غربت هنر در سرزمین مادری

کرد و ترک، ترکمن و تات هر یک هنر و دست‌سازهای خود را برای فروش به بازارهای بی‌رمق شهر می‌آورند و اگر دلالی اندک پول بیشتر به آنها دهد علاوه بر فرش، گلیم، قالیچه و ... هویت هنر خود را نیز به ناچار می‌فروشند.

صادرات با برند استان‌های دیگر نیز بیکار ننشسته و پرده بر چهره صنایع دستی خراسان شمالی انداخته است.

بی‌توجهی تولیدکنندگان به پیام «به دلالان نفروشید» تلاش مسوولان این استان را بی‌نتیجه گذاشته و فرش، قالیچه، گلیم، چاروق و ... این استان با نام استانی دیگر که محصولات مشابه اما کم‌کیفیت دارند، صادر می‌شود.

سالانه سفارش چندین هزار متر فرش دستباف توسط استان‌های دیگر و همچنین عرضه فرش‌های دوروی خراسان شمالی در نمایشگاه‌های کشور و به نام استان‌هایی که کمترین تجربه را در این زمینه دارند خود گواه بر اجحاف آشکار بر صنایع دستی خراسان شمالی است.

ساخت صنایع دستی با کیفیت و متنوع، در اولویت تولیدات خراسان شمالی قرار دارد اما استقبال کم مردم از خرید این صنایع آنها را مجبور به فروش با قیمت پایین کرده است. دلالان صنایع دستی نیز از این فرصت استفاده کرده و با حرص و ولع در آشفته بازار روستاهای این استان به دنبال دستباف‌های با کیفیت هستند تا با خرید ارزان، آنها را به تاراج ببرند. یکی از تولیدکنندگان قالیچه‌های کردی در این مورد می‌گوید: نقش تولیدات ما برگرفته از آیین و سنتی است که سینه به سینه برای ما به یادگار مانده و نقش تار و پود قالی و قالیچه‌هایمان تصورات ذهنی ماست.

علی‌محمدی، استقبال ضعیف مردم و نبود بازارچه دائمی صنایع دستی خراسان شمالی را مشکل اساسی در فروش محصولات می‌داند و می‌افزاید: برگزاری جلسات و نشست‌های مشترک مسوولان استان برای فروش بیشتر و جلوگیری از منسوخ شدن صنایع دستی ستودنی است اما اکنون وقت عمل است.

استاندار خراسان شمالی نیز در خصوص ارزش بالای صنایع دستی این استان معتقد است: خراسان شمالی ظرفیت بالایی در ساخت صنایع دستی و فرش دستباف دارد که قابل مطرح شدن در بازار بین‌المللی است اما تا زمانی که بازارچه دائمی نمایش و فروش را در خراسان شمالی فعال نکنیم این محصولات مطرح و تولیدکنندگان آن تقویت نمی‌شوند.

ابوطالب شفقت می‌افزاید: درآمد یک بافنده فرش و تولیدکننده صنایع دستی در خراسان شمالی بسیار ناچیز است و کفاف زندگی او را نمی‌دهد و به همین دلیل تولیدکنندگان ما امید به تولید ندارند. وی اظهار می‌کند: با ایجاد بازارچه صنایع دستی، درآمد حاصل از آن می‌تواند بر تقویت و تولید صنایع دستی تاثیر بگذارد.

مدیرعامل اتحادیه صنایع دستی خراسان شمالی نیز می‌گوید: نبود بخش ارزیاب صنایع دستی در گمرک خراسان شمالی از مشکلات پیش‌رو در صادرات صنایع دستی استان است.

حسین ایزانلو می‌افزاید: اگر بخواهیم صادرات و تولیدات صنایع دستی ما افزایش یابد، باید این بخش را فعال کنیم زیرا عرضه صنایع دستی استان در بازار سایر استان‌ها توسط تولیدکنندگان منجر به خرید کمتر از قیمت واقعی تولیدات می‌شود. وی ادامه می‌دهد: این استان توانایی زیادی در تولید صنایع دستی دارد اما با توجه به این که محصولاتش برند مشخصی ندارد با نام دیگر استان‌ها عرضه یا در نمایشگاه‌ها به فروش و نمایش گذاشته می‌شوند.

ایزانلو، بسته‌بندی مناسب را در جذب مشتری بسیار با اهمیت می‌خواند و می‌گوید: در گذشته صنایع دستی ما بدون هیچ‌گونه بسته‌بندی فروخته می‌شد که این موضوع در بی‌رغبتی خریداران بی‌تاثیر نبوده است.

وی خواسته تولیدکنندگان برای ایجاد نمایشگاه و فروشگاه دائمی صنایع دستی در خراسان شمالی را به حق می‌داند و می‌گوید: خراسان شمالی جزو استان‌های پرتردد کشور است اما با وجود این ما نتوانسته‌ایم توانمندی‌های خود را برای دیگران به نمایش بگذاریم.

مدیرعامل اتحادیه صنایع دستی خراسان شمالی می‌افزاید: هر چند در گذشته چندان موفق نبوده‌ایم اما ایجاد نمایشگاه دائمی در مکان مناسب و تاریخی حسینیه جاجرمی‌ها در بجنورد جانمایی شده و اکنون در حال تعمیرات است که امیدواریم تا چند ماه آینده بتوانیم شاهد افتتاح این نمایشگاه دائمی در خراسان شمالی باشیم.

مدیرکل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی نیز توجه به صنایع دستی استان را بسیار با اهمیت می‌داند و می‌گوید: ساخت بازارچه دائمی صنایع دستی درحد فاصل بجنورد ـ بابا امان در زمینی به مساحت10هکتار پیشنهاد شده که سازمان مسکن و شهرسازی نیز با واگذاری این زمین موافقت کرده و برای طرح مطالعاتی آن 650 میلیون ریال در نظر گرفته شده است.

عباس اهرابی در ادامه به مشکلات تولیدکنندگان این استان در تهیه مواد اولیه مرغوب و همچنین بازار فروش مناسب اشاره می‌کند و می‌افزاید: متاسفانه تولیدکنندگان ما به صورت انفرادی مواد اولیه را خریداری می‌کنند که این موضوع باعث تهیه موادی با کیفیت پایین و قیمت بالا می‌شود. از سوی دیگر تولیدکنندگان گلیم، جاجیم، فرش، قالیچه و...در استان، نیاز مصرف‌کننده را بخوبی نمی‌شناسند و به همین دلیل نمی‌توانند در بازار حضور مناسبی داشته باشند.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی همچنین به عقد قراردادی با اداره پست استان برای انتقال و فروش تولیدات به سایر استان‌ها اشاره کرد.