ایران؛ بی‌دفاع در برابر ریزگردها

بر اساس این اخطار، علاوه بر خوزستان و ایلام گرد و غبار در استان‌های دیگری همچون آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، کردستان، همدان، قم، مرکزی، کرمانشاه، لرستان، البرز، قزوین، تهران، سمنان، اردبیل، گیلان، مازندران، اصفهان و خراسان رضوی نیز پیش‌بینی شده است، اما بر اساس اطلاعیه سازمان هواشناسی، طی امروز از میزان آن کاسته خواهد شد.

در هفته گذشته نیز پدیده گرد و غبار در برخی استان‌های غربی و جنوبی کشور موجب مختل شدن زندگی عادی مردم و کندی رفت و آمد خودروها، تعطیلی مدارس و متوقف شدن پروازها شده بود و روز گذشته نیز بار دیگر باعث اعلام شرایط بحرانی در استان‌های ایلام، زنجان و به خصوص کردستان و خوزستان شد.

این در حالی است که به نظر می‌رسد دولت ایران و همسایگانش به وعده‌هایشان برای مالچ‌پاشی و دیگر اقدامات موثر در کانون‌های تولید گرد‌وغبار چندان عمل نکرده و افزایش خشکسالی و بیابان‌زایی در سال‌جاری،‌روزهای بحرانی‌تری را برای تنفس و زندگی مردم رقم زده است.

گرد و غبار نه‌تنها اوقات ساکنان بسیاری از استان‌های کشور را تلخ کرد، بهانه‌ای شد تا موج انتقاد به ساختمان بهارستان برسد.

فخرالدین حیدری، نماینده مردم سقز و بانه در مجلس شورای اسلامی طی تذکری آیین‌نامه‌ای، خطاب به رئیس‌جمهور و وزیر امور خارجه‌ از وجود گرد و غبار شدید در حوالی کردستان بویژه شهرستان سقز و بانه خبر داد و اظهار کرد: متاسفانه مسوولان کشور نتوانستند معضل گرد و غبار موجود در هوای استان‌های غرب و جنوب کشور را حل کنند، از این رو پرسشم از دولت این است که واقعا اگر این گرد و خاک که حاوی ویروس و میکروب و مواد آلوده‌کننده و مضر برای سلامت است، معضل گرد و غبار موجود در هوای استان‌های غرب و جنوب کشور را حل کنند، از این رو پرسشم از دولت این است که واقعا اگر این گرد و خاک که حاوی ویروس و میکروب و مواد آلوده‌کننده و مضر برای سلامت است، در این چند سال هوای شهرهای بزرگی مانند تهران را آلوده می‌کرد، دولت باز هم این‌گونه بی‌خیال و بی‌توجه برخورد می‌کرد؟

حیدری به طعنه گفت: بنده مطمئن هستم که حتی اگر لازم بود، دولت برای حفاظت از سلامت ساکنان تهران یا شهرهای برخوردار، دیوارهای هوایی هم می‌ساخت.

او این نوع برخورد دولت را «برخوردی دوگانه» خواند و ابراز تعجب کرد که چرا مسوولان باید نسبت به سلامتی ساکنان شهرهای غرب کشور «خونسرد و بی‌خیال» باشند و افزود: بی‌توجهی و بی‌خیالی دولت واقعا نفس‌کشیدن را برای مردم ما سخت کرده است.

نماینده مردم سقز و بانه تاکید کرد: مردم سقز و بانه و مناطق غربی و جنوبی کشور همواره از کمبود امکانات و محرومیت رنج می‌برند، اما متاسفانه امروز حتی برای نفس کشیدن ‌در مضیقه قرار دارند، از این‌رو از دولت می‌خواهیم سریعا ‌معضل و غائله گرد و غبار هوای آلوده را با فعال‌کردن سیاست خارجی و اقدامی بین‌المللی خاتمه دهد و به مردم کردستان و مناطق غرب و جنوبی و مرزداران واقعی کشور که برای این نظام خون و شهید داده‌اند، با همان چشمی که به کلانشهرها نگاه می‌کند، نگاه کند و انتظار داریم که دولت گوشه چشمی هم به استان‌های غربی کشور بیندازد و به این معضل خاتمه دهد.

