فیلمی با تاثیرات فرا منطقه ای

حبیب نه‌تنها مسوولان سازمان صدا و سیما را راضی و خرسند کرد و به عنوان یک اثر دینی قابل قبول خودش را مطرح کرد، بلکه بین مردم نیز شناخته شده و مورد استقبال قرار گرفت. تله‌فیلم‌ها معمولا به دلیل مناسبتی بودن و از طرفی فراوان بودنشان کمتر در ذهن مردم می‌مانند. اما حبیب قطعا در ذهن مخاطبانش باقی مانده، به طوری که مسوولان پخش را راضی کرده تا چندین بار در طول سال جاری روی آنتن برود. حسن اسلامی‌مهر، رئیس مرکز سیمافیلم در همین خصوص می‌گوید: برخی از تله‌فیلم‌ها مثل حبیب یک اثرمرجع هستند که ظرفیت تماشای آن برای چندین بار هم وجود دارد و ملال‌آور و تکراری نیست. از این رو تله‌فیلم‌های قرآنی ما می‌تواند به مخاطب یک میلیاردی جهان اسلام بیندیشد.

حبیب به موضوعی دینی پرداخته است و نگاهی سینمایی و دور از نصیحت‌گویی و شعارزدگی دارد. متاسفانه در کشور ما در خصوص فیلم معناگرا، فرهنگی و دینی نگاه‌های غیرکارشناسی فراوانی وجود دارد و دیده شده که هر فیلمی که دست به نصیحت‌گویی یا پیچیدگی‌هایی غیرقابل فهم و منزویانه بزند و به دور از ساختاری درست و جذاب باشد را معناگرا می‌خوانیم. در صورتی که تله‌فیلم حبیب نشان داد که اتفاقا یک فیلم دینی و معناگرا باید جذاب و سینمایی باشد. باید بیننده را تا آخر فیلم خسته نکند. حسن اسلامی‌مهر در ادامه صحبت‌هایش به نکته درستی اشاره می‌کند: ما باید به عمق استراتژیک خود در حوزه فرهنگ توجه بیشتری داشته باشیم و به تاثیرگذاری بر مخاطبان مسلمان فکر کنیم. قصه‌های قرآنی این قابلیت را داشته و به ما امکان می‌دهد عمق استراتژی خود را گسترده‌تر کنیم. «حبیب» هم از جمله فیلم‌هایی است که تاثیرات فرامنطقه‌ای خواهد داشت. ضمن این‌که زمان نمایش آن هم در میزان این تاثیرگذاری موثر است. ما می‌توانستیم این فیلم را برای جشنواره فجر نگه داریم و تا آن زمان پخش نکنیم چه بسا در این جشنواره هم می‌توانست جوایزی را هم به خود اختصاص دهد. حسی که این فیلم به مخاطب می‌دهد قابل اعتناست. برخی فیلم‌ها انعکاساتی در مردم و مخاطبان دارد که به تزکیه و پاکی درونی سازندگان اثر برمی‌گردد.

در خلاصه داستان آمده است که جوان فقیری (با بازی حمید فرخ‌نژاد) برای رسیدن به جایگاه مناسب‌تری به کار قاچاق روی می‌آورد. اما بر خلاف تصورش به زندان می‌افتد و به اعدام محکوم می‌شود. در آنجا از طریقی می‌فهمد که قانونی وجود دارد ، اگر کسی موفق به حفظ قرآن کریم شود، می‌توانند از اعدامش صرف نظر کنند و با همین نیت او شروع به یادگیری قرآن می‌کند. اما معنای عمیق در قرآن او را به سمت معارفی می‌کشاند که خیلی‌ها را شگفت‌زده می‌کند.

حضور حمید فرخ‌نژاد که اکنون به عنوان یکی از بازیگران مطرح سینمای ایران است در این فیلم یک برگ برنده برای یاری محسوب می‌شود. فرخ‌نژاد نه تنها بازی برای تلویزیون را دست‌کم نمی‌گیرد که حتی از بسیاری از بازی‌های سینمایی‌اش نیز بیشتر وقت و وسواس می‌گذارد.

سکانس فوت مادر و قرآن‌خوانی وی بالای سر او یکی از تاثیرگذارترین بخش‌های بازیگری او و فیلم محسوب می‌شود وکمتر کسی است که بتواند با این قدرت این صحنه را اجرا و بازی کند. فرخ نژاد طوری قرآن را در حال گریه تلاوت می‌کند که گویی بر ترجمه و تفسیر‌آیات قرائت شده توسط خودش نیز کاملا تسلط دارد و می‌داند چگونه قدرت بازیگری‌اش را در کنار تسلط به ترجمه در خدمت رساندن پیام سکانس همراه کند.

تله‌فیلم حبیب در 18 جلسه تصویربرداری شد که 80 درصد آن در زندان و 20 درصد آن در خارج از زندان بود. به همین دلیل در کنار موضوع دینی و اجتماعی اثر، حبیب را می‌توان یک تله‌فیلم در ژانر زندان نیز دانست. چرا که بخش اعظمی از مولفه‌های موجود یا حداقل نیمی از مولفه‌های موجود این ژانر را با خود دارد و اتفاقا از‌ آنها به خوبی استفاده کرده‌ است. یک زندانی محکوم به مرگ، زندانی پر از دوست و دشمن، رئیس زندانی که سایه به سایه در جستجوی لایه‌های عمیق زندانی‌ها و بخصوص شخصیت اصلی است.

خانواده‌ای که از بیرون از زندان دغدغه‌ای را برای شخصیت اصلی ایجاد می‌کنند و نگرانی‌ها و نیاز او را برای خروج از زندان بیشتر می‌کنند و امثالهم. از این جهت تله‌فیلم حبیب را می‌توان یک اثر فرامنطقه‌ای دانست که زبان وسیع‌تری داشته و با زبان بین‌المللی سینما قابلیت پخش در خیلی‌ از کشور‌های دیگر را نیز دارد. تدوین فیلم بر عهده محمود یارمحمدلو بوده و موسیقی اثر را نیز فردین خلعتبری ساخته است. مهدی شیرزاد نگارش فیلمنامه را بر عهده داشته و بهروز مفید نیز در سمت تهیه‌کنندگی در این مجموعه همکاری داشته است. ضمن این‌که حضور دکتر امید روحانی، منتقد صاحب نام کشور در نقش رئیس زندان نیز از نکات قابل توجه این تله فیلم است.

به هر حال ورود این‌گونه فیلم‌هایی که معارف عمیق قرآنی را به همراه دارند و خیلی شبیه فیلم‌ها و آثار شعاری گذشته نیستند جای بسی خوشحالی دارد. پخش مجدد این تله فیلم را پیش از برگزاری همایش راهکارهای برگردان مفاهیم‌ معنوی به فیلمنامه که قرار است بهمن سال جاری برگزار شود به فال نیک می‌گیریم و امیدواریم در این راستا قدم‌های جدی‌تر و منظم‌تری برداشته شود.