در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
رادیو تجارت به درخواست وزارت بازرگانی (سازمان توسعه تجارت) و با مشارکت این نهاد تأسیس شده است. با سیدعباس موسویتبار، مدیر رادیو تجارت درباره ماموریتها و برنامههای این شبکه رادیویی به گفتوگو نشستیم.
شاید برای خیلی از خوانندگان ما و شنوندگان رادیو جای این سوال باشد که ضرورت تاسیس یک شبکه اختصاصی درباره تجارت و اقتصاد چیست؟ چون شبکههای دیگر رادیو نیز برنامهها و بخشهایی دارند که به این موضوع میپردازد.
در شرایط فعلی موضوع اقتصاد، تجارت و بازرگانی یکی از دغدغههای جدی کشورهای در حال توسعه است. در کشور ما نیز شبکههای مختلف رادیویی به شکل پراکنده به این موضوع میپردازند. ضمن اینکه بر اساس طرح 5 ساله دوم و سند چشمانداز 20 ساله، یکی از اولویتهای سیاستهای توسعه در کشور رونق اقتصادی و تجاری است. برای محقق شدن این هدف یکی از راهکارهای ضروری ایجاد شبکههای رسانهای است که به شکل تخصصی در این زمینه فعالیت داشته باشند. از سوی دیگر برنامههای اقتصادی شبکههای دیگر بیشتر رویکردی عام به موضوع اقتصاد داشتند و مسائلی در آن مطرح میشد که برای عموم مردم کاربرد داشت و طرح مباحث تخصصی اقتصادی و بازرگانی در آن پیگیری نمیشد.
پس با این حساب، مخاطبان رادیو تجارت عموم مردم نیستند بلکه افرادی هستند که به شکل تخصصی و حرفهایتر در زمینههای تجاری و اقتصادی فعالیت میکنند؟
ارزیابیها و نظرسنجیهایی که انجام شده نشان میدهد بیشترین مخاطبان ما کسانی هستند که دارای مدرک کارشناسی به بالا بوده یا در سطوح مدیریتی و اجرایی در حوزه اقتصاد فعالیت میکنند. البته افرادی که اطلاعات اقتصادی بالایی داشته و به مباحث تخصصی اقتصادی هم علاقه دارند جزو شنوندگان این شبکه رادیویی هستند، اما عمده مخاطبان ما اساتید دانشگاه، مدیران، فعالان اقتصادی و صاحبان صنایع هستند که به شکل جدی تری برنامههای این شبکه را دنبال میکنند.
یکی از کارکردهای رسانه این است که مباحث تخصصی در حوزههای مختلف را به زبان سادهتر و عمومیتری مطرح کند تا مخاطبان عام بتوانند از آن استفاده لازم را ببرند. آیا چنین سیاستی در برنامههای رادیو تجارت وجود ندارد؟ مثلا الان بحث یارانهها برای عموم مردم اهمیت دارد و طیف زیادی از مخاطبان علاقهمند هستند که در این زمینه اطلاعات بیشتری داشته باشند. آیا رادیو تجارت برای اینگونه موضوعات هم برنامهای دارد؟
هدف ما تولید برنامه برای متخصصان و افرادی است که تحصیلات اقتصادی دارند یا به شکل تخصصی در حوزههای تجارت و بازرگانی مشغول فعالیتند. طرح مباحث عمومی اقتصادی مثل همین موضوع یارانهها به شکل عام و فراگیر در شبکههای عمومی رادیو پوشش داده میشود. ما در رادیو تجارت همین موضوع را به شکل تخصصیتر و برای مخاطبان خاص مطرح میکنیم اما ممکن است فردی غیرمتخصص که علاقهمند به این مباحث است نیز شنونده باشد ولی اولویت ما و جامعه مخاطبانی که رادیو تجارت برای خود تعریف کرده است مخاطبان خاص هستند نه عموم مردم.
آیا این امکان برای صاحب نظران اقتصادی یا فعالان حوزه بازرگانی و تجارت فراهم است تا در این شبکه حضور یافته و دیدگاه و نظرات خود را درباره ابعاد مختلف مسائل اقتصادی مطرح کنند؟ به عبارت دیگر رادیو تجارت چقدر از حضور کارشناسان و صاحبنظران اقتصادی در برنامههای خود استفاده میکند؟
به طور کلی رادیو تجارت دارای 4 گروه برنامهسازی است؛ جهان و تجارت، ایران و تجارت، دانش و تجارت و اطلاعرسانی و تجارت. از طرف دیگر ماموریت رادیو تجارت در 3 حوزه است؛ آموزشی، اطلاعرسانی و نظریهپردازی. در حوزه نظریهپردازی مباحث چالشی در حوزه اقتصاد مطرح میشود که در این بخش سعی میکنیم از اساتید دانشگاه و حوزه و صاحبنظران اقتصادی مختلف در طرح و بحث این مباحث استفاده کنیم.
