مرگ در یک قدمی است

ایران جمعیت جوانی دارد، سن بحرانی اعتیاد این روزها بین 16 تا 24 سال تشخیص داده شده و توزیع انواع و اقسام مواد مخدر مثل تریاک، هروئین، شیشه و کریستال بین جوان‌ها شایع شده است.

عوامل زمینه‌ساز گرایش به اعتیاد روز به روز دارد جوان‌ها را بیشتر به این سمت سوق می‌دهد و اینها همه یعنی هشدار.

بیشتر جوان‌هایی که معتاد می‌شوند در اولین تجربه‌شان در مصرف مواد مخدر فکر می‌کنند فقط همین یک بار است که دارند آن را امتحان می‌کنند یا کسی تا به حال با یکی دو بار معتاد نشده یا فقط از روی کنجکاوی می‌خواهند با دوستانشان همراه و همگام شوند. اما اعتیاد همان بلایی است که خزنده و بی‌هیچ سروصدایی وارد زندگی جوان‌ها می‌شود، بی‌دعوت می‌آید، ساکن می‌شود و بیرون هم نمی‌رود.

حالا طبق آمارهای رسمی که توسط مدیر کل امور اجرایی ستاد مبارزه با مواد مخدر در خبرگزاری‌های ایرنا و ایسنا اعلام شده، یک میلیون و 160 هزار معتاد حرفه‌ای و 800 هزار معتاد غیرحرفه‌ای در کشور وجود دارد که بخش قابل توجهی از این آمار جوان‌ها هستند. البته شما معتادان از آمار جاافتاده را هم به این فهرست اضافه کنید.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس سال گذشته اعلام کرد، بیش از 30 هزار دانش‌آموز معتاد در کشور وجود دارد و همان وقت در واکنشی متقابل وزیر آموزش و پرورش این آمار را رد کرد. از سوی دیگر، مدیرکل دفتر فرهنگی و پیشگیری ستاد مبارزه با مواد مخدر آمار 7 درصدی دانش‌آموزان معتاد را نگران‌کننده خواند. عده‌ای نسبت به افزایش تعداد افراد معتاد در مدارس هشدار می‌دهند و می‌کوشند با ارائه راهکار و پیشنهاد برنامه‌های پیشگیرانه مساله را بحرانی بخوانند. عده‌ای دیگر به‌طور حیثیتی تلاش می‌کنند با انکار آمار، صورت مساله را پاک کنند. این اعلام و انکارها سال‌هاست که بین مسوولان رد و بدل می‌شود بی‌آن‌که هیچ سودی برای کسی داشته باشد و هیچ کاهشی در روند رو به رشد آمار معتادان در مدارس ایجاد کند.

به هر حال آنچه که واقعی است این است که دانش‌آموزان به لحاظ ویژگی‌های خاص سنی، اجتماعی و روانی افرادی هستند که بیشتر از هر قشر دیگری در معرض اعتیاد به مواد مخدر قرار دارند و با پنهان‌کردن این واقعیت تلخ نمی‌توان مشکلی را حل کرد.

کمپ معتادان هشتگرد کرج پر است از جوان‌هایی که داوطلبانه یا با معرفی بهزیستی به آنجا منتقل شده‌اند. صحبت با هر کدام از آنها داستانی از یک زندگی ناموفق را برملا می‌کند. سمیه مهین‌ترابی، روانپزشکی که در این واحد مشغول فعالیت است، می‌گوید: «پر واضح است که اعتیاد ریشه‌های روانی، اجتماعی و خانوادگی دارد و این بیماران بیشتر از همه به درمان‌های روحی و بازسازی شخصیت احتیاج دارند و البته قبل از همه اینها از بین بردن علل و عوامل ابتلا به اعتیاد از همه ضروری‌تر است.»

جوان بودن سن جامعه ما در کنار گرایش به اعتیاد در سنین جوانی، 2 مکملی هستند که خیلی پیشتر از اینها نگرانی مسوولان را برانگیخته‌اند اگر چه هر ساله راهکارها، تدابیر و اعمال قدرت‌های زیادی از سوی مسوولان ذی‌ربط ارائه می‌شود اما ظاهرا سرعت عمل اعتیاد در آلوده‌کردن جوان‌های ما بیشتر از سرعت اجرای این راهکارهاست. دختران و پسران بستری در کمپ‌های بازپروری هم روزی مثل ما راه درازی را بین خودشان تا اعتیاد تصور می‌کردند اما اسباب و وسایل رسیدن به این خانه شوم، راه را بسیار نزدیک‌تر از آنچه که فکرش را بکنید، کرده است.

این که همیشه تقصیر گناهانمان را گردن دیگری بیندازیم، عادتی است دیرینه که ترک آن موجب مرض است!! بیش از اینها نظر بر این بود که دوست ناباب مهم‌ترین عامل گرایش افراد به اعتیاد است اما علم روان‌شناسی می‌گوید تنها یک عامل نمی‌تواند در اعتیاد فرد مؤثر باشد بلکه عواملی لازم است.

بیژن قربانی، روان‌شناس در این باره می‌گوید: «کنجکاوی، کسب لذت، تسکین درد، فراموشی مشکلات، شوخی و خنده، هیجان‌طلبی یا میل به خطر، احساس بزرگ‌شدن و پیوستن به گروهی خاص اگرچه چندان مهم به نظر نمی‌رسند اما باعث اعتیاد میلیون‌ها انسان شده‌اند. رابطه بین بیماری‌های روانی و اعتیاد انکارناپذیر است بنابراین هر کدام از عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی که بتوانند زمینه‌ساز یک شرایط نامتعادل روحی شود، می‌تواند برای بروز اعتیاد دلیل کافی باشد.»

البته او یک‌سری ویژگی‌های شخصیتی خاص جوان‌ها را هم مزید بر علت می‌داند. برای مثال افرادی که کمبود اعتماد به نفس دارند یا برعکس اعتماد به نفس بالا دارند و فکر می‌کنند معتاد نمی‌شوند یا هر وقت که بخواهند می‌توانند ترک کنند، جوان‌هایی که دائما نظرشان عوض می‌شود و در تصمیم‌گیری ضعیفند یا آنهایی که توان «نه» گفتن را به دیگران ندارند برای اعتیاد مستعدتر هستند.

به هر حال اگر برای زندگیتان برنامه‌ریزی ندارید، اوقات کاری یا بیکاری‌تان خارج از کنترل و مدیریت شما می‌گذرد یا یکی از ویژگی‌های مذکور را دارید، مواظب باشید! این زنگ خطری است برای اتفاقی که نسبت‌دادن گناهش به دیگری، مشکلی از شما حل نمی‌کند.