نگاه روسیه به لیبی

در کنار بسیاری از کشورهای عربی اکنون تحولات لیبی در راس رخدادهای جهانی قرار گرفته است. کشتارهای قذافی برای حفظ قدرت، قیام سراسری مردم برای پایان دادن به 42 سال حکومت قذافی، رویکرد کشورهای غربی به اقدام نظامی و یا حداقل محاصره این کشور برای تامین منافع خویش در لیبی و ... از جمله مسائل مطرح در این حوزه است.

در کنار این امور نوع بازیگری و مواضع روسیه از نکات قابل توجه است. روسها از یک سو از موضع گیری قاطع در قبال این تحولات خودداری کرده و به ابراز نگرانی بسنده می‌کنند از سوی دیگر با اقدام نظامی اروپا و آمریکا علیه لیبی مخالفت می‌کنند و آن را مغایر با اصول جهانی و تکراری بر عراق و افغانستان می‌دانند.

 بسیاری از ناظران سیاسی سکوت و مواضع نرم روسیه را برگرفته از عدم وجود منافع گسترده در خاورمیانه و شمال آفریقا می‌دانند. هرچند روسها تحرکاتی در این مناطق داشته‌اند اما بیشتر آن را حوزه نفوذ آمریکا دانسته و کمتر به مداخله در آن پرداخته‌اند به ویژه اینکه پایگاه چندان نیز در این مناطق ندارند.

با این وجود بسیاری براین عقیده‌اند که روسها به شدت نگران تحرکات آمریکا و اروپا در خاورمیانه و شمال آفریقا در چارچوب تکرار سیاست ایجاد دولتهای دست نشانده و نیز اقدام نظامی برای به اصطلاح کمک به ملتهای عربی هستند. این اصل را به صراحت در قبال لیبی می‌توان مشاهده کرد.

روسها با تکیه بر تجربه عراق و افغانستان تحرکات کنونی غرب را نوعی توسعه طلبی دانسته که برای سلطه بر منافع کشورها به ویژه منابع انرژی لیبی صورت می‌گیرد. روسها این امر را برابر با سلطه غرب بر کل قاره آفریقا و نیز کاهش وابستگی غرب به منابع خویش می‌دانند. بحران در خاورمیانه و شمال آفریقا و افزایش بهای نفت عملا غرب را به سمت روسیه سوق داده است.

 مسکو این شرایط را در حوزه اقتصادی و وابسته ساختن اروپا به خود امری مهم تلقی می‌کند به ویژه اینکه این کشور چندان تاثیری از تحولات منطقه و آفریقا نمی‌برد. با این وجود مسکو پذیرنده حضور نظامی اروپا و آمریکا در آفریقا نمی‌باشد چرا که از سیاستهای توسعه طلبانه آنها آگاه بوده و آن را در چارچوب سیاستهای خود نمی‌داند.

البته این احتمال وجود دارد که روسها با گرفتن امتیازاتی در آسیای مرکزی و قفقاز و کاهش تهدیدات غرب علیه امنیت داخلی روسیه، پذیرنده اقدامات محدود نظامی در لیبی می‌باشند هرچند که تاکنون به دیده تردید و انتقاد از عملکردهای نظامی در قبال لیبی پرداخته‌اند.

به هر تقدیر می‌توان گفت روسها نیز مانند بسیاری از کشورها به دنبال کسب امتیازات در لوای بحران شمال آفریقا به ویژه لیبی هستند چرا که این تحولات می‌تواند تاثیر بسیاری بر جایگاه روسیه در معادلات انرژی و قدرت چانه زنی آن در برابر اروپا و آمریکا داشته باشد.

قاسم غفوری-جام جم آنلاین