اما حیدری تنها نبود و سید‌فتح‌الله حسینی، نماینده مردم پاوه نیز ‌طی تذکری آیین‌نامه‌ای در صحن علنی مجلس، تذکر خود را به رئیس‌جمهور و هیات دولت مربوط دانست و با اشاره به گزارش‌های واصله از کرمانشاه گفت: این گزارش‌ها خبر از وضعیت بسیار اسفناک شرایط جوی این استان دارد، چنان‌که ادارات، دانشگاه‌ها و مدارس در استان کرمانشاه تعطیل شده و وضعیت بیمارستان‌ها بسیار حاد است.

به گفته حسینی، بسیاری از مناطق کشور، از گرد و غبار اخیر‌ که ناشی از وضعیت نامناسب کشور عراق است، میلیاردها ریال خسارت دیده است. این نماینده مجلس مدعی شد که دولت اقدامی در این زمینه نخواهد کرد و از هیات رئیسه و نمایندگان مجلس نیز خواست به فکر این موضوع باشند تا مردم استان‌های غربی کشور بیش از این متضرر نشوند.

شاید لازم بود نمایندگان استان‌های دیگری که با پدیده گرد و غبار دست و پنجه نرم می‌کنند نیز در پیروی از گفته‌های نمایندگان استان‌های کردستان و کرمانشاه واکنشی نشان دهند؛ اما شاید همین گفته سید‌شهاب‌الدین صدر، نایب رئیس دوم مجلس که ریاست ساعات پایانی صحن علنی را برعهده داشت، به عنوان گواهی از سخت شدن شرایط زندگی در بسیاری از استان‌های کشور کفایت کند که در پاسخ به تذکر حیدری گفت: این موضوع اختصاص به یک استان ندارد و همه استان‌های غربی و جنوبی کشور دچار این مشکل هستند که امیدواریم پیگیری‌های جدی در این زمینه صورت گیرد تا مشکلات حل شود!

از سوی دیگر، محمدعلی شاعری، معاون سازمان حفاظت از محیط‌زیست کشور نیز با اعلام این‌که 20 استان در ایران با پدیده ریزگردها و وجود گرد و غبار در هوا مواجه می‌شوند، در گفت‌وگو با ایرنا، گفت: علت اصلی وقوع پدیده ریزگردها تخریب عرصه‌های طبیعی و نابودی پوشش گیاهی اعم از جنگل‌ها و مراتع و گسترش بیابان در ایران و نیز در کشورهای همسایه بویژه عراق است.

او گرچه منشا ریزگردها و گرد و غبار آلاینده را در بیشتر استان‌های ایران، بیابان‌های کشور عراق دانست؛ اما گسترش زمین‌های بیابانی در کشورمان را نیز به عنوان یکی از علت‌های بروز این پدیده برشمرد.شاعری توجه مردم را به نکته‌ای مهم جلب کرد که آن حدود 32 میلیون هکتار بیابان در ایران است و گفت: حدود 40 میلیون هکتار از زمین‌های کشورمان نیز تحت تاثیر این مناطق قرار دارند.

او بهره‌برداری‌های بی‌رویه و غیراصولی از منابع طبیعی خدادادی و نیز تغییرات شرایط آب و هوایی را که با همدیگر ارتباط مستقیم دارند، علت اصلی گسترش بیابان‌ها در جهان ذکر کرد و افزود: برهم خوردن تعادل بین تعداد دام ورودی به مراتع و میزان مراتع و به عبارتی ورود بیش از حد دام برای چرا به عرصه‌های مرتعی را یکی دیگر از علل نابودی عرصه‌های طبیعی و گسترش زمین‌های بیابانی ذکر کرد.

اما نکته‌ای که معاون سازمان حفاظت محیط‌زیست به آن اشاره نکرد، این بود که دولت برای کنترل این بحران چه کرده یا چه برنامه‌هایی برای آن دارد.یادآوری می‌شود سال گذشته که پدیده ریزگردها برخی شهرهای کشورمان را با مشکل جدی مواجه کرد، مسوولان و دست‌اندرکاران وعده مالچ‌پاشی و کنترل این پدیده را دادند، اما همچنان از اجرای کامل این طرح خبری نشده است و هموطنان ما با تبعات این مشکل دست و پنجه نرم می‌کنند.

مریم یوشی‌زاده / گروه جامعه