در جستجوی هویت

بحث هویت و فرزند‌خواندگی مدت‌هاست که دستمایه آثار تلویزیونی قرار می‌گیرد و این بار در حس مادری به نگارش محمدرضا شاهنده در روایت داستانی متفاوت به تصویر کشیده می‌شود. تصویربرداری این سریال به طور کامل در استان یزد انجام شده و علاوه بر روایت داستان زندگی دختری جوان به نام سارا به معرفی مرکز تحقیقات ناباروری در استان یزد می‌پردازد.

حس مادری به تهیه‌کنندگی سیدداوود تقوی‌نژاد و با بازی محمدرضا رهبری، محمد الهی، امیررضا وزیری، سارا الهیاری، فرهاد صفاخو و فاطمه آخوندزاده از پنجشنبه چهارم آذرماه هر هفته ساعت 30‌/‌21 از شبکه دوم سیما پخش می‌شود.

اکبر منصور فلاح کارگردان این مجموعه است. او تا به حال سریال‌های عمارت پدری، جاودانگی آژانس دوستی، برای آخرین بار و فقط به خاطر تو را جلوی دوربین برده است.

وقتی از او می‌پرسم که با توجه به اکثر ساخته‌هایش که بخش اعظم آنها داستان‌های به‌روز اجتماعی خانوادگی بوده است، چرا به سراغ اثری متفاوت چون حس مادری رفته است می‌گوید: سابق بر این عموما دوست داشتم مجموعه‌هایی با مضمون اجتماعی ـ خانوادگی کار کنم چراکه همیشه مخاطب خود را همراه داشته است. تا این که یک فیلم سینمایی در یزد کار کردم و این اتفاق بستر خوبی شد که حس مادری را هم در یزد بسازم و همان موقع بود که در جریان قرار گرفتم که یک مرکز درمان ناباروری در یزد وجود دارد که یکی از قطب‌های اصلی درمان ناباروری کشور است. این مرکز زمینه‌ای شد برای نوشتن یک طرح نو. مطمئن بودم این پدیده می‌تواند تاثیر بسیار زیادی در خانواده‌هایی داشته باشد که خیلی از آنها آرزوی داشتن فرزند را دارند. این کارگردان درباره درونمایه اصلی سریال می‌گوید ما در این سریال خانواده‌هایی را که دچار مشکل ناباروری هستند مورد توجه قرار دادیم. تحقیقات نشان می‌دهد که علت بسیاری از جدایی‌ها همین مساله ناباروری است. خیلی وقت‌ها کانون خانواده‌ها به خاطر نداشتن بچه آسیب می‌بیند یا زن و شوهر دچار مشکلات و آسیب‌‌های روحی می‌شوند. خیلی از خانواده‌هایی که دچار این مشکل هستند نمی‌دانند چنین مرکزی در شهر یزد وجود دارد. ما می‌خواستیم نشان بدهیم که این مشکل با مراجعه به مراکز معتبر و با استفاده از روش خارج از رحم قابل حل است. این قضیه برای من خیلی جذاب بود احساس کردم این موضوع یک نیاز جامعه است که می‌توان با آن حرف زد. آن زمان بود که فیلمنامه‌ای بر این اساس نوشته شد و بعد از اعمال بسیاری تغییرات فیلمنامه وارد بستر ساخت شد. وقتی از او می‌پرسم که چرا چنین روایتی برای معرفی یک مرکز ناباروری را در ساختار یک برنامه مستند نساخته است در پاسخ می‌گوید در یک روایت مستند بیننده هیچ همذات‌پنداری با داستان برقرار نمی‌کند ولی در قالب یک مجموعه داستانی به خوبی اتفاق می‌افتد. موفقیت‌ نهایی خیلی برایم مهم نبود. تنها می‌خواستم حرفم را زده باشم.

درباره انتخاب بازیگران یزدی و تهرانی با اشاره به این مطلب که برای کارهای تولید شهرستان بودجه‌های کمتری در نظر گرفته می‌شود می‌گوید در کارهای مربوط به شهرستان مجبورم تلفیقی از عوامل حرفه‌ای و غیرحرفه‌ای را به کار بگیریم یکی از مشکلات ما همیشه این بوده که خیلی از نیروهای حرفه‌ای امکان کار کردن در شهرستان را ندارند و در ضمن امکانات فنی شهرستان‌ها به اندازه تهران نیست. در مجموع وقتی می‌خواهی در شهرستان کار کنی دست و بالت بسته است. در مجموعه حس مادری حدود 70 بازیگر یزدی و 5 بازیگر تهرانی بازی داشتند، یکی از دلایلی که خیلی‌ها از ما می‌پرسند که چرا از بازیگران چهره استفاده نکردیم این است که بودجه آنچنانی در اختیار نداشتیم و مجبور شدیم بیشتر از بازیگران غیرچهره استفاده کنیم. در این مجموعه نصف بیشتر بازیگران افرادی هستند که برای اولین بار جلوی دوربین می‌روند. در نتیجه وقت زیادی صرف گرفتن بازی از آنها می‌شود. از وی درباره لهجه‌های بازیگران می‌پرسم، او پاسخ می‌دهد با توجه به این که بیشتر شخصیت‌ها از اهالی یزد هستند طبعا لهجه‌شان هم یزدی است. تعدادی از شخصیت‌ها هم که تهرانی‌اند و در شهر یزد زندگی می‌کنند. اتفاقا می‌خواستم همه بازیگران تهرانی نباشند و هدفم این بود که می‌خواستم از فضای یزد استفاده کنم. خیلی از بازیگران این مجموعه به حساب دوستی و آشنایی آمدند و قابل ذکر است که من انتخاب‌هایی داشتم که بازیگران آنها دستمزدهای بسیار بالایی می‌خواستند. 20 اسفند ماه سال گذشته بود که تصویربرداری حس مادری به پایان رسید.

این کارگردان در ادامه می‌افزاید در حال حاضر حدود یک سال از آماده شدن سریال می‌گذرد و چند ماه است که سریال در اختیار شبکه 2 سیما قرار گرفته است که من به عنوان کارگردان ساعت 30/8 شب از طریق پیام کوتاه مطلع شدم که سریالم قرار است پخش شود. این سریال در 13 قسمت ساخته شده، اما طی تماسی که با من گرفته شد قرار شد حدود 100 دقیقه از مجموعه کم شود و مجموعه به 10 قسمت تبدیل شود. برای خود من این سوال مطرح بود که چطور می‌توان 100 دقیقه حذف شود و لطمه‌ای به داستان وارد نشود. به این دلیل که سریال در یک شهرستان ساخته شده با بی‌مهری نباید مواجه شود اکبرمنصور فلاح می‌گوید از آنجا که هزینه تولیدات شبکه‌های استانی خیلی کمتر از شبکه‌های سراسری است مسلما این امر روی کیفیت کارها تاثیر منفی دارد. یادم می‌آید جایی آقای ضرغامی در نشست رسانه‌ها گفتند تلویزیون در شهرستان‌ها باید به یک بافت زیبایی برسد. پس، از این پتانسیل باید به نحو بهینه استفاده شود.