از دانه تا میوه

پس از پژمرده شدن کلاله‌ها که محل استقرار گرده گل‌ها هستند و همچنین از بین رفتن بساک که گرده‌افشانی گل‌ها در سطح آنها انجام می‌شود تخمدان گیاه تبدیل به میوه خواهد شد. در حقیقت پوشش یا غلاف میوه همان دیواره‌های تخمدان است. میوه‌ها و دانه‌ها به دلیل نقش اساسی که در تغذیه انسان‌ها دارند از ارزش اقتصادی و اهمیت بسیار زیادی برخوردارند. بافت مغذی دانه در گیاهان گل‌دار که گیاهک را در بر می‌گیرد سرشار از نشاسته، پروتئین، چربی و روغن‌هایی است که بسیاری از مواد مورد نیاز بدن ما انسان‌ها را تامین می‌کند. برخی از میوه‌ها تنها از یک گل به وجود می‌آیند و به همین علت به آنها میوه‌های ساده می‌گوییم. این میوه‌ها ممکن است حاوی یک یا چند دانه خشک یا حتی آبدار باشند. این نوع میوه‌ها را در 3 گروه میوه‌های سیبی، آلویی و توتی طبقه‌بندی می‌کنند. میوه‌هایی که به آنها میوه‌های سیبی گفته می‌شود میوه‌هایی آبدار هستند که در این میوه‌ها، میوه در محلی زیر دیگر قسمت‌های گل تشکیل می‌شود. در این میوه‌ها، بافتی که اطراف دانه‌ها را احاطه می‌کند خوراکی است که از انواع میوه‌های این گروه می‌توان میوه سیب را نام برد. اما در میوه‌های آلویی، مانند هلو که اغلب میوه‌هایی گوشتی آبدار یا به اصطلاح میوه‌هایی با بافت الیافی هستند دانه میوه در یک پوشش چوبی که درواقع همان هسته میوه است احاطه می‌شود.

در این گروه، میوه بر روی محل اتصال دیگر قسمت‌های گل شکل می‌گیرد. اما در میوه‌های توتی که از انواع آنها می‌توان انگور را نام برد میوه در محلی زیر دیگر قسمت‌های گل یا در بالای محل اتصال قسمت‌های مختلف گل تشکیل خواهد شد. این میوه‌ها زمانی که رسیده باشند گوشتی و آبدار بوده و رنگ روشن و شفافی دارند. میوه‌های خانواده مرکبات شبیه به میوه‌های توتی شکل هستند. در مرکبات وقتی میوه فاسد شده و دانه‌ها از بافت احاطه‌کننده میوه خارج می‌شوند یا وقتی توسط حیوانات مختلف خورده می‌شوند از محلی به محل دیگر منتشر و پراکنده خواهند شد.

میوه مرکبات شامل بخش‌های مجزایی است که هر بخش از آن توسط پوشش نازکی احاطه شده است.

بافت تشکیل‌دهنده این بخش از میوه مرکبات حاوی اندوخته آب و مواد قندی است که توسط دیواره‌های تخمدان گل تولید شده است. پوسته مرکبات نیز شامل پوسته بیرونی و غلاف میانی میوه است که بافت نسبتا نرمی دارد و اسیدها و مواد چربی از پوسته بیرونی این گروه از میوه‌ها ترشح می‌شود.

فرانک فراهانی جم