رویکرد یا اولویت خود رادیو تجارت در پرداختن به مسائل اقتصادی چگونه است؟ به این معنی که آیا خود این رسانه مثلا با اعتقاد و اولویت اقتصاد دولتی یا آزاد به این مباحث میپردازد یا فرضا اقتصاد دولتی را محور و اصل قرار داده و به فعالیتهای اقتصادی بخش خصوصی نمیپردازد. به طور کلی آیا رادیو تجارت موضع اقتصادی خاصی در قبال مباحث تجاری و بازرگانی دارد یا به عنوان یک رسانه صرفا رخدادهای اقتصادی را بازتاب داده و تجزیه و تحلیل میکند؟
هر کشوری که در حوزه اقتصاد رشد کرده، ترکیبی از اقتصاد دولتی و آزاد را تجربه کرده است. لذا یک رسانه اقتصادی برای اینکه موفق باشد نمیتواند صرفا در خدمت یکی از این رویکردها قرار بگیرد. ما سعی کردیم بویژه در حوزه نظریهپردازی از نمایندگان هر دو طیف، اقتصاد دولتی و آزاد دعوت کنیم تا به مناظره و مباحثه در این زمینه بپردازند. توجه به ابعاد مختلف حوزههای اقتصاد و بازرگانی لازمه رشد و توسعه اقتصادی است.
به نظر میرسد رادیو تجارت از حیث انتخاب موضوع نیز بشدت متاثر از اتفاقات و مسائل بیرونی است که در حوزه اقتصاد رخ میدهد. مثلا افزایش قیمت نفت، سیاستهای جدید بانکی یا سهمیهبندی یارانهها و مسائل مختلف اقتصادی که در جامعه اتفاق میافتد برای این شبکه سوژهسازی میکند.
بله. در حوزه اقتصاد ما یک سری موضوعاتی داریم که حادث میشود، مثل همین هدفمندی رایانهها. در این مواقع گروههای برنامهساز تلاش میکنند با تولید انواع برنامههای اقتصادی به تبیین این حوادث بپردازند. ولی بسیاری از برنامههای اقتصادی ما به مباحث پایهای در این حوزه میپردازند که به شکل فصلی و دورهای نیست و در همه زمانها واجد اهمیت و حساسیت هستند.
سیدعباس موسویتبار: هر رسانهای اگر دور خود دیوار بکشد و ارتباط خود را با فضای بیرونی قطع کند یقینا رسانه ورشکستهای است. رسانهای موفق است که با مخاطبان و مسوولان تعامل و ارتباط داشته باشد
در واقع مباحث اقتصادی مورد توجه در رادیو تجارت به 2 گروه عمده مسائل جاری و مباحث پایهای و اصولی در اقتصاد میپردازد. رادیو تجارت باید نسبت به هرگونه اتفاق اقتصادی در سطح کشور و جهان، واکنش داشته باشد و آن را تجزیه و تحلیل کند. در واقع باید خود را مسوول تبیین و تفسیر آن بداند.
در حال حاضر رادیو تجارت با چه کمبودها و موانعی روبهروست؟
اکنون ما با 2 مشکل و کمبود اساسی مواجه هستیم؛ یکی اندک بودن فرستندههایماست. در حال حاضر رادیو تجارت در سطح کشور فقط یک فرستنده تهران را داریم و در شهرستانها فرستندههای رادیو ورزش از ساعت 2 تا 10 به رادیو تجارت سوئیچ میشود یعنی برنامههای این شبکه در حدود 4 ساعت از طریق رادیو ورزش به شهرستانها ارسال میگردد. محدودیت دوم ما ساعت کم این شبکه است که فعلا به 11 ساعت ختم میشود و همانطوری که اشاره کردم قرار است طی چند هفته آینده این میزان به 18 ساعت افزایش پیدا کند.
شما اشاره کردید که مباحث مختلف اقتصادی در این شبکه رادیویی تبیین شده و مورد بحث قرار میگیرد آیا نتایج این مباحثه و برنامهها در اختیار مسوولان و سیاستگذاران اقتصادی هم قرار میگیرد؟ در واقع طرح کارشناسی مسائل اقتصادی در رادیو تجارت در تصمیمگیریهای اقتصادی هم تاثیر دارد؟
ببینید هر رسانهای اگر دور خود دیوار بکشد و ارتباط خود را با فضای بیرونی قطع کند یقینا رسانه ورشکستهای است. رسانهای موفق است که با مخاطبان و مسوولان تعامل و ارتباط داشته باشد. ما از ساعت 30/5 دقیقه تا 6 یک مجله بامدادی داریم که این برنامه بهترین جا برای طرح دیدگاههای مسوولان و مردم بوده و خود مسوولان اذعان میکنند که در آن ساعت به این برنامه گوش میدهند و از آن تاثیر میگیرند.
