ضمن این‌که در لایحه بودجه سال 90، دوره پیش‌دبستانی ردیف خاصی به خود اختصاص نداده که نشان می‌دهد آموزش و پرورش توان تامین مالی این بخش را نخواهد داشت.

برخی کارشناسان می پرسندآیا با چنین وضعیتی، دخالت آموزش و پرورش در حوزه پیش‌دبستانی ضروری است؟

کتایون مصری 
گروه جامعه