از نظر آماری جسم خارجی بینی راست تقریبا 2 برابر بینی چپ است که علت آن راست دست بودن اکثر کودکان است. هر چند که جسم خارجی بینی بیشتر نزد کودکان 5 ـ 2 ساله دیده میشود، اما گاهی این رخداد نزد بزرگسالان نیز دیده میشود. این امر بویژه در مورد بزرگسالان مبتلا به عقبماندگی ذهنی و بیماریهای روانی صدق میکند. از آنجا که معمولا تا 9 ماهگی کودک قادر نیست اجسام را به دست گرفته و نگه دارد، مشاهده این مشکل نزد کودکان کمتر از 9 ماه نادر است.
در مقایسه با جسم خارجی گوش، جسم خارجی بینی دیرتر علائم میدهد و از آنجا که ممکن است در داخل حفره بینی در لابهلای شاخکهای بینی گیر کرده باشد، ممکن است در معاینه بالینی براحتی قابل رویت نباشد. با توجه به 2 علت فوق، تشخیص جسم خارجی بینی نسبت به جسم خارجی گوش با تاخیر انجام میشود.
کودکان نوپا ممکن است هر تکه یا جسمی که اندازهاش ریز و کوچک باشد را وارد بینی خودشان کنند. اجسام خارجی شایع عبارتند از: نخود، لوبیا، تخمه، ذرات غذایی، تکه کاغذ، تکهای از پاککن، دکمه، دانه تسبیح، تکههای کوچک به کار رفته در اسباببازیها و تکههای کوچک مواد غذایی.
بعضی اجسام مثل دکمه و دانه تسبیح و... ممکن است تا مدتها علامتی ایجاد نکند، اما بعضی دیگر مثل تکههای کاغذ، ذرات اسفنج ظرفشویی، نخود، لوبیا و... ممکن است باعث تحریک مخاط بینی شده و سریعتر باعث بروز مشکلاتی شوند. باتری ساعت مچی که امروزه در بسیاری از اسباببازیها هم به کار میرود از خطرناکترین اجسام خارجی بینی است، زیرا اولا از نظر شکل ظاهر و اندازه به گونهای است که مورد مناسبی برای این کار است و ثانیا پس از وارد کردن به بینی، مواد شیمیایی موجود در این باتری در عرض چند ساعت با مخاط بینی واکنش داده و باعث سوزاندن مخاط و تخریب ساختارهای بینی میشود. لذا بیرون آوردن این نوع باتریها اورژانس است. اجسام گیاهی مانند نخود، لوبیا و ذرات غذایی نیز از اجسام خارجی دردسرساز هستند، زیرا وقتی در داخل بینی میمانند متورم شده و مشکلاتی را ایجاد میکنند.
گاهی اوقات ممکن است حشره زندهای به درون بینی وارد شده و در آنجا تخمریزی کند. این امر بیشتر نزد افرادی که از بهداشت خوبی برخوردار نیستند دیده میشود. با توجه به تاثیرات مخرب وجود کرم یا لارو روی مخاط و ساختمان بینی، لازم است این حشرات به سرعت از درون بینی تخلیه شوند.
دکتر محمدحسن عامری / متخصص گوش، حلق و بینی