آقای موسویتبار! در نهایت رادیو تجارت درصدد تبلیغ سیاستهای اقتصادی دولت حرکت میکند یا تبیین و انتقاد از آن هم جزیی از وظایف رسانهای آن است؟
جنس برنامههای ما یا تبلیغی است یا تبیینی، تفسیری و یا ترسیمی است. بنا به ضرورت هر سیاست و رخداد اقتصادی یکی از این رویکردها مورد استفاده قرار میگیرد. مثلا در ارتباط با هدفمند کردن یارانهها تلاش ما بر این بود که به تبیین این طرح بزرگ اقتصادی بپردازیم. در واقع ما یک وظیفه و رسالت خاص نداریم و بنا به اهمیت و جایگاه مسائل اقتصادی به آنها میپردازیم.
منظور من این بوده که آیا این فرصت و امکان وجود دارد تا فارغ از تفاوتها و اختلافات سیاسی و اقتصادی برنامههای اقتصادی دولت مورد نقد و بررسی قرار بگیرد؟
بله ما یک برنامه در رایو تجارت داریم به عنوان فراسو که در آن نظرات مخالف و انتقادی در حوزه اقتصاد و بازرگانی با حضور مسوولان دولتی برگزار میشود. ما سعی کردیم از نگاه یکطرفه به مسائل اقتصادی کشور پرهیز کرده و فضایی ایجاد کنیم تا حتی کسانی که با نظام سیاسی کشور نیز چندان موافق نیستند این فرصت را داشته باشند تا نظر و دیدگاه خود را مطرح کنند. اتفاقا این نوع برنامهها جذابیت بیشتری هم داشته و مسوولان نیز علاقهمندی خود را به شنیدن دیدگاههای انتقادی در این برنامه نشان دادهاند.
با توجه به اینکه رادیو تجارت یک رسانه تخصصی است و از حیث رسانهای ممکن است یک شبکه خیلی خشک و خستهکننده به نظر برسد، آیا برای ایجاد تنوع در این شبکه از بخشهایی مثل موسیقی یا برنامههای سرگرمکننده هم استفاده میشود؟
به نظر من یک برداشت و توقع غلطی که از شبکههای تخصصی وجود دارد همین است. این که لابهلای برنامههای تخصصی باید از موسیقی با کلام یا آیتمهای نمایشی استفاده شود. در حالی که این تمهیدات به شبکههای عمومی اختصاص دارد و قرار نیست در یک شبکه تخصصی مثل رادیو تجارت هم از این نوع برنامهها گنجانده شود. اصلا مخاطبان رادیو تجارت افراد خاصی هستند که نه جهت سرگرمی و تفنن بلکه برای کسب اطلاعات و دانش بیشتر در حوزه کاری خود به این رادیو گوش میکنند و به شکل هدفمندی برنامههای آن را رصد میکنند.
این رفتار رسانهای در مخاطبان شبکههای عمومی رادیو وجود ندارد و آنها انتظار دیگری از این رسانه دارند. از زمانی که بنده مسوولیت این شبکه را پذیرفتم موسیقی با کلام را حذف کردیم چون ضرورتی به حضور آن نبود و متناسب با شان یک شبکه تخصصی نیست البته از موسیقی بدون کلام استفاده میشود اما انتخاب این نوع از موسیقی نیز متناسب با ماهیت این شبکه صورت میگیرد.
اساسا شبکه تخصصی یک شبکه محتوا محور است و برنامههای آن نیز باید متناسب با شان این محتوا باشد. نه فقط ما بلکه شبکههای تخصصی دیگر هم مثل رادیو قرآن نیز از همین شیوه استفاده میکنند.
آیا در بین مسائل مختلف اقتصادی هم اولویتبندی میکنید؟ مثلا اینکه به بخش صنعت بیشتر از بخش کشاورزی بپردازید.
اولویتبندی ما مبتنی بر سند چشمانداز 20 ساله و برنامه پنجم توسعه است و ما براساس این سند بالادست موضوعات برنامههای خود را تنظیم میکنیم. ضمن اینکه متناسب با ضرورت مباحث جاری در جامعه به یک موضوع بیشتر میپردازیم.
راستی چرا محل رادیو تجارت برخلاف شبکههای دیگر درساختمان شهدای رادیو در جامجم مستقر نیست؟
یکی از وزارتخانههایی که تمایل داشت این شبکه تاسیس شود وزارت بازرگانی بود و برای ایجاد این شبکه حاضر شد تجهیزات و امکانات و مقدمات تاسیس آن را نیز فراهم کند. از طرف دیگر علاقهمند بودند که این رادیو در کنار بزرگترین نمایشگاه بینالمللی ایجاد شود تا با آخرین دستاوردهای اقتصادی آشنا و با بدنه تجاری کشور تعامل و همکاری نزدیک داشته باشد.
سید رضا صائمی
جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: