لینوکس در سال 2010

از زمانی که اپل عطای پاورپی سی را به لقایش بخشید و سراغ اینتل رفت، پاورپی سی از چشم لینوکسی‌ها هم افتاد. بله هنوز برای بسیاری از مشتریان بزرگ IBM پاور پی سی یک دغدغه محسوب می‌شود، اما در حوزه دسکتاپ‌های لینوکسی، یک بستر تقریبا مرده به شمار می‌رود. آخرین میخ این تابوت نیز خبر عدم پشتیبانی سونی از توزیع‌های لینوکسی دستگاه‌های پلی‌استیشن? است.

از طرف دیگر ARM با رشد فزاینده‌ای روبه رو است و بسیاری از سیستم‌های مبتنی بر ARM در سال گذشته وارد بازار شدند و از نت‌بوک‌ها گرفته تا تلفن‌ها و تبلت‌ها به لطف این معماری لینوکس را توسعه دادند.

لینوکس مینت بالاخره در سال‌جاری به عنوان یک پروژه مستقل مطرح خواهد شد. این توزیع که ابتدا تنها نسخه تغییر یافته اوبونتو بود حالا به دنبال حقوق معنوی خودش می‌گردد. نخستین عرضه لینوکس مینت نگارش دبیان هنوز کار دارد، اما باید دید نگارش‌های آتی لینوکس مینت دبیانی چطور خواهد بود.

گروه اوپن سوسه و حداقل آن عده‌ای که در ناول مشغول به کار هستند، سال سختی را سپری کردند. با اعلام این خبر که Attachmate می‌خواهد اوپن سوسه را پشتیبانی کند، گروه توسعه آزاد اوپن سوسه متوجه شد که ناول قرار نیست برای همیشه از این توزیع حمایت کند، هر چند نتیجه کار مثبت بود. گرگ کرو هارتمن، در اعلامیه خود اعلام کرده که نگارش بعدی اوپن سوسه با نام جدید تاج خروس (Tumbleweed)، کاملا متفاوت خواهد بود. کرو هارتمن تا به حال ثابت کرده است که اگر چیزی را اعلام کند و تصمیم به انجام کاری بگیرد، تا انتهای آن می‌رود. او که با حجم نامحدودی از کار روبه‌رو است، اعلام کرد بزودی کار را شروع خواهد کرد. احتمالا باید روی تقویم علامت‌هایی گذاشت و منتظر ماند تا این نسخه پر از تغییر را مشاهده کرد.

این درست که اوپن سولاریس توزیع لینوکسی نیست، اما بهتر است به دلیل ارتباط جوامع لینوکسی و اوپن سولاریس به آن اشاره شود. این که اوراکل بالاخره اوپن سولاریس را فراموش خواهد کرد، دور از انتظار نبود و حالا گروهی علاقه‌مند به این توزیع، در نظر دارند عنوان آن را عوض کرده و یک شاخه دیگر از آن را زنده نگه دارند.

چه این پروژه موفق بشود چه نشود، انتظار نمی‌رود گروه پشتیبان جدید ایلوموس بجز روشن نگاه داشتن چراغ‌ها کار دیگری انجام دهند، اما شاید قادر باشند در سال 2011 این توزیع سولاریسی را گسترش دهند.

اوراکل زمانی یکی از بزرگ‌ترین پشتیبانان لینوکس بود و حالا نمی‌توان دیگر خیلی به این موضوع اطمینان داشت. اوراکل شاید به این وهم دچار شده است که بتواند کاربران را با این کار از لینوکس دور کرده و دوباره به یونیکس بکشاند که در این صورت، باید دید در بخش فنی خود، چه میزان توانایی به یونیکس اضافه خواهد کرد. بر هیچ‌کس پوشیده نیست که هنوز سولاریس در برخی جاها نسبت به لینوکس برتری دارد. شاید این رقابت جدیدی برای لینوکسی‌ها باشد که با شرکتی رقابت کنند که دو سیستم‌عامل قدرتمند دارد.

توزیع پرانتظار ردهت 6 بالاخره ماه گذشته میلادی با تعدادی به روزرسانی و قابلیت‌هایی که چند وقتی در فدورا آزموده شده بود، به بازار آمد. اگر توزیع جامعه‌محور ردهت یعنی فدورا را دنبال کرده بودید، ردهت 6یک خبر قدیمی‌است، اما برای محیط سازمانی این توزیع از نظر فناوری کاملا نوین به شمار می‌رود و قابلیت‌های زیادی را نسبت به سرورهای سوسه، اوبونتو و حتی CentOS دارد.

مندریوا که قبلاً مندریک سافت بود، گویا قرار نیست در تجارت خود به این زودی‌ها موفق بشود. این شرکت یکبار ورشکست شد و تاکنون نتوانسته است موتورهای خود را با تمام قوا روشن کند.

البته این موضوع به نبود جامعه هوادار مندریوا بر نمی‌گردد، جامعه مندریوا از آن هواداران دو آتشه هستند که در شرایط بد و بدتر نیز با این توزیع همراه بودند (با واقعیت روبه رو شویم: مندریوا هیچ وقت تجارت موفقی نداشته است که شرایط را بهتر کند). اما تعدیل نیرو در این شرکت آنقدر زیاد بود که بالاخره جامعه پشتیبان این توزیع به خود آمدند و گفتند: بیایید از این توزیع جدا شویم.

از ماه دسامبر سال 2010 پروژه ماگیا کلید خورده است. تاکنون هیچ نشانی از موفقیت این گروه منتشر نشده، اما می‌شود انتظارش را داشت. مندریوا هنوز تلاش می‌کند در مسیر درست گام بردارد، اما به نظر می‌رسد که نباید چشم امیدی به این شرکت داشت.

به عنوان کاربر خانگی، نمی‌توان به شرکتی اعتماد کرد که برگه اخراج را به بیشتر کارمندان خود داده است، برای استفاده تجاری هم که هرگز. اما شرکت‌های دیگر در همین حوزه نه مشکل مالی دارند و نه مشکل داخلی.

فدورا از نظر فناوری نرم‌افزاری یکی از پیشرفته‌ترین توزیع‌های لینوکسی به شمار می‌رود. در سال 2010 ، گروه توسعه دهنده به این نتیجه رسیدند که بهتر است نگارش خام را از نگارش اصلی جدا کنند تا توسعه ادامه پیدا کند، ولی از طرف دیگر فدورا به پایداری لازم برای انتشار برسد.

تا پیش از این، توسعه خام تا مدتی ادامه پیدا می‌کرد، سپس قبل از عرضه نگارش‌های آزمایشی متوقف می‌شد و به رفع ایراد می‌پرداخت که روش مناسبی برای فدورای سریع نیست.

به این ترتیب همان طور که فناوری فدورا بیشتر می‌شود، گروهی مشغول پایدار کردن این فناوری و عرضه نگارش بعدی خواهند بود.

سال جاری سال سیستم‌عامل کروم گوگل بود و بالاخره در ابتدای دسامبر 2010، و یک سال بعد از اعلام حضور سیستم‌عامل کروم، مشخصات آن معلوم شد.

انتظار می‌رفت گوگل برای تعطیلات سال نوی میلادی نت‌بوک خود را هم آماده کرده باشد، اما تنها به ارائه مدل مفهومی‌اکتفا کردند.

تاکنون نت‌بوک‌های گوگل بازخورد خوبی داشته‌اند؛ البته انتظارش می‌رفت که ریچارد استالمن در مورد سیستم‌عامل مبتنی بر محاسبات ابری نظر مثبتی نداشته باشد. وی معتقد است سیستم‌عامل گوگل کنترل زیادی به کاربر نمی‌دهد تا داده و سیستم‌عاملش را کنترل کند. حتی کاربران ویندوز هم می‌توانند سیستم‌شان را به روز نکنند، اما سیستم‌عامل کروم طوری طراحی شده که بدون دخالت کاربر به روز شود. به صورت نظری این روش مناسبی برای آن دسته از عوام است که هنوز فکر می‌کنند آیکن اینترنت اکسپلورر ویندوزشان همان اینترنت است، اما کنترل روی داده‌های شخصی روز به روز کمتر می‌شود.

آیا سیستم‌عامل گوگل کروم می‌تواند با موفقیت در اقبال عمومی‌روبه رو شود؟ به نظر می‌رسد گوگل با بازار ضعیفی روبه‌رو است و باید کمپین تبلیغاتی بسیار هوشمندانه و عظیمی به راه بیندازد. بزرگ‌ترین مشکل فعلی گوگل، سیستم‌عامل آندروید آن است که با استقبال بیش از حد روبه‌رو شده و هنوز میان این سیستم‌عامل و کروم آن، هیچ رابطه منطقی ای برقرار نشده است.

مارک شاتل ورث معتقد است بزودی ویلند (Wayland) را جایگزین X.org خواهد کرد. هر چند ویلند تا زمانی که بتواند جایگزین X شود راه زیادی در پیش دارد.

برای لینوکس دسکتاپ، این جایگزینی تغییر بزرگی است. اگر ویلند بتواند برای کاربران و توسعه‌دهندگان زندگی ساده‌تری به ارمغان بیاورد، در این صورت اتفاق خوبی در زمینه لینوکس دسکتاپ روی خواهد داد.

بدون شک اوبونتو محبوب ترین لینوکس دسکتاپ امروزی است. کانونیکال به سراغ بازی خطرناکی رفته و می‌خواهد ظاهر خلاقانه خود را به عنوان ظاهر پیش فرض اوبونتوی بعدی عرضه کند، درحالی که تنها یک بار و آن هم برای اوبونتوی 10/10 نگارش نت‌بوک یونیتی را عرضه کرده است. این که طی 6 ماه بشود یونیتی را آنقدر پخته کرد که برای حضور پیش‌فرض در این سیستم‌عامل نقص نداشته باشد، همت زیادی می‌خواهد.

همچنین کانونیکال اعلام کرده است که از این پس تلاش می‌کند تصمیمات بیشتری بگیرد و آنها را پیاده کند و منتظر رأی کلی جامعه بماند. شاتل ورث بسادگی گفت که یونیتی برای اوبونتوی 04/11 عرضه خواهد شد. احتمالا این توسعه یونیتی بخوبی انجام می‌شود و برای 04/11 آماده خواهد شد. رابط پیشفرض اوبونتو خسته‌کننده شده و به نظر نمی‌رسد که مخالفان زیادی داشته باشد. این اقدام باعث شده رقابت میان توسعه‌دهندگان یونیتی، گنوم شل و دیگر توزیع‌ها در زمینه رابط‌های کاربری نسل جدید سیستم‌عامل، داغ شود.

محمدرضا قربانی